অসমীয়া অদ্ভুত ৰামায়ণ

ৱিকিউৎসৰ পৰা
Jump to navigation Jump to search
অসমীয়া অদ্ভুত ৰামায়ণ
লেখক ৰঘূনাথ দাস মহন্ত
[ আৰম্ভণি ]
অসমীয়া

অদ্ভুত ৰামায়ণ৷

৺ৰঘুনাথ দাস মহন্তৰ দ্বাৰা
বিৰচিত৷

প্ৰকাশক
ভট্টাচাৰ্য্য এজেন্সী।
ৰিহাবাৰী

চতুৰ্থ তাঙৰণ

১৯১০
আসাম ৰিহাবাৰী গৌৰী শঙ্কৰ যন্ত্ৰত
শ্ৰীৰত্নেশ্বৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ দ্বাৰা ছপা হল

  বেছ ॥০ আঠ অনা মাথোন

[ উকা ] [  ]

শ্ৰীশ্ৰীৰামচন্দ্ৰায় নমঃ৷



অদ্ভুত ৰামায়ণ৷



⸻✽✽✽✽✽⸻


শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ ভূবিবিশ্ৰূত কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰ৷
স্মেৰাস্যচন্দ্ৰ ৰজনীচৰ পদ্মচন্দ্ৰ॥
আনন্দচন্দ্ৰ ৰঘুবংস সমুদ্ৰচন্দ্ৰ৷
সীতামনঃ কুমুদচন্দ্ৰ নমোনমস্তে॥


জয় জয় ৰাম প্ৰভু অনাদি অনন্ত৷
চিদানন্দ গোবিন্দ পৰমানন্দ সন্ত॥
অনন্ত চৰিত্ৰ নমো অনন্ত বিক্ৰম৷
অনও বিভুতি ধৰ ধীৰ সৰ্ব্বোত্তম॥ ১৷

[  ]

অনস্তে সহস্ৰ মুখে ঘাৰ গুণ গায়৷
স্বয়ম্ভ প্ৰধান যোগী যাহাৰ কৃপায়॥
যাৰ আদি অন্ত নাহি গুণ মহিমাৰ৷
হেন ৰামপদে কৰোঁ কোটি নমস্কাৰ॥ ২ ॥
তাহান চবিত্ৰ কিছু বৰ্ণাইবাক চাওঁ৷
যদি তান চৰণৰ অনুগ্ৰহ পাওঁ॥
সৰস্বতী মাতা মোৰ হুয়ো কণ্ঠে চৰি৷
বিশেষ ৰচনা কৰাযোক কৃপা কৰি॥ ৩
শুনা সভাসদ ৰাম চৰিত্ৰে বিচিত্ৰ৷
আপোনাক তাৰি কৰা কুলকো পবিত্ৰ॥
নাগপুৰে যাইয়া হনুমন্ত মহা বীৰে৷
সীতাক দেখিলা যেন ৰত্নৰ মন্দিৰে॥ ৪
নাগগণ সমে কৰি বিষম সমৰ
সীতাক ভেটাইলা আনি চৰণে ৰামৰ॥
ইসব কাহি যত অদ্ভুত কাণ্ডৰ৷
শুনা ............................ নিৰন্তৰ॥ ৫
পতিপুত্ৰ ছাড়ি সীতা পাতলে পশিলা৷
নাগকন্যা গুণে নানা মঙ্গল কৰিলা॥
..........................................চানি৷
ভৈল পুজ্যোত্তমা তথা জানকী গোঁসানী॥ ৬

[  ] নানা বলি বিধানে পূজয় ভক্তিভাৱে।

অপসন নাচয় গন্ধৰ্ব্বে গীত গাৱে॥ যদ্যপি উপাসে নানা ভাৱে নাগগণে। তথাপি সন্তোষ কিছু নাহি তান মনে॥ ৭ ৰামৰ সৌহৃদ ভাব সুমৰি সুমৰি। দুই নয়নৰ জল পড়ে সৰসৰি। তেজে দীৰ্ঘ নিশ্বাস নোলাই মুখে বাণী। প্ৰবোধন্ত ঘনে ঘনে পৃথিবী গোসাঁনী॥ ৮ সুমৰিয়া সিতো লব কুশ সুত দুই। হুম হুমি কান্দে কতো অধোমুখী হুই॥ নাহি সুখ শান্তি চিত্ত কৰে উতপাত। ঘনে উঠে বৈসে কতো পৰে ঢাত ঢাত॥ ৯ ধৈৰ্য্য ধৰি থাকা কতো চিত্তক স্তম্ভাই। স্বামী পুত্ৰ সুমৰিয়া কতো মুৰ্চ্চা যাই॥ ধ্যান কৰি থাকে কতো ৰামৰ আকাৰ। আলিঙ্গিয়া থাকা কতো কৰি তদাকাৰ॥ ১• হেন মতে ৰামৰ চৰণ যুগ চিন্তি। মহাশান্তি সুচৰিতা আছন্ত তহিতি॥ সীতা বিনে ৰামৰে নুগুছে হৃদি খেদ। নাহি অন্নপানী লোতকৰ নাই ছেদ॥ ১১ [  ] লবক কুশক দেখি অগনি উধাই। প্ৰবোধন্ত শত্ৰুগণ ভৰত লখাই॥ শুনা শুনা দদা আৰ খেদ নুজুৰাই আৰ কি কৰিলে খেদ জানকীক পাই॥ ১২ যাৰ যিবা হৈবা সিতো অৱশ্য হোবয়। তাক তড়াইবাক জানা কেহো নপাৰয়॥ সাক্ষাতে দেখিলা মহা বীৰ লঙ্কেশ্বৰ। তবহোম শুনিলেক দেব। ঘৰ নৰ।১৩ কহে কান্দে দৈনে তাৰ ভগতি ঠেকাইল। পৃপলগ হতে জন ক ৰ ন ন পই নে। মাৰাঠহf . /> ত , শুনল। হাক। , স্থলপ ব্দে ত { r০7ক গোগ'ৰ অৰ্থ '“। ১৪ দি জ লৈকে যা বাল্য ৱস্ত বিভীষণ। 'না. য’ - - 'হ নপৰ বলিল হন। সুশুনিল। তাক আ ৰু দুৰ্ক। ক্য বুলিল। তোমাৰ শৰত পড়ি সবংশে মৰিল। ১৫ ঈশ্বৰ পুৰুষ তুমি জানে সৰ্বজনে। • 11 মৃ t .খ দ গ } ক চ{ বণে। { মায়া মৃগ বুলি॥ই ধলে তোমাক। তথাপিতে গৈলা তুমি নুশুনিয়া তাক॥ ১৬ [  ] নানা ৰূপে বাধিলেক তাৰা পটেশ্বৰী। বাধাক নগণি বালী ৰাজা গৈল মৰি॥ নিৰ্দ্দোষী সীতাক দেৱসবে জানে ভালে। দুৰ্জ্জনৰ বোলত তেজিলা ততকালে॥ ১৭ আমাসাৰ বাক্য নুশুনিলা কিছুমান। আবে খেদ কৰা তুমি কিসাৰ নিদান॥ জানকীক দিলা তুমি যত অপমান তাক সাহাকে পাবে কাহাৰ পৰাণ॥ ১৮ লোকতো দেখিছে কতো কতো নাৰীচয়। স্বামীতেসে অপমানে প্ৰাণকো তেজয়॥ যিতো নাৰী সদা অপমান পায় ছয়। সিসে জানা অপমান সহিবে পাৰয়। ১৯ মানিনী নাৰীএ অপমান নসহয়। প্ৰতিকাৰ নাহি যেবে প্ৰণকে তেজয়॥ মানিনীতো মানিনী জানকী শাস্তীসতী। সপনে সচিতে তোমাতেসে মাত্ৰ ৰতি॥ ২০ তেনয় সীতাক চাইলা তেজিতে লঙ্কাত। উত্তৰিল অগনিত জগতে প্ৰখ্যাত॥ ব্ৰহ্মাদি দেৱৰ বাক্যে প্ৰত্যয় নগৈলা। দুষ্টৰ বাক্যক মাত্ৰ সাৰ কৰি লৈলা॥ ২১ [  ] এৰাইতে নপাৰি পিতৃবাক্যে সম্বৰিলা দুৰ্জ্জনৰ বোলে পুনু তথাপি ছাড়িলা॥ কোন স্থানে হেন কৰ্ম্ম কৰে কোন জনে। গৰ্ভৱতী স্ত্ৰীক মৰিবাক এড়ে বনে॥ ২২ মহাসতী হেতু কিছু প্ৰমাদ নভৈল। পুত্ৰ দুইৰ অৰ্থে ঋষি আশ্ৰমত ৰৈল॥ আক্ৰোশ কৰিয়া আনি পৰীক্ষিতে চাইলা। আছোক লভিবা সীতা নামকো লুকাইলা॥ ২৩ এতেকে জানিবা দদা দৈব মহা বল। জানকী দেবীক লাগি ছাড়িয়ো বিকল॥ বুদ্ধিমন্ত মহন্ত পণ্ডিত কিছু নয়। যি কৰিবে ঈশ্বৰে সেহিসে সত্য হয়॥ ২৪ হেনজানি দদা তেজিয়োক সবে ৰোষ অসাৰ সংসাৰ জানি হুয়োক সন্তোষ॥ প্ৰবোধ শুনিয়া প্ৰভু কিছু শাস্ত ভৈলা। হেন কষ্টে শ্ৰীৰামৰ কত কাল গৈলা। ২৫ ৰাম বিনে সীতাৰ নযায় নুপুহাই। আচন্ত সদায় স্বামী পুত্ৰক ধীয়াই॥ উগুল থুগুল মন কিছু সুস্থ নাই। নাগৰাজ বাসুকীক অনাইল মতাই॥ ২৬ [  ] অন্ধুত ৰামায়ণ । দণ্ডৱতে নাগৰাজে বুলিলন্ত বাক । কোন ব৷ অশে মা ত। হো ৱয় আমাক । সীতাদেবী বোলন্ত শুনিয়ে। নাগৰায় পুত্ৰ দুইক থানা ছনে অaোধ্যাক যায় ॥ ২৭ পুত্ৰ ৰ বিৰহে ৰাম যেন নমৰয় । তেমন্ডে অমৰ। গেয় তু মহাশয় । কতিপঘ দিনলানে পএ দুইক চাই । ৰাঘবৰ পাশে পুরু দি, হেঁ। পঠা ছ। ২৮ শুা নগ iাজ চলি গেল নায়। কৰি তেতিক্ষণে পাইল য। র অযোধ্য মগ ৰা। পুত্র প্রতৃি মনে ৰ।ণ যত না বধ ত হন্দ্ৰ যেন বচন থানে দেৱৰ নাত । ২৯ লৱ কুশ ভৰত লক্ষণ শক্ৰ ,ণ । চৌপাশে উপাসি আছে পত্র মন্ত্রিগণ । বভাবণ ক। পৰ"জ •াল হনুমন্ত অঙ্গদাদ ক1ৰ যু । ৰ৷জ অপৰ্য্যন্ত ॥ ৩০ জল সাগৰ ৰ মাঝে কাঞ্চন ভ্ৰামত । ৰেন্দ্ৰ ।হু নামে ৰ৷ জ। জগতে বিদিত । পঞ্চলক্ষ নৰপতি সমে সেৱা কৰে । যাৰ না । শুনি দে ৱাইৰ কাম্পে ডৰে ॥৩১ [  ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । পুষ্কৰ দ্বীপৰ পতি বীৰসেন নাম । বলে বীৰ্য্যে ধৈৰ্য্যে যাৰ নাহিকে উপাম । সৰ্বে পঞ্চলক্ষ ৰ'জ। লগত কৰিয়া । মহা ৰঙ্গে ৰাঘবক আছন্ত সেবিয়া । ৩২ শাকদ্বীপ পতি সিংহানন নাম যাৰ পঞ্চলক্ষ নৃপতিৰ গৃেহে অধিকাৰ । শ্ৰীৰামক সেৱা কৰি সদায়ে থাকিয়। যাক মাৰুতিয়ে সখি বুলিয়া আছয় । ৩০ । ক্ৰৌঞ্চদ্বীপ পতি দর্বজয় । নৰপতি । জাতিত খাষভ কৰে কৃষ্ণত ভকতি। হাঙ্কাৰতে নবে নৃপতিৰ মান লয় । তিনি লক্ষ ৰাজা সমে ৰামক সেবয় । ৩৪ কুশদ্বীপ পতি চণ্ড শানন ভুপতি । জাতিত কোবিদ তেহে মহা শুদ্ধমতি । সাৰ্ধ পক্ষ লক্ষ নৰপতি সমে আসি। শ্ৰীৰামৰ পাদ পদ্ম আছন্ত উপাসি। ৩৫ শার্সলি দ্বীপৰ পতি যজ্ঞসেন নাম। বীৰ্য্যধৰ জাতি গুণে নাহিকে উপাম । তিনি লক্ষ ৰাজা সমে মহ। বলৱন্ত। ভক্তি ভাৱে গ্ৰীৰামৰ চৰণ সেবন্ত ॥৩৬ [  ] অভূতৰামায়ণ । প্ল ক্ষ দ্বীপ পতি পুৰঞ্জায় মহীপাল । জানকীৰ স্বয়ম্বৰে ৰাম ভৈল কাল । তান পুত্র সর্বজং জাতৰ পতঙ্গ । লুই লক্ষ ৰাজা স ে•ে ৰে ৰাম সঙ্গ ৩৭ জম্বুদ্বীপ নিবাসি পৰ্ব্বতে বন ঘাৰ । মহা মেছ ৰজা সব চোৰাশি চাজাৰ । দ্ৰকেতু কুমুদাক্ষ শুভদত্ত ৰণ্ড । প্রবল -লুক মথ দুখ উদণ্ড । ৮ । প্রম ও উম্মত মত্ত গয সব ৰী নাগৰ গা আদি ৬পদ্বীপ অধিকাৰী। হেন ৰাজ বেঢ়ি আছে নতি হাজাৰ । সাত স দ্ৰৰ মাঝে ব 'ত যাহাৰ ॥ ৩৯ বনচৰ ৰাজা কে বে। ষাঠি ল ক্ষগান । বিবৃতি বিভৎস যা ক দেখি হৰে প্ৰাণ । উত্তম ৰাজন্য ৰাজ। নবল ক্ষ মান । ৰামক উপসি আহে ধৰি যা যতগ। ৪০ সবে মিলি যত ৰাজ। মেখ। দে ওঁ তাৰ উত্তম মধ্যম ৰূপে কৰিয়া বি-ৰ " চাৰিধিক ত্রিশ লক্ষ মখ্য নৰপতি জাতি ত ৰজ নকৰে ৰমত, ভকতি ॥৪১ [ ১০ ] অভূত ৰামায়ণ । মধাম নপতি সেবে নবতি হা সাৰ । বলে বীৰ্য্যে ধৈৰ্য্যে সবে যুদ্ধে অনিবাৰ । একষষ্ঠি লক্ষ সেচ্ছ ৰাজা চৌমগুৰি । হাজাৰ অধিক আছে বাহিৰে আবৰি ॥৪২ ৰাক্ষসেন্দ্র কপাঞত কৰি জানাব'ঝ এত ৰাজ সব আছে ৰামৰ সমজি । ৰামৰ দক্ষিণে যেবে সুগ্রীব ভুপতি । বামপাশে দেবে দি ভীষণ মহামঃত ৪৩ অগ্র ভাগে ৰৌদ্ৰবাহু আদি নৰপতি পৃষ্ঠ ভাগে সেবে যত ছেৰ নৃপতি । সথত জানু পাৰি বসি তিনি বীৰ । আছে নীল অঙ্গদ মাৰুতি মহাধীৰ । ৪৪ সভাৰ প্রকাশে নাজানিয়া ৰাত্ৰি দিন মধ্যাহুৰ ৰবিৰ তেজকো কৰে হীন । ব্ৰহ্মা গুৰ মধ্যত উপমা নাহি যাৰ । বাসত্তৰি যোজনৰ বহল বিস্তাৰ ॥৪৫ ৰৌদ্ৰবাহু বীৰ যেন সিংহানন ৰাই । সর্বজয় কুন্দ্ৰে যাহাক সম নাই ॥ যজনেন সবজিত ঘুগ্রীব ভুপতি বিভীষণ সমে নব গোট। মহীপতি ॥৪৬ [ ১১ ] অস্তুত ৰামায়ণ । ১১ ৰাঘবক সেবা কবে সমীপে থাকিয়া । সবাৰো কুশল পথ বিচাৰ কৰিয়া । বিদুৰত থাকি সেবে আনো ৰাজাচয়। সবাকে লাগিয়া প্ৰভু যি বোল বোলয় ॥৪৭ পত্র কৰি মাৰুতিৰ হাতত দিয়ন্ত । লাঙ্গুল দঢ়ায়া কপিবৰে দেখাৱন্ত । ৰাঘবৰ অজ্ঞকেসে সমস্তে জানয় যাক যিবা অজ্ঞা হয় তাক আচৰয় ॥৪৮ মাৰুতি অঙ্গদ নীল তিনি মহাঁমতি। চাহিল মাত্রকে জানে ৰাঘবৰ মতি । ৰাঘবৰ ইঙ্গিততে মনে আচৰয় অনজনে তাক বুজিবাক নপাৰয় ॥৪৯ সভাদেখি বাকিৰকল্পিত হৃদয় । মনে মনে সৰ্পৰাজে পৰামৰিশয় । মায়াৰ ঈশ্বৰ ৰাম ত্ৰিভুবন পতি । কিমতে কুমৰ হৰি নিবোহেঁ৷ সম্প্ৰতি ।৫০ ৰামৰ সমীপে বসিআছে তুই ভাই । নিকট চাপিবে লাগি মোৰ শক্তি নাই । যদিব হৰন্তে জানে তিনি কপিবৰে ইতিনি লোকত মোক কোনে ৰক্ষা কৰে।৫১ [ ১২ ] অত ৰামায়ণ ।

ি চাৰি । মদেখে তাক জানিলে। নিশ্চয় ।

ইতে৷ কথা গোসানীত কহিবে লাগয় । এহি চিন্তি সৰ্পৰাজ ত্বৰিত গমন । বিদ্য। বিলাসিনী পুৰে ভৈলা উপসন্ন ॥৫২ কৃতাঞ্জলি গোসাঁনীক নমস্কাৰ কৰি । অধোমুখে মনোদুঃখে বুলিলা সাদৰি । সৰ্পৰাজ বদতি শুনিয়ো কথ। অই। ৰাম সঙ্গে নিৰাময়ে আছে দুই ভাই ॥৫৩ সবাৰে কুশল কিছু নাহিকে দুর্গতি যাতো প্ৰভু ৰাম আছা ত্ৰিভুবন পতি । কুমৰ হৰিতে শক্তি নভৈল আমাৰ । সঙ' দেখি মোহোৰ লাগিল চমৎকাৰ ৫৪ স্বায়ম্ভণ আদি এই সপ্ত মম্বন্তৰ । হেনসভ। নতু দেখে। ব্ৰহ্মাণ্ড ভিতৰ । কুমৰৰ কাছে বসি আছে তিনিবীৰ । তাক সুমৰিয়া এভো চিত্ত নোহে স্থিৰ ॥৫৫ হনুমন্ত বালীপুত্র নীল মহাশয়। ৰৌদ্ৰনাহু আদি মহা মহাৰাজাচয় । তাসম্বাক অনাদৰি কোন বীৰবৰ । কুমৰ হৰিতে পাৰে শকতি বাপৰ ॥৫৬ [ ১৩ ] ত ভৃত ৰামায়ণ । ১২ সবাতে ত ধিক বীৰ পবন তনয় । বলে পৰ ক্রমে য’ক কে হে। সম নয় । শে ৰান্ন ৰাশৰ যুদ্ধ যৈসানি লঙ্কত । তাহান যি ক্রম দেখি অtে rহঁ। সাক্ষাত ॥৫ কুম্ভ fি• কুম্ভ ৰণৰ ইন্দ্ৰজিত । কুম্ভকৰ্ণ ৰা ণাদি জগত বিদিত। তি• যে জগত যাৰ আগে তৃণবত । সূৰ্য্যপু ত্ৰ যমকো যে নগনে মনত ॥৪৮ হেন বীৰসবে) যাৰ আগে হুয়া থিৱ । আছোক যুঝিবে তাঙ্ক দেখি উঃড় জীৱ । ক্ৰোধ কৰি মহা বীৰ কপি যেবে চায় । চক্ষু দ ৰহেঁ৷ আমি মেঘত লুকাই ॥৫৯ অনেক প্ৰকাৰে মনে বিচাৰিয়া চাই লে*1 কুমৰ হৰিতে মই সাহস নপাইলো । মায়াবন্ত কপি নানা মায়াক জানয় । তাক বঞ্চিবাক কাৰ শকতি আছয় ॥৬০ তব চৰণৰ আবে অনুগ্রহ র্চাও মাৰুতিতোধিক যেবে মায়া বল বঁও । তেবে পাৰিষ্যে জানে। কুমাৰ হৰিবে আপোন শক্তিয়ে ; হৈ জনে নপৰিবে ।৬১ [ ১৪ ] অস্ত ৰামায়ণ । মাৰুতিৰ সম আৰ গোটেক আছয় । বৌদ্রবাহ নামে ৰাজা পৰম দুৰ্জয় । ৰামৰ পৰম প্ৰিয় সুগ্রীধৰ মিতা। তহাক ঘুমৰি মাতা মনে বৰচিতা ॥ ৬২ কালান্তক বীৰ সগে পূর্বে যুদ্ধ কৰি তিনিওক ভঙ্গাইল আন কোন তাঙ্ক সৰি । দেবাঞ্জৰ সবাকে দেখিলে বাম কাষে। সভাসদ হুয়া কোনো কাৰ্য্যে জাসি আছে ॥৬৩ পশু পক্ষীগণে৷ গোচৰয় পাইয়া খেল ন্যায় বিচাৰত তাৰো দেন্ত পৰিছেন। কি কহিবো শ্ৰীৰামৰ সভা ভয়ঙ্কৰ । এখনো জুমৰি হিয়। কাম্পে কলেৱৰ । ৬৪ যি বৰ সাধিছে৷ যাৱ তাকে মাত্ৰ দিয়া । তেবে কুমাৰক মই দেখাইবো আনিয়া । অন্যথা কুমৰ দেখাইবে নপাৰিবো। নতুবা কুমৰ হৰি পৰাণে মৰিবো ।৬৫ শুনা সভাসদ ৰামায়ণ পদ সাৰ । আপনিয়ে তৰি কৰা ফুলক উদ্ধাৰ । সৰ্ব্ব ধৰ্ম্ম শিৰোমণি ৰাম গুণ নাম। কহে ৰঘুনাথে ডাকি বোলা ৰাম ৰাম। ৬৬ ৷৷ [ ১৫ ] অভুত ৰামায়ণ । জুলড়ি ॥ ॥ জানকী বদতি, নাগ মহামতি, যি বুলিলা সত্য হয় । যত কপিচয়. মোহোৰ তনয়, জানিবি তাক নিশ্চয় । পবন তনয়, সবাতে দুজ্জীয়, ৰামৰ সেবক বড় । • লবত কুগত কৰি অবিৰত, তাত মোৰ দয়া চড়া । ৬৭ মাৰুতিত চাৰ, শক্তি বাস্থ৷ কৰ, আছে কত তপ কৰি । হমেক গিৰি৩ে, পঙ্গ ব৷ উঠিতে, খোজে যেন হৰি হৰি । জদীম শকতি, হৈবাক সম্প্ৰতি, নপাৰয় কোন জন । সাধন বিলাই, সাধ্যক নপাই, জানিবি নিষ্ঠা বচন । ৬৮ [ ১৬ ] অস্তুত ৰামায়ন । তপ জপ যাগ, যোগ ভাগে ভাগ, যিদবে আছে আচৰি । তাৰ ফলপুস্ত, ভুঞ্জে ধৰি তনু, কহিলো নিশ্চয় কৰি । ধনৱন্ত ঠাই স্বৰ্ণ কাৰ যাই, যেহি বা তাকে কৰে । স্বর্ণ বিনে কিছু কৰিতে নাপাৰে, ঈশ্বৰে। সে পটন্তৰে ॥৬৯ । পুনু মোৰ বাকো, তাযোধ্যাক যাহ, কৰিয়া মায়া বিস্তাৰ । কুমৰ হৰস্তে, ৰামসেনা যত, থাকিবে মুঢ় আকাৰ । শুনি নাগ স্বামী সীতাক প্ৰণামি, পাইলন্ত অযোধ্যা ৰাজ । ভয়ে তৰ'তৰ। কাম্পে কলেবৰ, পশিল ৰামসমাজ । ৭• । শ্ৰীৰামৰ আগে, প্রবেশিল নাগে, ব্ৰাহ্মণৰ বেশ ধৰি । ভুলি দুইহাত কৈলা আশীৰ্বাদ, মহামন্ত্ৰ ব্যক্ত কৰি । [ ১৭ ] আত ৰামান । ৰামৰ আদেশে, আপদে গচিল, কৈৰ ভূমি দ্বিজবৰ৷ কিবা প্ৰয়োজন, সাৰিবে লাগয়, কহিয়ো তাক সশ্বৰ ।৭১। প্ৰায়ণে বোলয়, শুনা স্বহাশয়, অবিতাত মোৰ নাম । আশও কছুৰ, নিকটে এদূৰ, শিথিলোহেঁ অস্ত্রাগ্রাম । নখে বোলয়, আবিজাত জুই, অযোধ্যাক লাগি বত্তি। সব কুণ দুই, ভাইক মোপ্যৰূপে, ইসব অত্র শিখাও ৭২ ৷ জন্যত প্ৰচাৰ, মকৰিবি অ্যাৰ, বুলিলো মই নিশ্চয় ভৈলে প্রচাৰিত, তেবেতো নিশ্চিত, মিলিবে তোৰ প্ৰলয় । এাহসে কাৰণে, আসিছে। এখানে, নাহি কিছু গান কবি। বখাজো যায়, বাঙত বলি, সি সবে গণধা ৭৬ । [ ১৮ ] অভূত ৰায়ণ । পাছে ৰঘুপতি, আনন্দিত মতি, বুলিলা বি প্রক চাইল অনন্ত দেৱৰ, অনুiহাড় আছয় আমাক লাই। লৱকুশ দুইকো, আদেশ কৰিলা, অস্ত্র শিখিবাক প্ৰতি । ৰহস্য কৰিয়া, শিখিবাহৰ প্ৰয়ো, গুকত্ৰ কৰি ভকতি ॥ ৭৪ । গোপীয় স্থানে, দিবে বসা কৰি, নযাইবে কেহো সন্নিত । নীল মহাবলী, দ্বাৰত ৰহিবে , এ ক্ষণৰ চিন্তি হিত । ৰাম ৰ গাdেণে, নীল বীৰবৰ, লব কুশ দুইক লৈলা । নিতৃত স্থানত, বাস দিয়া তৃথা, স্বাৰ পাল হৱ। ৰৈলা।৭« পাছে দুই ভাই, হুয়া শুদ্ধ কায়, বেঙৰ কাষে বসিলা । খিথেকে আশ্বামি, দুই আইক মহি, নাটকjaাজিবংশ [ ১৯ ] ________________

অদ্ভুত মারণ। জগতে প্রখ্যাত সূর্য্য বংশোত, তুমি দুইৰ পিত। ৰাম। দুইহানো জননী, | কাহাৰ মলিমী, কহা শুনে অনুপাম ।৭৬ সম্প্রতি আছয়, | কিবা নাহি কয়, কিবা নাম গােত্র হয়। কহিয়ো বিশেষ, | শুনিতে শিশেষ, মনত বাচ্চা আছ। কুশে বুলি শুনিয়ে হন্ত, আমাৰ মাতৃৰ কথা . অমি পুন্য ক্ষৗণ, | ম য় হীন, জীবনৰ কাৰ্য্য বৃথ, ৭৭ যজ্ঞৰ ভুণিত, ভেম্ভ বিদিত, | সীতা নামে কন্যাৰ । মিথিলাৰ পতি, | জনক নৃপতি, | তুলিলন্ত কৰি যত্ন ।। দিনে বাঢ়ে •াল।. | যেন চন্দ্র কলা, | সাক্ষাতে লক্ষী উপমা দুবন ইতিনি, নাহি কেহেঁ। জণী, ৰূপে গুণে অনি সম ৭৮ [ ২০ ] অন্তত ৰামায়ণ । জনক নৃপতি, চিস্তাকুল মতি, ইতো ক্য। দিৰো কাক । ঈশ্বৰ ইচ্ছায়, শুনিমা তথখয়; দিব্য আশৰীৰি বাক । মহেশ্বৰ চাপ, অতু ল প্রভাপ, ভাঙ্গিবে যিতো পাৰয় । তাওক কষ্ট দিবা, চিন্তা নকৰিবা, বুলিলো বাক্য নিশ্চর । ৭৯ শুনি মাতামহ, পাইয়া উৎসাঁহ, পাতিলেক স্বয়ম্বৰ আসি মিথিলাত, ভৈল উপগত, পাতলক্ষ নৃপবৰ । যজ্ঞ ৰাখি । , লাগিয়া ৰামক, । শ্বা: ম৫ে খু জ নিলা যজ্ঞ ৰখি ৰামে, ভ্ৰাতৃ ঋষিসমে, আনন্দে গৈলা মিথিলা ॥৮০ যত ৰাজা ৰাশি, মহ। গর্বে বসি, আছে আভম্বৰ কৰি । ৰামে হাত কৰি, হেলে ধনু ধৰি, ভাঙ্গিলন্ত লীল কৰি । [ ২১ ] অস্তুত ৰামায়ণ । সীতায়ে বৰিল, উৎসব মিলিল, হেন দেখি ৰাজাচয় । পাতিল কন্দল, ৰাম মহাবল, ভৈলন্ত যুদ্ধে বিজয় ৮১ পাচে প্রভু ৰাম, জিনি পশু ৰাম, অযোধ্যাত প্ৰবেশিল । দৈব বিপাকত দেবৰ কাৰ্য্যত, ৰামৰ ৰ৷জ্য ৪ছিল । ভ্রাতৃ-ভাৰ্য্য!-সমে, বঞ্চিয় কাননে, বধিলা ৰাক্ষসগণ । দণ্ডকাৰ বনে, সীতাক ৰাবণে, হৰিল ছলে জুনি ॥৮২ জানকীক চাই, ফু যন্তে দাভাই, সুগ্ৰীবক দেখ। পাইল। তাৰে মিত্ৰ কৰি, বালীক সংকৰি, কিষ্কিন্ধাত ৰাজ৷ কৈলা । সীতাক খুজিতে, পাঞ্চিল। ত্বৰিতে, লক্ষ লক্ষ কপিগণ । মাৰুতিয়ে যাই, লঙ্কাপুৰ পাই, কৈলা সীত। দৰশন ॥৮৩ [ ২২ ] ২২ অৰ্ভত ৰামায়ণ । লঙ্কাপুৰ নাশি, পুনু বীৰে আসি ৰামত সবে কহিল । সেতুবন্ধ কৰ ৰাষব শ্রীহৰি, সগৈ্যে fচ ঘু তৰিলা । সবংশে নিন কৰি দশা-ন, সীতাক ৰামে দেখিল1 ! মহা শুদ্ধমতি, শাস্তাযে সীতাৰ, সতাষ ক অাশঙ্কিলা ৮৪ বঢ়িত পড়িলা, তাতো উত্তৰিল, বু নস্ত ,দবচয় । এহে শান্তী মতীতে তাতেসে মতি, নাiহকে কিছু সংশয় । দেৱসঘে আসি, ৰাজা দশৰথ, ৰামক বুলিলা বাক । কিছুয়ে সংশয়, কপু নাহি কয়, সত্ব ৰ সতী সীতাক ॥৮৫ সমুখ যুদ্ধত, পড়ি দশানন, সবান্ধৱে স্বৰ্গে গৈল । দিব্য বিমানত, sড়ি পুনৰপি তথায়ে অসিয়া ভৈলা । [ ২৩ ] ২৫ অত ৰামায়ণ । বিমাৰৰ নামি, ৰামক প্ৰণামি, বুলিলা স্তুতি বিনয় । তোমাৰো সীতাৰো, যশ বিস্তাৰিতে, সীতাক হৰিলোময় ৮৬ আমাৰ বাক্যত, বিশ্বাস নাহিকে, সাক্ষী দি চৈধ্যজন । ধৰ্ম্ম ৰাজ যত, কৰিছে ঞ্জাত, বোলয় সত্য বচন । চন্দ্ৰ সূৰ্য্য আদি, পাক্ষ >ৈ ধ্যjজন, বুলিল ৰামক চাই । কায়ত বাক্যত, fিfত্তত ীিতাৰ, তিল মত্রেদোষ নাই ৮৭ ব্ৰহ্মা মহেশ্বৰ, বিষ্ণুৰ বt নে, সীতাক সম্বৰি ৰাম । অযুত বৎসৰ, ৰাজ্যক পলিলা, সীতাৰ পুৰিয়া কাম । সীতাত ৰামৰ, ৰামৰো সীতাত, বাঢ়ে প্রীতি নব নব । যানবীৰ্য্যে নতী, ভলা গর্ভণ তী, দরাৰে ভৈল উৎসব । ৮৮ [ ২৪ ] ২ 8 অযুত ৰামায়ণ । সেহি সময়ত, দৈব বিপাকত এক ধোবা দুটশ্বতি । ভাৰ্য্যাক বোলয়, আজি ৰাত্ৰি তই, আছিলি কৈত অসতী । অবতী ভাষাত কিসৰ সঞ্জাত, নকৰে। তে'ত বিশ্বাস । তোক সম্বৰিয়া ন ৰকে পড়িবো কুলকে। কৰিবো নাশ ॥৮৯ ধুবু ।ী বে. য়, যেন শুদ্ধতই ভালে জামে মই তোক । মোক সম্বৰিলে, নৰকে পৰিবি, হৰুয়াইবি কাণ নাক । নটতে৷ জাগল, তইভে নিশ্বল, নৰাচ জাতি অজাতি { a•7দ ও trfক, বান্ধ ৱ ৰ ঘৰে, বঞ্চিলোহে। এ ক ৰীত্রি । ৯০ ত৷ গোনানীক, ৰাৱণে হৰিয়া, লঙ্কা নগৰত থৈলা । যদি একাকিনী, চিত্ত স্থিৰ কৰি, তভে শান্তী ধৰ্ম্মে ৰৈল । [ ২৫ ] প্রস্তুত থামায়ণ । হ বজাক বোলয়, শুন দুৰাচাৰী, মই কি ৰামৰ নয় । প্রবসিী সীতাক, সম্বৰিল ৰামে, কোনে ভাল বুলি কয় । ৯১ স্বী জিত ৰাম, কৈল মন্দ কাম, সূৰ্য্যবংশে খিলিঙ্কাৰ । নসম্ববো মই, জানিবি নিশ্চয়, কৈলো তোক পৰিহাৰ । হেন সন্দবাদ, কৰিয়া যজ ক, কতক্ষণ মানে ৰৈল । ইন্দ্ৰিয় ৰ বশ, পশিয়া ৰহস্য, পিৰিতি ব্যাকুল কৈল । ৯২ প্ৰভাতে মেঘৰ, গঠন মেষৰ, বুদ্ধ মুখ খদ্ধ চয় । ম|ষী পু কষ বৰ, কলহ নিস্ফল, জানিবা আক নিশ্চয় । দুন্দুখ ধোবাৰ, tৰ বচন, ৰামে চৰমুখে শুনি । গর্ভে সমম্বিত সীতাক নিবাস, দিলন্ত কিছু নুগুণি । ৯৩ 3 ) [ ২৬ ] ২ ৬ অভুত ৰামায়ণ । সীতাৰ বিপতি, কি কৈবো সম্প্ৰতি, কান্দে মনে পাই ব্যথা । কৃপাদৃষ্টি চাই, বাল্মীকিয়ে পাই, নিলন্ত জাম যথা । সিস্থানে যমজ, দোভায়ে জন্মিলো শিখিলো শাস্ত্ৰ নি:শেষ । ঋষিৰ কবিতা ৰামায়ণ গীত৷ , গাই ফুৰে দেশে দেশ । ৯৪ সেহি কালে ৰামে, যজ্ঞ কৰিলন্ত, আমিয়ো পশিলে’। তথা । অতি বিতোপন, গাই লে। ৰামায়ণ, ৰামে শুনিলন্ত কথা । আমি দুই ভাই, সীতাৰ তনয়, গীততে গৈল ৰিদিত । আনন্দিত মতি, সীতাক আনিতে, ৰাঘবৰ ভৈল চিত্ত । ৯৫ বমৈৰ অ'দেশে, বাল্মীকিয়ে আানি, d, ৩| ৩ কি দ। সীতাক । জানকীক দেখি, কাখে ধোন্থে, যত ৰজ। প্রজাঝাক । [ ২৭ ] অভূত ৰামায়ণ । সিবেলা সীতাক, চাহিবাক প্ৰতি, কাহাৰো শক্তি নভৈল । ৰাঘৱক চাই, কোপে অপমানে, সীতা বুলিবাক লৈল । ৯৬ কিবা দোষ দেখি, তেজিলা আমাক, কৈয়ো সঙ্গ বিদ্যমানে । কনতো পুছাহা, মোৰ কোন দোষ, কেন জনে শুনে জানে । কোনবা পূকষে, কোন ৰমণীক, হেন উগ্ৰ দণ্ড কৰে । গর্ভে সমন্বিতে, ঘোৰ অৰণ্যত, এন্ডে মৰিবাক ডৰে ॥৯৭ চুমাতে কামোড়, ওলগতে কীল, দুৰ্জনৰ হেন ঠান । তুমিয়ো তেনয়, কপট হৃদয়, কিন্তু নজানয় আন । বজ্ৰতে| অধিক তোমাৰ হৃদয়, হোৱে নহে প্ৰভু চাহা । সৰু নগৰত, বহ্নিত পেলাই, পুৰিবাক চাহিলাহা ॥৯৮ [ ২৮ ] ভভূত ৰামারণ। ত্ৰিদশ দেৱতা, সাক্ষী তৈল ভাত, মাৰিতে নপাইলা ছল। পুনু গৰ্ভ সমে, মাৰিতে চাহিলা দৈব পুনু মহাবল । জীবাক শুনিয়া, আনিয়াছা এবে, কিমত বুদ্ধি নাজানি। মহন্ত বেহেন, বাসিআছা কেনে, নাকাটাহা থাণ্ডা হানি । ৯৯ দুঃসহ ভুখত, বুলিলেক যত, কতেক কহিবো তাক । শোকত কোপত মজি কতক্ষণ, ভৈলন্ত দেবী অবাক। পাছে সীতা দেবী ভূমিক বুলিলা তুমিতো সবাৰে সাক্ষী। যেবে ৰাম বিনে অান নাজানিলো আছে| শান্তি পুণ্য ৰাখি । ১• • কায় বাক্য মনে সচেতে সপনে ৰামত বিনাই আন । যেবে নিচিন্তিলো তেবে মাতৃ মোৰ ৰাখিবাক লাগে মান । [ ২৯ ] নতুন ৰামায়ণ । ২৯ পুনু পুনু দেবী ভূমিক বোলয় লাগিল মনে বিচাট । যেবে মহাশান্তী, ধর্মে অছোতেবে, মাতা তুমি মেলা ফাট । ১০১ ভনি পৃথিবীৰ, শৰীৰ কম্পিল, কাটিল মেদিনী খণ্ড । ৰত্ন ময় দিব্য, বিমান বকাইল, প্ৰকাশে যেন সাৰ্ত্তণ্ড । প্ৰদক্ষিণে দেবী, ৰামক নমিয়া, বুলিল স্বতি ভকতি । এহি বৰ সাধো, জনমে জনমে, তুমি মোৰ হৈবা পত্তি । ১০২ নববুশ জুই, হইবেক তনয়, কৈশল্যাদি শাশু হৈব । দশৰথ হৈব, শশুৰ জনকে, মোক জীব কৰি লৈব । ভৰতাদি কৰি, দেবৰ হৈবেক, ৰোলা তুমি কৃপামর 1 সাধোৰ্ধে। বিনয়ে, ভালুক বানৰ, হৈবন্ত পুত্ৰৰ নয় । ১০৩ [ ৩০ ] দ্ব্যস্ত ৰামায়ণ অাৰু এক বোল, বোলো মই প্ৰভু মোক তুমি মতঙ্কিলা । এছি মম্বন্তৰে, ত্ৰেতা ঘ অস্তত, বাৰে বাৰে জনমিব । বাৰে বাৰে মোক, ভাৰ্য্যা কৰি পাইবা, লভিবাবৰই দুঃখ । তোমাত জনাত, বিনাই অামাত, মিলিবে পৰম হুখ ॥১• ৪ নির্দোষী নাৰীক, অসতী বুলিয়া, নিম। কৰে যিতো লোক । সিতো পুকষক, জানিবাহা এতু, বিৰহ দুঃখে নেড়োক। জা এক বাক্য, বুলি জাছো প্ৰভু, স্বৰূপ হৈবাক লাগে । সভা বিদ্যমানে, প্ৰকটিয়া তাক, কহিবেলা তোমাৰ ভাগে ॥১- ৫ যৈসানি ৰাবণে, হষি মিল মোক, ত্ৰি জটা মোক পুছিলা । কাহাৰ নমিন্দনী, কাহাৰ ঘৰিণী, কিমতে ৰিহা কৰিল: [ ৩১ ] অভূত ৰামায়ণ বিয়ে ৰাব•ে, হৰিবাক পাইলা, কহিয়ো স্বৰূপ কথা । শান্তি সতী তেৰ, দুঃখ দেখি মোৰ, মনত মিলিছে ব্যথা ॥১০৬ সাবশেষে মই, সকলে কহিলো, যতেক পুছিল মানে । জগত ঈশ্বৰ, জানিয়া তোমাৰ, গৈল ৰাবণৰ স্থানে। দেখাই পুর্বাপৰ, কহিল বিস্তাৰ, হস্পিতে মোক বুলিলা । শুনি দু মতি, ৰাক্ষসৰ পতি, অগনি যেন জ্বলিল ॥১০৭ ৰাক্ষসীৰ মার্গ তলে সৰ কাই ঢঙ্কাই বাজ কৰিল । মহা মনস্তাপ, কৰি য় ক্রিঙ্গল, মনত পাছে চিন্ধিল । জন্মে জন্মে সত্নী, জানকীৰ ঘোৰ, এহিতো ছষ্টে কৰিব । সবান্ধৰে ইতো, ৰৰণ নিশ্বল, ৰামৰ হাতে মৰিব ॥১ • ৮ [ ৩২ ] অভুত ৰামায়ণ । হেনমতে চিত্তি, আসিয়া ত্ৰিজটা, পর্যয় ; মোহেব পায় । অ1ালে। জী ভমত, সিদ্ধি হৌক মোৰ, হেন কৃপা কৰা আই । অবিচাৰে মই, বৰ দিলো তোক, সিদ্ধি হোক,মনস্কাম । পী-ঠে নে জ নি, বড় খেদ পাইলে, যি ভৈল মোৰ বাম । ১০৯ ড° }৭ ই {. মবিয়া ৰাব৭ে , ৰ জম্ম পাইব । দুৰ্থ কী প্ৰাণ, ভাৰfৰ তোমাত, প্রভ ত । ৭ জাই ব । চরিত্র পত্রি, 19 - '$ে প্রচাৰব । শ্ৰবণ «j৩ , ম{ষণ কৰিয়া । ৮ ৬ } ' ~ > ৬ // ! € ¥ * এহি বুলি মনে, ৰাৰ ক = পামি, তা । কৰি আশ্বাস দিব্য বিমানত, চৰিলন্ত যাই, ভৈলো সবে নিৰুশ্বাস । [ ৩৩ ] ৩৩ অভুত ৰামায়ণ । বিদ্যুৎ সদৃশ, পাতালে পশিল, পুকৰত ভূমি ভৈল । আমাৰতো গুক, যত সুখ ভোগ, মাতৃৰ লগতে গৈল ॥১১১ যিটো সকলৰ, মাতৃ নাহি কয়, জীবে লাগে তাৰ কি ক । স্থখ ভোগ মানে, গুছয় তাহাৰ, জীবনৰো ধিক ধিক । মাতৃয়ে বদ্যপি, তিতা কেছা দেই, সিয়ো অমৃতৰ নয় । অন জনে যদি, পঞ্চামৃত দেই, সিটে। হয় বিষময় । ১২ পৰয তনয়ে, অল্লমান খাই, তাকে দেখে বহুতৰ । আপুন তনয়ে, বিস্তৰ থাইলেবো, তাহাকে দেখে তাক ৰ । শৰীৰ পোষক, ম’তা সম নাই, ভাৰ্য্যাৰ সম তোষ ক । বিদ্যা সম নাই, শৰীৰ ভূষণ, চিাৰ সম শোষক। ১১৩ [ ৩৪ ] অঙ্গ ত বানরায়ণ মাতৃৰ সমান, তীর্থ নাহিকয়, হস্থিখ সনান দেৱ । ব্ৰহ্ম' গু কিল • সে, নামৰ সমান, ২১দ্ধ ধৰ্ম নাহি কে স্ব । " 1 ব হেনষ ম’তৃ , অবহেলা কৰে, ঘিটে। ত্ৰ মদ মতি । ইছ ক, 4 লোক , সিটে। অাধস্বৰ, স হ ও না{হ বসতি স ১১৪ এতেকে বোলন্ত, লৱ কুশ দুই, শেকত মজিল অতি । মাতৃৰ ওগর, সুমৰি ভ্ৰমৰি, কাহ্মস্ত ব্যাকুল মতি । হেন দেখি শ্বিপ্ৰে, সাবটি ধৰিয়া, g' বলা হইকে আশ্বাসি । দুইহানকে চাই, প্রমধুৰ বাণী, বুলিলন্ত হাসি হাসি । ১১৫ শুন: সভাসদ, ৰাম’য়ণ পদ, ‘হে তামৃতময ষ্ট হাৰ ৱণ, কীৰ্ত্তনে কৰ্ঘোৰ, সংসাৰ স্থথে তৰস । [ ৩৫ ] অদ্ভূত ৰামায়ণ । ই;(মে পৰ ম, দেৱৰো দেৱতা ৫ে f, গুণ•tল ।

  • ¥ £

মুকুতি লভিয়া । বালা বাম ৰাম ।। ১১৬ ৩ পদ । ব্রাহ্মণ বদতি ধ্য ধ্য দুই ভ'ইন মাতৃত ভকত তোমানাত পৰে নাই । যি বুলিল সবে থানি শাস্ত্ৰৰ সন্মত । মাতৃক লাগিয়া খেদ এৰিয়ো মনত ॥১১৭ এক কথা কহোমই শুনা সাবধানে । অনন্তৰ বাক্যে মই আর্সে ইতো স্থানে । পাতাল পৰত দেখে। জা•ি নন্দ বঢ়াই নৰনাৰীগণ যুথে যুখে উদেযাই ॥১১৮ আগবাঢ়ি ছিলোহেঁ। তাসম্বাৰ ঠাই। ইতো প্ৰজাগণ মহানন্দে কৈ ক যাই । সিবে বোলয় কথা শুনিয়ো আতাই । বিষ্ঠা ংিলাপিনী পুৰে ইতো সব যাই ॥১১৯ [ ৩৬ ] ৩৬ অদ্ভূত ৰামায়ণ । তাক চড়াই ৰসাতল নামে স্থান পাই । বিস্তৰ দানব দৈত্য দেখিলো তথাই । নিবাত কবচ নাম পৰম প্ৰমত্ত । তাহান দুহিতা সবো হয়া মহা যত্ন । ১২০ নানা উপায়ণ লৈয়া যত দৈত্য নাৰী । শুচি হুয়া ব্ৰত ধৰি যাই সাৰি সাৰি । তাক চড়াই পাইলে’। মহাতল নামে পূৰ । সর্প নাগগণ তাত দেখিলোঁ। প্রচুৰ ॥১২১ মাগিণী লপিণী সবে কৰিয়া যতন। নানা উপায়ণ লৈয়া চলে ৰঙ্গমন । তাক চড়াই তলাতল নামে পুৰী গৈলে।। উদ্ধগতি কন্যাগণ যাইতে দেখা ভৈলো ।১২২ তা ন চ ঘাই পাইলে। আমি সুতল নগৰ। -ৈঅ + 'হি ঠাই মহা মনোহৰ । }ে নাৰী সব হুয়া এক মতি । মানান সম্ভাৰ ফৈর। চলে উদ্ধাগতি ॥১২৩ তাক চড়াই বিতল পুৰিক পাইলো পাছে । ভূ তগণ সমে হৰ গৌৰী তাত আছে । অসংখ্য যোগিগণ দেখিলে। তথায় । নান। গান বাদ্য কৰি গগণে উড়াই ॥১২৪ | [ ৩৭ ] অস্তৃত ৰামায়ণ । বতল চড়াই পাইলে৷ অতল বিবৰ । বেস্তা নাৰি গণ তাত দেখিলে”। বিস্তৰ । ময়ৰ তনয় ব্যেমি তাহাৰ ঈশ্বৰ । মুখ হন্তে জে বেয়া নাৰী নিৰন্তৰ ॥১২৫ কাপে গুণে বিtধষী গবে গ্রাম্য গীত । শুনি কামে উত্ৰাৱল পুৰুষৰ চিত । বৈৰিণী পূংশ্চলী বেশ্যা নাৰী যত যত । স্বচ্ছন্দ বিহা চাড়ি ধৰি মহ। ব্রত ॥১২৬ গন্ধ পুষ্প মাল্য অঙৰণ অাচ্ছাদন । দুৰ্ব্বাক্ষত বন্য ফল কৰিয়া যতন । খুমা খুমে চলে ৰামায়ণ গীত গায় । তাৰসঙ্গে চলিলে। পীততে মোহ যায় । ১২৭ নাৰী গণে বোলে তই কোঠেৰ ব্ৰাহ্মণ । বেশ্যাৰ সঙ্গত কেনে কৰাহা গমন । অসতী নাৰীৰ সঙ্গে দৰ্তী নষ্ট হয় । জাতি হৰুয়াইবে জানো অসিজাছ তয় । ১২৮ মই বোলো মাতৃসব হেন নুবুলিয়ে! । এক কথা সোধো মোত স্বৰূপ কcিif দ্র কাহাৰ চৰিত্ৰে গাযা যাস কোন লই । ত্মানন্দৰ অববি স বাৰে দেসে। নাই । ১২৯ ( 4 ) [ ৩৮ ] অস্তুত ৰামায়ণ । নাৰীগণে বোলে কথা শুনিয়ো আতাই । আমি সবে ৰামৰ চৰিত্ৰ আছে৷ গাই । বিদ্য বিলাদিনী নাম নগৰ ভূমিৰ। বৰাহ বিষ্ণুৰ সিতো ক্রীড়াৰ মন্দিৰ ॥১৩০ অমৰাতিয়ে ঘাৰ নোহে পটন্তৰ। বহল বিস্তাৰ হর দশ যোজনৰ। দেৱ দৈত্য যক্ষ ৰক্ষ যতেক আছয়। তাক দেখি বাক কেহেঁ জনে নপাৰয় । ১৩১ অতিপয় গোপ্য পূৰী আছিল পূৰ্ব্বত। ব্ৰতেশ্বৰী হেতু আবে হৈআছে বেকত । সাতো পাতালৰ লোকে বৰ সাধে যাই । যেহি ষিবা বাহঁ কৰে তাকে সিতো পাই ।১৩২ সেহি স্থানে যাওঁ আমি বৰ সাধিবাক । অনেক বিদূৰ পথ লাগয় ঘাইবাক । গ্ৰামৰ ভাৰ্য্যা ব্রতেশ্বৰী নাম তথা । আমি সবে উপাদিয়া থাকোহেঁ সৰ্বথা । ১৩৩ যোগ সাধ্য বিনে যাইতে নপাৰে সিথানে । আপোন শকতি যাইবে কাহাৰ পৰাণে । ইথানৰ পৰা সাদ্ধ অন্ত প্ৰহৰ। উদ্ধগতি যাইবে লাগে কৰিয়া সত্বৰ। ১৩৪ [ ৩৯ ] অযুত ৰামায়ণ । ছাজাৰ যোজন পথ পৃথিবী ভেদিয়া । তেবে মর্ত্য লোক পাই কহিলো গণিয়া । দেখ উদ্ধি গতি লোক যাই এক লাঞ্জি । অবকাস নাহিকে আছয় ঘেন খাঞ্জি । ১৩৫ শুনি ৰঙ্গ মনে মই মহাবিদ্যণ কৰি । সিসবে সহিতে পাইলো দেবিৰ নগৰী । দেখিলে বিচিত্ৰ নৰনাৰী নিৰন্তৰ । কতো আসে কতো যায় কৰি খৰতৰ ।১৩৬ অনন্তৰে দেবীৰ ভবন পাইলো পাছে৷ কোটি শশধৰ সম প্ৰকাশন্তে আছে । মহাৰঙ্গ গণৰ নিৰ্মিত সিতো ঘৰ । ইতিনি ভুবনে যাৰ নাছি পটন্তৰ ॥১৩৭ পশিলে। ভিতৰে শঙ্কোচিত কৰি কয় । নটে ভাটে স্তুতি নতি কৰে ঠয়ঠায় । দেবীক দেখিলে। দিব্য সিংহাসনে স্থিত। মধৱৰ লক্ষী যেন হুৈয়াছে বিদিত ॥১৩৮ চমক লাগিল জানু পাতি প্ৰণামিলো। কৃতাঞ্জলি হুয়া মই আগতে ৰহিলে । দেবী বোলে কোঠেৰ ব্ৰাহ্মণ বাঁহা কৈক । কিৰ প্রয়োজনে তুমি মাসি আছা ঐক ।১৩৯ [ ৪০ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । মইবোলো অনস্ত প্রভৃৰ নাজা পাই । চলি যাওঁ অযোধ্যাক শ্ৰীৰামৰ ঠাই । লবকুশ দুইক অস্ত্র শিখাইবাক লাষ্ট । পথত আসন্তে আইলো তযু বাৰ্ত্তা পাই ।১৪৭ দেবী বোলে সিতো দুই মোহোৰ তনয় । ৰাঘবত ৰোষে এড়ি আয়িলোহো মই। কুশল কহিবা মোৰপুত্ৰ দুইৰ আগে । আমাক লাগিয়া চিন্তা কৰিতে নালাগে ॥১৪১ যদি চিন্তা কবে দুই তনয় অভাগী । বিদ্যারলে আনিবাহা ইঠাৱক লাগি । মোক দেখি যাইব পুনু ৰাঘৱৰ ঠাই। ইকথা আনত তুমি নকৈবা আতাই ॥১৪২ এতেকে আনত মোৰ কৈতে নুযুয়াই। গুপ্ত কৰি কহিiোহে। তুমি দুইৰ ঠাই । হুয়া আছে অধীশ্বৰী পাতাল পুৰত । ইতো কথা শুনি দুয়ো নকৈব। ভানত ॥১৪৩ তোৰা দুইৰ শোক দেখি মোৰ মনে দুঃখ । যেবে বাহঁ কৰা দেখাওঁ জননীৰ মুখ । পাছে ইচ্ছা ৰূপে শিখিবাহা অস্ত্ৰ যত । অবিলম্বে সিদ্ধি হৈব মাতৃ প্রধাদত ॥১৪৪ [ ৪১ ] অস্তৃত ৰামায়ণ । 8 হেন শুনি লব-কুশ বিমোহিত মন । মাতৃক হুমৰি বহু কৰিলাক্রন্দন । কতক্ষণে দুয়ো ভাতৃ স্থিৰ কৰি মন । গদগদ বাক্যে পাছে বুলিলা বচন ।১৪৫ হে গুৰু কেন হেন ভণ্ড বাণী কহা । একে দগ্ধ আমি পুনু অগনিত দহা মাতৃক দেখাইবে কোন বিধাতা আমাক। ইতিনি লোকত খুজি নেদেখোহো তাক ॥১৪৬ ব্ৰাহ্মণে বোলয় কৈলো স্বৰূপ বচন। দেখাইবে। যদ্যপি দেখিবাক আছে মন । লব কুশে বোলে যেবে এই সত্যহয় । নিয়ো এতিক্ষণে তেবে মাতৃৰ নিলয় । ১৪৭ তোমাৰ প্ৰসাদে মাতৃ দেখি বাক পাওঁ আন কিবা চাও অাস এতিক্ষণে যাওঁ । চৰণত ধৰে। গুৰু চড়িয়ো কন্ধত । নিয়ো গুৰু মাত৷ মোৰ আছে যি স্থানত ॥১৪৮ ব্ৰাহ্মণে বোলয় শুনিয়োক দুই ভাই । ব্ৰহ্মাণ্ডৰ মধ্যত অসাধ্য মোৰ নাই । মোক স্কন্ধে বহিবে নালাগে তোৰা দুই । বসি থাকা মহানন্দে কিছু মিছা মুই। ১৪৯ [ ৪২ ] ৪ই অভূত ৰামায়ণ । যোগ সাধ্য বলে দুইকো নিবো এতিক্ষণ । সাবধানে চকু ফুদি ৰহু। ছুইজন । বিনা শ্রমে অবিলম্বে নিবে, কৰি ৰঙ্গ । নাহি চিন্তা দুহস্তে লভিবা মাতৃ সঙ্গ। ১৫৭ শুনি দুই ভাই চমু মদিয়া ৰহিলা। মায়াবলে দুয়ো কুমাৰক হৰিনিলা । যাহান্তে বুলিলা উদ্ধে ৰামক বিনয় । গুজা প্ৰভু ৰামচন্দ্ৰ তুমি কৃপাময়। ১৫১ লৱ কুশ দুই ভাতৃ তোমাৰ তনয় । জানকী দেবীৰ বাক্যে হৰি নেওঁ ময় । অচিৰ কালতে পুনৰপি দিবো আনি । হেনজানি চিন্তা নকৰিবা চক্ৰপাণি । ১৫২ এহি বুলি সৰ্পৰাজ ত্বৰিত গমন। বিদ্যা বিলাসিনী পুৰে ভৈলা উপসন্ন ৷ দুই কুমাৰক থৈল। কোলাৰ নমাই । জাগ ভৈলা সপৰাজ পাছত দোভাই। ১৫৩ চলি যান্ত ওই জণ লীলা গজগতি । কামদেব যেন জতি লাবণ্য মুৰুতি । দুৰ্ব্বাদলশ্যাম তনু পীত পট ধৰ । মুন্দৰ চৰণে ধ্বনি শুনি নূপুৰৰ । ১৫৪ [ ৪৩ ] অত ৰাময় । ৰত্নময় উৰাস্টি চণ অনূদিত জঠান তাকে দেগ্নি হোড়ৰে ৰজিত । মনক হৰয় কৰিকৰ সমউক । কটি দেশে নিন্দি অাছে হৰৰ ডম্বৰু। ১৫৫ বহল হৃদয়ে জ্বলে মুকুতাৰ মালা । ঝিলিমিলি পেচন্দাৰ ৰত্ন ময় জ্বাল।। রলিত বহূল ভুজ ভূজঙ্গম ময় । কেয়ূৰ কঙ্কণ চাৰু শোভা কৰে তয় । ১৫৬ বিচিত্র অঙুলি যেন কুন্দত গঢ়িছে। ৰত্নৰ অদূৰী তাক অধিকে ৰঞ্জিছে । কম্বু কণ্ঠে ৰতন ভুষণে উজ্জ্বলিত । মুখ চন্দ্ৰে কন্দৰ্পৰো হৰি আছে চিত্ত । ১৫৭ চাৰু কৰ্ণ যুগলে কুণ্ডলে কৰে কান্তি । কপোলে অলকা নীল ভ্ৰমৰাৰ পান্তি । বজুলী অধৰ দন্ত মুকুতাৰ নয়। কাম চাপ সম জুব যুগ বিৰাজয় । ১৫৮ চত্রাকৃত শিৰ নীল আকুঞ্চিত কেশ । মার্ডগু সদৃশ তাভে কিৰীটি বিশেষ । ত’তে চুড়ামণি ৰত্নে কৰয় দীপিতি । দেখ স্তু। জনৰ দেখি নখণ্ডে তৃপিতি । ১৫৯ [ ৪৪ ] 88 অদ্ভূত ৰামায়ণ । উপমাৰ নাহি স্থান ইতিনি ভুৱন। সাক্ষাতে দেখিয়া যেন কৌশল্যা ননন। নাগিনী সর্দিনী দানবিনী বালা চয় । ৰাপে গুণে বিদ্যাধৰী সবো সম নয় । ১৬০ স্বামী সাধিবাক ঘাই জানকীৰ ঠাই । উভতি ৰহিল লব কুশ দুইক চাই । অন্যে অন্যে বেলে ইতো কৈৰ শিশু দুই । ইতিনি ভুবনে জানো হেন ৰূপনাই। ১৬১ হেন ৰূপ কৰি কোন বিধাতা শ্ৰজিল । কোননো স্বর্ণকুক্ষী গৰ্ভত ধৰিল । ম্রটাতে চতুৰ যিটো বিধাতাৰ মাঝে। তেহেঁ নিশ্লিআছে যাক দেখি স্মৰ লাজে ১৬: কৈৰ পৰা ইথানত হৈ আাছে প্ৰবেশ । নাদেখি নাশুনি হেন মূৰুতি বিশেষ । কোন নো বিধাত। দিব আৰু স্বামী কৰি । কোন সুলক্ষণী পাইব তপস্যা আচৰি । ১৬ কি কৰি থাকিবে পাইবেঁ। চাহি আন মুখ । আান্ত বিনে কিলাগি লাগয় স্বৰ্গ স্থখ । যাইবো গৃহক আৰু বন্ধু বান্ধৱৰ। এহে দুইক সেবা কৰি থাকো নিৰন্তৰ ॥ ১৬ [ ৪৫ ] অভূত ৰামারণ কতো জনী বোলে যাইবো গোসানীৰ ঠাই। সাধিবোহেঁ। বৰ যেন আঙ্ক স্বামী পাই । নিদিলেও নেড়িবেহে৷ চৰণত ধৰি । নাপাইবেঁ। যাবৎ সাধিবোহো মৰি মৰি ॥১৬৫ কেহোজনী বোলে হেন মুবুলিবি তয় । অঙ্ক সেৱা কৰিবাক যোগ্য হওঁ মই । মোছোৰেসে উচিত হৈবাক এখোকান্ত । নুহি এক চৱড়ে সৰাইবো তোৰ দস্ত ॥১৬৬ আৰ জনী তাইক চাই বচন বোলয় । ময় সে উচিত হওঁ যোগ্য নোহ তয় । তোক মোক চায় লোকে বোলোক উচিত । বিষ্ঠাৰ পলুৱে চাস উঠিতে স্বৰ্গত ॥১৬৭ অন্যোঅন্যে হেন কহি ক্ৰোধত জ্বলিল । হেপৌছা হেপেছি কৰি কন্দল লাগিল । আঝোড়া আবুড়ি মন্দ চন্দ্ৰ বোলে বাক । খসিল কটিৰ বস্ত্ৰ নসম্বৰে তাক ॥১৬৮ ক্ৰোধৰ বেগত ভৈল আউল জাউল কেশ। বাউল হেন ফুৰে কতো জিগম্বৰী বেশ । লাজ কাষ মৰ্য্যদা এড়িল সবে বালা । দহয় হৃদয় অতি মদনৰ জ্বালা ॥১৬৯ [ ৪৬ ] ৪৬ অন্ধুত ৰামায়ণ । প্রচণ্ড উদণ্ড যত নাগিণী সুন্দৰী। দশোপাঞ্চে সাজ হুয়া মহা সাস কৰি । বলে হৰিবাক লাগি সমীপক যাই । মোহ হয়া ৰহে কুমৰৰ পাশ পাই ॥১৭০ দুই কুমৰৰ মুখ পদ্ম মধু পীয়া। শৰীৰক পাসৰিয়া থাকে থিয় দিয়া । কতো নাগক্যা মনৌময় বেগ ধৰি । গোঁসানীৰ আগে বোলে দণ্ডবত কৰি ॥১৭১ প্ৰণামো গোসানী তযু চৰণত ধৰি। সেবিআছে৷ বহুকাল তোমাক সাদৰি । যি মত স্বামীক সাধি আছোহো তোমাত । তাতো লক্ষ গুণাধিক মিলিছে সাক্ষাত ॥১৭২ কৈৰ বা পুৰুষ দুই নবীন তৰুণ । কন্দৰ্পৰো দৰ্প হৰে ঘাৰ ৰূপ গুণ । কিবা দেব মনুষ্য গন্ধৰ্ব বিদ্যাধৰ । অপূৰ্ব্ব পুৰুষ পশি আসে অভ্যন্তৰ ।১৭৩ সমান বয়স গতি মাকৃতি সুন্দৰ। গোটেকক স্বামী কৰি দিয়া মাগো বৰ । হেনমতে অন্যো অন্যে সীতাত সাধয় । মনত বিস্ময়ে দেবী পৰামৰিশয় ॥১৭৪ [ ৪৭ ] অদ্ভূত ৰীমায়ণ । 8ী লব-কুশ দুই ভাইক দুৱাৰত থৈলা । জানকীত জান দিতে নাগৰাজ গৈলা । লব-কুশ আসিল জানিয়া বহুমতী । আগবাঢ়ি আথে বেথে গৈলা মহাসতী ॥১৭৫ দেখিলন্ত দুই ভাইক দুৱাৰত যাই। বুজাবুমি প্ৰজাগণে বেঢ়ি বেঢ়ি চাই । দেখন্তা সবৰ দেখি নথন্দে তৃপিতি। সাবতি ধৰিতে চাহে আকুলিত মতি ।১৭৬ সেহিবেলা বসুমতী আগত মিলিলা । মহা স্নেহে শিশু দুইক সাবতি ধৰিলা । লব-কুশো পৃথিবীক দেখিয়া চিনিলা । মাতৃৰ জননী জানি পড়ি প্ৰণামিলা ॥১৭৭ পাছে বহুমতী নাতি দুইক কোলে লৈলা। পৰম আনন্দে জানকীৰ পাশে গৈলা । পৰম বিস্ময় দেখি সবাৰো মনত । আনন্দে বেঢ়িয়া সবে চলিলা লগত ॥১৭৮ সেহি সময়ত নাগৰাজ। নিগদতি। জয় জয় জনক নন্দিনী ভগৱতী । তোমাৰ প্ৰসাদে দেবী সৰ্ব স্বমঙ্গল । আনিলেকুমৰ হৰি সবাৰো কুশল ॥১৭৯ [ ৪৮ ] অভূত ৰামায়ণ । হেন থেলা গোসানীয়ে দেখিলন্ত চাই । পুত্ৰ দুইক লৈয়া আসে বসুমতী আই । হৰিষে উজ্জ্বল মুখ উল্লসিত গাৱ। আসনৰ পৰা উঠিলন্ত জগত মাৱ ।১৮০ আঙ্কোৱালি ধৰিলন্ত পুত্ৰ দুইৰ গলে । কান্দিলন্ত হুমহুমি পৰম বিকলে । নয়নৰ জলে ভিঙ্গাইলন্ত দুইৰো গাৱ । লব-কুশো নমিলা মাতৃৰ দুই পাৱ ।১৮১ চৰণত ধৰি দুয়ো ফোকাৰি ফোকৰি । ৰহিলন্ত দুয়ো কিছু বুলিতে নপাৰি । আনন্দ সিন্ধুৰ জলে কর্মক ব্যাপিল । চক্ষু নাক-মুখ ঢাকি বহিবে লাগিল,১৮২ গোসানীৰ দুই পদ দুবাল্লা ৰহিল । দুয়ো পুত্ৰ ধৰি তুলিবাক নপাৰিল । গোসানী বোলয় উঠা উঠাদুই বাপ । তোমা৷ দুইক দেখিলে। খণ্ডিল হৃদি তাপ। কুশলে আছিল| পিতৃ সবক সাদন্ধি৷ কিবা দয়া কৰে গৗণ্ড সবে মোক স্মৰি । স্বামীৰ কুশল বাপ কহিয়ো সত্বৰ । সুখে কি আচন্তু মোৰ লঙ্কাণ দেৱৰ ।১৮৪ [ ৪৯ ] অদ্ভূত ৰামরিণ । শক্রবণ ভৰত কুমৰ শুভনয় । কৌশল্যাদি শাশু সব কুশলে আছয় । কিবা শশু সবে ভাল বুলি প্ৰশংসয় । কি কা মোক তাৰা সবে অস্ত্ৰয় কৰয় ।১৮৫ স্থঞ্জাব মাৰুতি আদি যত কপিচয় । প্রসঙ্গত তেসম্বে কি মোক হুমৰয় কিনতে সুস্বামী মোৰ ভোজন কৰন্ত । কেনমতে নিদ্রা যান্ত কিমতে বৈসন্ত ।১৮৬ কি ৰূপে কৰও বেশ কিবোল বোলন্ত । কিবা কোন কাৰ্য্যত মোহোক সুমৰন্ত । কিবা মন সুখে ৰামে ৰাজ্যক কৰন্ত । মোক তেজি কিবা প্ৰভু সন্তোষে আছন্ত ॥১৮৭ কিবা ভাল মন্দ কহে লোকৰ আগত । স্বৰূপ কৰিয়া মোত কহিয়ো সমস্ত । হাহা অভাগিনী ময় কিদোষ কৰিলো । ৰাম হেন স্বামীক সেবিতে নপাৰিলো। ১৮৮ কোন কালে কোন জন্মে ৰাম হেন স্বামী। ইতিনি ভুবনে সেবিবাক পাইবে আমি । কিনো নিদাৰুণ বিধি কপট টুর্জয় । প্রিয়ৰ বিয়োগ অপ্ৰিয়ৰ সঙ্গ হয় ।১৮৯ ( ৫ } [ ৫০ ] G • অস্তৃত ৰামায়ণ । কোন মন্দ আচৰিলো বিধাতা কৰত। প্রিয়ৰে অপ্ৰিয় হেন কৰাইলিহি চিত্ত । যতেক দুৰ্ণয় তোৰ কত কৈবো আৰ। ইদোধত নৰকে পচিবি দুৰাচাৰ ॥১৯০ ৰাম হেন স্বামীক বঞ্চিলো হাতে পাই। এহিবুলি মূঢ়া গৈলা জগতৰ আই। লৱকুশে আশ্বাসিয়া তুলি ধৰিলন্ত । মাতৃক সাদৰি ধীৰে ধীৰে বুলিলন্ত । ১৯১ স্থিৰ হোব মাতা মিছা বিষাদক ছাড়া । ফিৰিক গৰিহা কৰি আমাকেসে ভাড়া । যেনে কোনো জনে ভীড় কৰি গোধা ভৰি গোধা বুলি পৰক হাসয় উচ্ছ কৰি ।১৯২ তুমিও তেনয় মাতা স্বামীক ছাড়িলা । কৈসানি বিধিয়ে পাতালত বাদা দিলা । পাতালে পশিলা তুমি কাহাৰ তৰাসে । তোমাকেসে বৎস এড়ী বুলি লোকে হাসে ১৯ ৰামৰ দূৰ্ণয় যদি তবো বোলে ভাল। তোমাক বুলিবে ভাল নাহি একোকাল । স্বামীৰ কুনয়ে যদি তেজিবাক পাইলা । আমাক অনাথ কৰি কেনে তুমি আইলা।১৯৪ [ ৫১ ] অভুত ৰসায়ন। ৫ হেনয় নির্দয়া মাতৃ যাৰ হাৰ হয়। উপজি মৰোক তাৰ জীবে নলাগয় । আন বন্ধু বান্ধৱক নিদাৰুণ পাই । পিতৃ মাতৃ নিদাৰুণ দেখা শুনা নাই ।১৯৫ সপ ব্যান্ত্ৰ আদি যত ফুৰ জাতিচয়। কৈত দেখি শুনি আছা পুত্ৰক এড়য়া । প্রাণাভিক সময়তো নেড়য় সৰ্ব্বথা । অপমানে এড়িবেক ইতো কোন কথা ॥১৯৬ মনু মুখে শুনি আছো শান্তী ধৰ্ম্ম মত । হয় বা নহয় তাক শুনিয়ো সাম্প্ৰত । স্বামীৰ দোষক সতী নলৈব মনত। মহা গুৰু মানি সেবা কৰিব সতত। ১৯৭ স্বামীৰ সাধিয়াপ্রীতি থাকিবা সদাই । স্বামীৰ সেবাতে সৰ্ব্ব পুৰুষাৰ্থ পাই । স্বামীৰ সুখত সুখ মনত মানিব । স্বামীৰ দুঃখতে দুঃখ কৰিয়া জানিব ॥১৯৮ স্বামীৰ প্রবাসে হৈব চিত্তাকুল মতি। স্বামীৰ কুশল চিন্তি থাকিবেক সতী । স্বামীৰ সহিত নকৰিধ দন্দাবাদ। স্বামীৰ কষ্টত মনে লভিব বিষাদ ।১৯৯ [ ৫২ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । স্বামী তপ স্বামী জপ স্বামী ইষ্টদেব। স্বামী বিনে সংসাৰত বন্ধু'নাহি কেৱ । স্বামী বিনে আন পুৰুষক নবাহুিব। কামবুদ্ধি কৰিয়া চক্ষুবে নচাহিব ।২০ • স্বামীয়ে বোলয় যদি মন্দ চনন্দ- বাক। প্রত্যুত্তৰ নিদি সহি থাকিবেক তাক । আপোনাৰ দুঃখচয় নকৰি বিচাৰ। স্বামীৰ সেবাক মাত্ৰ কৰিবেক সাৰ ॥২০১ কায় বাক্য মন শুদ্ধ কৰি মহাসতী । মধুৰ ভাষিণী হুয়া কৰিব ভকতি। স্বামীৰ পিতৃৰ দুই কুলক উদ্ধাৰি। স্বামীৰ মৰণ ভৈলে যাইবে সয়ন্তৰী।২০২ যদি পুত্ৰৱতী সতী স্বামীক ধিয়াই। নমৰিয়া পুত্ৰ পালি থাকিব সদাই । তোমাৰ সমান শান্তী কোন স্থানে নাই । মহা শান্তী সবেও তোমাৰ যশ গাই।২০ ৩ তভো পতি পুত্ৰক ছাড়িলা কোন ধৰ্ম্ম । ইহাকেসে সুমৰি সুমৰি মিলে মৰ্ম্ম । আমাকে সে দুষ্টমতি বোলে সৰ্ব্বজনে । ভাল ভৈলে জানকী এড়িব কি কাৰণে ২৪ [ ৫৩ ] অভূত ৰামায়ণ । ৫৩ আমাৰেসে মন্দ বিধি দূৰ্গতি লিখিল । এতেকেসে হেন মত ললটি মিলিল । স্বামীৰ কুশল তুমি সোধা কি কাৰণ । বিচাৰিয়া নুবুঝলে। আমি দুই জন ॥২০৫ মৰ্ম্মছেদ কৰি ৰাঘৱক এড়িলাহা । লোকে ভাল বুলিবাক কুশল পুছাহ।। শুনি লৱকুশ দুইৰো কাৰুণ্য বচন । কান্দে অধোমুখে সবে সভাসদ গণ ॥২ • ৬ সীতাৰ গাৱত যেন অগনি লৗগিলা । গদ গদ স্বৰে দুই পুত্ৰক বুলিলা । শুন শুন বাপু লৱ কুশ শুভনয় । যতেক বুলিলা ধৰ্ম্ম যুগুত হোৱয় ।২০৭৷ কিন্তু দুই মোত মাত্ৰ দোষক দেখিল।। ৰামৰ কুনর কিছু মনে নগণিলা । সেহিতে৷ ৰামৰ পুত্ৰ চয়ে! তেন ঠান । যেন গাছ তেম ফল সিকি হয় গান । ২০৮ ৰামকেসে মাত্র দেখিবাক লাগে ভাল, ৰামৰ সঙ্গত বঞ্চিবাক লাগে কাল । লৱ কুশে বোলে মাতা হেন কি বোলাহা । সাৰৰ আমা দুইক এড়িবাক চাহা ॥২০৯ [ ৫৪ ] 3 অস্তুত ৰামায়ণ । বাঘৰ হাতৰ কি এড়াইতে পাৰে ছাগ। জ্বৰে এড়িলেও কপটীয়ে নেড়ে লাগ । তোমাক চাড়ি কি আমি অযোধ্যাক যাইবো । গঙ্গাজল এড়ি কি কুপৰ পানী খাইবেঁ। ॥২১৭ সর্ব তিৰ্থেশ্বৰী তুমি আমাৰ সম্বস্কি। মহানন্দে সেৱা কৰি থাকিবপ্ৰবন্ধি । যৈসানি তেজিয়া আইল সি কালৰে পৰা। ছেণ্ডিয়া হুয়া আমি ভৈলো যেন মৰা ॥২১১ বুলিবাৰ বাক্যকো নোবোলে কিছু ত্ৰাসে । ওকো নজানয় বুলি শিশুগণে চাদে । ক্ষুধ'ত মপাও অন্ন পিপাসাত পাণ । কোনে দয়। কৰি যদি দেই অল্প আনি ।২১২। পেট পূৰি তথাপি খাইবাক নাহি সাস । এত খাই বুলি জানো কৰে উপহাস । ভ গুাৰে ভণ্ডাৰে আছে ধন্ত্ৰ আভৰণ । পৰ ক শঙ্কায়ে তাক নকৰো ভূষণ । ২১৩ জানৰ চৱালে বিভূষিত হুয়া যাই । নিশ্ৰীক বদনে আমি তাক থাকে চাই । লো কৰ চৱালে যদি কৰে অপকাৰ । তাৰ অননীৰ ভয়েনের্দে। প্রতীকাৰ। ২১৪ [ ৫৫ ] অন্ত, ত ৰামায়ণ । ৫ এতেক বুলিয়া দুয়ো শোকত মজিল । প্ৰবোধ বচনে সীতা সান্তা কৰিল । ভুঞ্জাই পঞ্চামৃত পিন্ধাই বস্ত্ৰ অলঙ্কাৰ । লভিলা অ্যানন্দ যেন কি কহিবো আৰ ॥। ২১৭ লৱকুশে হৰাইবাৰ মাতৃক পাইলন্ত । পৰম গৌৰবে সেৱা কৰি.ৰহিলন্ত । লৱৰ কুশৰ কথা এহিমানে থওঁ । অযোধ্যাত যেন ভৈলা তাৰ কথা কওঁ ॥২ ১৮ শুনা সভাসদ ৰাম চৰিত্ৰ অমৃত। ইহাৰ শ্ৰবণে হৰে সংসাৰ দুৰিষ্ঠ । ৰাত্ৰি দিনে বিষয় সুখ ক যত্ন কৰা। সি কি ৰাখিবেক যম যাতনাৰ পৰ। ২ ১৯ নাহিকে তাৰন্তা ৰাম নাম বিনে আন । বেদ বেদান্তৰো তাৎপৰ্য্য এহিমান। সৰ্ব্ব কৰ্ম্ম ছাড়ি গলে বঙ্কিা ৰাম নাম। কহে ৰঘুনাথে ডাকি বোলা ৰাম ৰাম ৷ ২২৭ যথা নিদ্ৰ। আসে তথা থাকোছে। পড়িয়া । ক্ষুধায়ে তৃষায়ে পীড়ে আকুল কৰিয়া । যদি দয়া কৰয় আনৰ মাতৃচয় । তাসম্বাৰ দয়া তৃবঢ়ি আাময় স ২১৫ [ ৫৬ ] ৫৬ অন্তত ৰামায়ণ হেন মতে নানা দুঃখ কহিবোহেঁ। কত । স্বৰূপ কহিলো মাতৃ তোমাৰ আগত। মাতৃ যাৰ নাই তাৰ জীবে লাগে কিক । জীবে যিটো তাৰ জীবনতো ধিক ধিক। ২১৬ ঝুমুৰি । শুনিলা অামাৰ বাক। . ঘত ৰ’জা প্রজ। ঝাক । সবেও বিস্ময় হুই । চাহিলন্ত উদ্ধগুই। ২২১ চক্ষুৰ নিমিষ এড়ি । চাহে সবে ফিৰি ফিৰি । কোনে বুলিলেব বাক । কেহেঁ৷ নলক্ষিলা ভাক ॥২২২ ব্যাকুলিত ৰঘুপতি । শোকে বিচলিত মতি । কিনো বিপৰীত কাজ । বোলে সবে সাগৰাজ ॥২২৩ [ ৫৭ ] ৫৭ অভূত ৰামায়ণ । কোনে হেন দাস কৰি । ব্ৰাহ্মণৰ বেশ ধৰি । হৃদয়ত জালি জুই । হৰিল কুমৰ দুই ॥২২৪ পুত্ৰ এড়ি সীতা সতী । গৈল পাতালক প্ৰতি । তেহে হৰি নিলে হুই । আত কিছু শঙ্কা মুই ॥২২৫ থাকিবে মাতৃৰ ঠাই । মহা ৰঙ্গে দুয়ো ভাই । ৰাঘৱ ৰ শ্রতি নাই । বোলে লক্ষাণক চাই ॥২২৬ দেখহ লখাই বীৰ । কেন কৰ্ম্ম পৃথিবীৰ । মোহোৰ ভাৰ্য্যাক হৰি । আছে ঘোৰ দ্ৰোহ কৰি ॥২২৭ আৰ কা লগাইল অঞ্চ । নথৈবো ভূমিৰ সাঞ্চ । অন বাপু ধনুর্বাণ । কাটি কৰো খান খান । ২২৮ [ ৫৮ ] ৫ অস্তৃত ৰামাহ্মণ। দুৰাচাৰী মহাৰঙী । দেও ধৰা নাম খণ্ডি । চতুৰ্ব্বিধ প্রাণী যত । ৰাখিবোহো অলাগত ॥২২৯ যোগ বলে কৰে। ৰক্ষা । দেখ কেন মোৰ কক্ষা । এহি বুলি ভগৱন্ত। মাকতিক চাহিলন্ত ।২৩০ মাৰুতিৰ ভৈল কাম্প । উদ্দক মৰিল। ঝাম্প । ভুগ্রীব অঙ্গদ নল । নীল আদি মহাবল ॥২৩১ ঝাম্পিল উভৃক প্রতি। ধৰি মনোজয় গতি । কোটি কোটি বীৰবৰ । গৈলা সবে নিৰন্তৰ ॥২৩২ জম্বুদ্বীপ মানে যত । বিচাৰিয়া আকাশত । আউৰে আউৰে বাঢ়ি গৈল । সাগৰৰ পৰ ভৈল ।২৩৩ [ ৫৯ ] অভুত ৰামায়ণ । শ্ৰীৰামৰ প্ৰসাদত । অসাধ্য কে ব্ৰহ্মাণ্ডত । নক্ষত্ৰ সঞ্চাৰ নয় । বিচাৰি ফুৰন্ত তয় । ২৩৪ ভূলোক ৰ সীমা যত। বিচাবিলা আকাশত । লোকালোক গিৰি পাইল । সবে নিবৰ্ত্তিয়া আইল ॥২৩৫ ভূলোকে পশিলন্ত । তাতো চাহি নপাইলন্ত । স্ব-মহ-জন পাই । বিচাৰিলা ঠাই ঠাই ॥২৩৬ তপলোকে পশিলন্ত । তাতো ভালে চাহিলন্ত । সত্যলোক পাইলা যাই । ব্ৰহ্মাদেৱে অাছে চাই ॥ ২৩৭ হাসিয়া বুলিলা বাক । দেখn ৰtম সেনা বাক । জনক নন্দিনী সতী। ৰাঘবত বিৰকতি ॥২৩ [ ৬০ ] অদ্ভূত ৰংমায়ণ । পতি পুত্ৰ ছাড়িলন্ত । পতাকতপশিলন্ত । বাসুকীক পঠাইলন্ত । পুত্ৰ দুইক নিয়াইলন্ত ॥২৩৯ সিতো দুইক ফুৰি চাই । সত্যলোক আছে পাই । পাছে যত কপি গণ । ব্রহ্মসভা উপসন্ন ॥২৪ • হুয়া সঙ্কোচিত গাৱ । নমিলা বিধিৰ পাৱ । কৃতাঞ্জলি নম্ৰ হুই । ৰহিলন্ত অধো মুই ॥২৪১ ব্ৰহ্মাদেবে বোলে বাক । শুনা শুনা কপিঝাক । কি কাৰ্য্যে আtসলা ।এথা । কহিবে নলাগে কথা ॥২৪২ লৱ কুশ দুইক চাই । আসি আছা ইতো ঠাই । জানকী আছয় যথা । লব কুশে৷ অাছে তথা ॥২৪৩ [ ৬১ ] অযুত ৰামায়ণ । পৃথিবীৰ তলে যাইব । তৈতে কুমাৰক পাইবা । সিপুনু নৰ্গম স্থান । যাইবাক নপাৰে অন ॥২৪৪ বিদ্যাবিলাসিনী নাম । পুৰি সিতো অনুপাম । যোগ সাধ্য আছে যাৰে । লিদে তথা যাইতে পাৰে ।২৪৫ জানকীৰ আজ্ঞা যাক . নলাগয় সাধ্য তাক • ঘোগসাধ্য বোলে যাক । শুনাম ই কহেঁ!তাক । ২৪৬ পঞ্চ মহা ভুতাকাৰ ধৰিবাক শক্তি যাৰ । সেই যোগ ১াঁধ্য মায়া । মাৰুতিয়ে আছে পায়া ।২৪৭ অস্ত বিনে সিতো স্থান । যাইবাক নপাৰে জন । উলতি সমস্তে যাহা । শ্ৰীৰামত জনাইবাহ৷ ২৪৮ ( ৬ ) [ ৬২ ] ভ২ অদ্ভুত ৰামায়ণ । শুনা সভাসদ গণ । পুণ্য কথা ৰামায়ণ । যিতো ব্ৰহ্মা কৃপাময় । হুয়া মনুষ্যৰ নয় । ২৪৯ মনুকৰ নাট্য কৰে। জানিবাহা নিৰন্তৰে । আত কিছু শঙ্কা নাই সেহি গুণ নাম গাই। ২৫০ সংসাৰৰ পাৰ পাই । দেখ ভাগৱত চাই । যেবে যাইবভব তৰি । ভাকি বোলা হৰি হৰি। ২৫১ * • # পদ আত অনন্তৰে শুনা সভাসদ জন। বিধিৰ বচন শুনিলন্ত কপিগণ । পড়ি পড়ি দণ্ডৱতে কৰি নমস্কাৰ । পৃথিবী পাইলন্ত যেন গ্ৰহৰ সঞ্চাৰ ২৫২ ৰামৰ সভাত মিলিলন্ত গড়ছড়ি । গ্রণী বৰিয়া ৰামৰ গদে পড়ি । [ ৬৩ ] আত ৰামায়ণ । & শ্ৰীৰামে বোলন্ত শুনা সূৰ্য্যৰ নন্দন । তুমি সমস্ত ৰতো কুশল আগমন ।২৫৩ কে'ন কোন স্থানন্ত চাহিল। কেন কৰি। দেখিলা শুনিলা কি বা কোৱ। লুীব্ৰ কৰি । সুগ্রীবে বোলয় প্রভু শুনা ৰঘুপতি সাতো পৃখিবাত বিচাৰিলো প্রতি প্রতি ॥২৫৪ তযু প্ৰসাদত সাতে৷ সাগৰ তৰিলো । গিৰি বম গহ তে। বিচাৰ কৰিলো । একোস্থানে কুমাৰৰ উদ্দেশ নপাইলো । লোকালোক গিৰি পাই নিবৰ্ত্তিয়া আইলে। ॥২৫৫ উদ্ধগতি কৰি সাতো স্বৰ্গতো চাহিলে! । তাতো দুই কুমাৰ বিচাৰি নেদেখিলো ॥ পাছে যাই সত্যলোকে ব্ৰহ্মাক দেখিলো । শোক মোহ ফুধা তৃষ৷ সবে পাসৰিলে। ॥২৫৬ পড়ি পড়ি প্ৰণামিলো মস্তক দমাই। বুলিলন্ত ব্ৰহ্মা দেবে আমাসাক চাই । শ্ৰীৰামৰ অনুচৰ সব মহ। বলী । লব কুশ দুই ভাইক ফুৰাহ আকলি । ২৫৭ স্বৰ্গঙ নাছিকে নিতে। দুগুটি কুমাৰ । পাতাল পুৰত যাই কৰিয়ো বিচাৰ । [ ৬৪ ] অভুত ৰামায়ণ । ব্যিাবিলাসিনী পুৰে জানকী আচয়। তার সঙ্গে দুই ভাই মাছে নিৰাময় । ২৫৮ কিন্তু গান জন তথা যাইবে নপাৰয় । যোগ সাধ্য বিনে আাক জানিবা নিশ্চয় । ৰাহ ধূিৰ দিতে৷ ক্ৰীড়াৰ ভবন। যাইবাক পাৰিবে মাত্র পবন নন্দন। ২৫৯ এহি বাৰ্ত্তা পাই আমি নিবৰ্ত্তি আাহিলো । তোমাৰ আগত প্রভু নিশ্চয় কহিলো । শ্ৰীৰামে বোলন্ত বাপ শুনিয়ো মাৰুতি । সীতাৰ বিয়ে গে হুয়৷ আছোহো বিলুভি। ২৬। পুত্ৰ ৰ বিয়োগে প্রাণ ধৰিতে নপাৰি ৰক্ষা কৰ। পুত্ৰ শোক অনলে উদ্ধাৰি। তোৰ উপ কাৰ গুণ ৪ জন নঘার । তোৰ মন উপকাৰা মোৰ আন নাই ।২৬১ তোত সাৰ ক’ৰ য়। ভুঞ্জোহে। ৰাজ্য কুখ । তোৰ নাম শুনিতে কালনো মিলে ডঃখ । যাক দেখি দিগজে ঞ সবো ভয় পাই । লৱড়ি পলাই মহী মণ্ডল কম্পাই ॥২৬২ ত্রি ভুবন কম্পন আশ্চৰ্য্য বল যাৰ। শোক সাগৰত মোৰ কৰহ উদ্ধাৰ । [ ৬৫ ] অঙত ৰামায়ণ । ৬ মাৰুতি বোলয় শুনা কুপাৰ মিধান । এত বো- পোপী মা ক কিসৰ নিদান ॥২৬৩ মইতো একান্ত দাস খাঁকন্তে তোমাৰ । ইমত দুঃখক দেখো জীবাক ধিকাৰ । ভূ ত থাকন্তেও স্বামী পাই মন কট । হহ পৰ লোক ৰ থ ত হয় ঐ ॥২৬৪ তো নং ৰ প্ৰসাদে মোৰ ৰহ্ম’ণ্ড মধ্যত । অসাধ্য •ে দেখে কিছু বোলো স্বৰূপত । কৰিলে। fবদাই প্ৰভু বুলিয়ো সত্বৰ । শ্ৰীৰামে বোলন্ত শুনা বায়ুৰ কুমাৰ ॥২৬৫ কেন মত যোগসাধ্য আমাক দেখায়ে। । পাছে কুমাৰ ক বিচাৰিবে প্ৰতি যায়ো । শুনিয়। মা রু। ত শ্ৰীৰামক নমিলন্ত । আকাশ স্বৰূপ হুর দৃণ্য ভৈণন্ত ॥২৬৬ পাছে বীৰে পৱন স্বৰূপ ধ’ৰ লন্ত প্র; গু পৰম সভ। চানি বহিলন্ত । যত ৰাজ প্রজ. মনে সবে আছে চাই । নিমিষেকে সবাহাকে নিলা উড় য়াই ॥২৬৭ ভৈলেক বি হল সবে শ্রতি বুদ্ধি নাই । নপুৰপি আালিয়থৈ লন্ত ঠাই ঠাই । [ ৬৬ ] অণুত ৰামায়ণ । পুনৰ্বাৰ মাৰুতি ৰামক নমিলন্ত। জুহুয়া৷ দলিলৰ স্বৰূপ ভৈলন্ত ।২৬৮ বাঢ়ি গৈল জলমানে সভাক বুড়াই । কতো উটে কতে। বুড়ে নানা দুঃখ পাইল । সিতে৷ ৰূপ এড়ি হনুমন্ত দেখা দিল । পৃথিবী স্বৰূপ হয়৷ বাঢ়িবে লাগিল ॥২৬৯ নানা বিধ তৰু তৃণ লতা গুল্ম চয় । প্ৰকাশন্তে আছে চতুৰ্ব্বিধ প্রাণী চয় । নদী নদ সৰোবৰ সাগৰ ভূধৰ । প্ৰকাশন্ত তাত নানা ৰত্ন মনোহৰ ॥২৭০ পুনু পৃথিবীৰ ৰূপ এড়িয়া মাৰুতি । জ্যোতি ৰূপ ধৰিলন্ত আশ্চৰ্য্য মুৰতি । সহস্র সূৰ্য্যৰ যেন প্ৰকাশ প্রচণ্ড । জ্যেতিৰ প্ৰ তপে প্রতাপিত সভ। খণ্ড ॥২৭১ চাহিবে নপাৰি যত সভাসদ চয় । চক্ষু মুদি ৰহিলন্ত পক্ৰম বিস্ময় । সিতো ৰূপ এড়ি কপি-বেশ ধৰিলন্ত । চক্ষু মেলি ৰাজা প্ৰজা সবে দেখিলন্ত ২৭২ গুছিল সবাৰো ভয় প্রসন্ন হৃদয় । পদকবির হুয়া অন্যো অন্যে কৰ্ম্ম । [ ৬৭ ] ত বামারণ বাণৰ নহয় ইতে৷ ঈশ্বৰ পুৰুষ । শ্ৰী ৰামক সেবিয়। আছয়ে নিৰন্থত । ২৭৩ কতে৷ ভানি গণে বোলেকিনৰ বিস্ময় । প্ৰভু ৰাম চন্দ্ৰে যাক দাস বুলিচয় । nক ঞ্চিৎ আশ্চর্য কৰ্ম্ম তাসম্বাৰ নাই । fসসব ক দেখিলে ও মোক্ষ পদ পাই ॥২৭৪ পাছে মাৰুতিও শ্ৰীৰামৰ পাসে যায়। প্ৰদক্ষিণে নমিলা ৰামৰ হুই পাই । মাৰুতি বোলন্ত প্ৰভু আদেশক biও । এহি-ক্ষণে কুমাৰ ক বিচাৰিতে. ঘাঁ।ও ।২৭২ হুয়া অাছে অভিজি ত মুহুর্ত এখন । চক্ৰধাৰে সব দোষ কৰিবে বাৰণ শ্ৰীৰামে বোলন্ত নুহি বিন ম্ব উচিত । এহি শুভক্ষণ বাপ চfলয়ে! হাৰত ॥২৭৬ হেন অনুমতি পায় পাছে মহা বীৰ । শ্ৰীৰামক নমিলন্ত পদে দিয়৷ fশৰ । তৰ তক নমি ননি স্ত লক্ষাণক । শত্ৰবন কুমৰক আৰু প্ৰগ্ৰীবক ॥২৭৭ কেশৰীক - মি নমিলন্ত জাম্বৱন্ত । অস্তাচল পৰ্ব্বতক ডেৱ কৰিলন্ত । [ ৬৮ ] ৬৮ অত ৰামায়ণ । মাৰুতিৰ কথা আবে এহিমানে থওঁ । সীতাদেবী যি কৰিল তাৰ কথ। কওঁ । ২৭৮ বাকীক চাই দেবী বুলীলা বচন । চল নাগ ৰাজ পথ অযোধ্যা ভূ ণ । পুত্ৰক নপাই প্ৰভু সুখে কি মাছত্ত । কিবা খেদ কৰে কিনা বিচাৰ কৰন্ত । ২৭৯ তৈসানি মোহোৰ দুঃখ প্রভু আছে পাই । আবে জ'সো পুত্ৰ শোকে প্ৰাণ ছাড়ি যাই আাপো ৰ দুঃখক সহিবে পাৰো মই । স্বা»াৰ দুঃখক মোৰ নসহে হৃদয় ॥২৮০ পুত্ৰ ৰ নি মত্ত কিব। মন্ত্রণা ক ৰয় । ভাল মতে জি ৪ান। কৰিয়। আস তয় । সীতাক প্ৰণতি নাগৰাজ চলিলন্ত । ই ঘৰে শে ত'যোধ্য পুরত পশিলন্ত । ২৮১ চি। কাৰ য়া সবে কাৰ্য্য ভাল মত সীতাৰ আগত য ই ভৈল উপগত । প্ৰণামিয়া গোসানীক বু’লল। বচন । ৰামৰ মন্ত্ৰণ মাতৃ শুনা এক মন । ২৮২ ৰামৰ আদেশে গ্রী রাদি কপি বর্গ বেচ{িল। লোকালোক মধ্যে সাত স্বৰ্গ । [ ৬৯ ] ৯ অৰ্ভত ৰামায়ণ । সত্য লোক পাই ব্ৰহ্মা দেবত পুছিল । সাবশেষে ব্ৰহ্মা সবে বৃত্তান্ত কহিল । ২৮৩ হনুমন্ত বীৰবৰ মহ মায়াশীল । কুমাৰক বিচাৰিতে পাতালে পশিল । আবে যে:হ যোগ্য হয় আজ্ঞা দিবেলাগে । পাছে যেন হৌক আমাদাৰ কৰ্ম্ম ভাগে । ২৮৪ জানকী বেলিন্ত নাগৰাজ চলি যাহা । যত নাগ বীৰ মানে সবাকে মানাহা । দৈত্য দানৱৰ মুখ্য বাৰ মানে । অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ ধৰিয় ৰতে’ক সাবধানে । ২৮৫ দ্বাৰণস্ক কৰি সবে দ্ব’ৰ মুখে ৰৈব কেহেঁ। জলে কাতো মোৰ বাৰ্ত্তাক নকৈ ব। আনকেসে লাগি আছে উপায় প্ৰচুৰ মাৰুতিৰ প্ৰতি মোৰ বুদ্ধি হৈ লঘুৰ । ২৮৬ গুপুতে থাকিবো আন নাহিকে উপায় বুলিলন্ত পাছে দেশী পৃথিবীক চায় । শুনা মাতৃ হুয়া আছে যেন বিসঙ্গতি শ্ৰীৰামৰ দূত আনি আছয় মাৰুতি ॥ ২৮৭ মোহোক পুত্ৰক যদি পাই এংহ ঠায় । কিমতে ৰাখিবা তাৰ নেদেখে। উপায়। [ ৭০ ] জতুত মাময় । পৃথিবী বোলন্ত কথা শুনিয়োক আই । কেহো জন অ্যাসিবে নপাৰে ইতেঠাই । ২৮ ইথানক প্ৰতি একো দিশে পথ নাই । দিয়া আছে৷ পথ মই তোমাকেলে চাই । গেছি পথ এতিক্ষণে নিৰোধ কৰিব । কেনমতে বায়ু হত ইথানে পশিব । ২৮৯ অযুতাঙ্ক যোজনৰ অধে .উদ্ধে ডাঠ। এত মহী খানি কোনে কৰিবেক বাট । হেন শুনি সতী বৰ আনন্দিত ভৈল । গোনানীৰ আজ্ঞা পায় বালুকীও গৈল। ২৯৩ দেবীৰ আদেশ সাতো পাতালত কৈ ল । সীতাৰ দোহাই আজ্ঞা বাধি বাধি গৈল । । নাগ দৈত্য দানব আনিল নিৰন্তৰ। আনো দেনাগণ আনি ভৈল একতৰ ॥২৯১ কতো কতো নগৰৰ ভিতৰ পশিল । সাবহিতে গোসানীৰ আজ্ঞাত বহিল। পঞ্চম হাজাৰ প্ৰহৰৰ নিতে বাট । বড় পাথৰেৰে ভূমি মাৰিলা কপটি ॥২৯২ বৰ সাধিবাক যিতো সিথানে পশিল । ওলাইবে নপাৰি সবে ভিতৰে ৰহিল । [ ৭১ ] অনুত ৰামায়ণ । সিসবৰ পিতৃ মাতৃ বন্ধু গণ যত । কিবা ভৈল বুলি কৰে বি কল মনত ॥২৯৩ অন্যো অন্যে সোধে কেহেঁ। উদ্দেশ নপাই । শোকত মজিল ক ৰে৷ গাৱে ক্ষতি নাই । পাছে হনুমন্ত অস্তাচল গিৰি পাই সেহি পথে পাতালত পশিলন্ত যাই ৩৯৪ যমৰ নগৰ পাই ঘমত জনাইল । পাত পাত কৰি ভালে বিচাৰিয়া চাইল । অনন্তৰো স্থানত চাহিল ভাল কৰি । কিছুমান উদ্দেগ নপইলা তাত হৰি । ২৯৫ সৰ্প বেশ ধৰি পাতালত চাহিলন্ত । অনুমাত্ৰো জানকীৰ বাৰ্ত্তা নপাইলন্ত । জলে স্থলে ভালমতে বিচাৰিয়া চাইলা । অগু কটাহক পাই নিবৰ্ত্তিয়া অইল । ২৯৬ ৰসাতল নগৰত পাশলন্ত যাই । কাশ্যপৰ পুত্ৰগণ আছে সিটো ঠাই । পৰম প্ৰচণ্ড সিটো দৈত্যব আচাৰ । সংসাৰঙ বলে বীৰ্য্যে সবে অনিকাৰ । ২৯৭ বিধি কহিছে তাৰ মধ্যত ভয় । এতেকেসে মনুষ্যৰ লোক নাসস্থা । [ ৭২ ] অস্তুত ৰামায়ণ । তবে মাঝে ফ্যহ তায়ে দূর্গে যাই অত্ৰাৱতী মকৰে লুf °ড়ি খাই । ২৯৮ সিসবৰ মাঝে যীৰে সেহি ৰূপ ধৰি । সেহি ভাষ৷ বুলি ফুৰে বিত f . ত কৰি । ভূগি ৰূপ ধৰি পাছে ভূমিত পশিলা পৃথিৱীৰ মা নে, তু6িাও কি চাৰিল।।২৯৯ নপাই উদ্দেশ তাতে৷ & গতি কৰি । মহাতল নগৰত পশি স্ত • ৰি । বড় বড় নাগ আছে প্ৰচণ্ড প্ৰভাৱ । চলে উরস্থলে কৰে। নাহি হাত পাৱ ।৩০ • কতে। দশ কতে। কুড়ি কতে স শ্ৰেক । তুলি অংছে মুখ বিষ বঝাই অতিৰে ক । যতেক নাগিনী নাৰী সবে। সেহি নয় । সিসবৰে। মুখে বিষ বহু ধৰয় ।৩৩১ কতে। নাগ মাৰাঁ দব মন্তব্যৰ নয় । পূৰ্ণচন্দ্ৰ বদনী কঠিন স্তনচয় । ৰূপে গুণে বি দ্যাধৰী সবে। নোহে সৰি জাতিত পদ্মিনী সবে সৰ্ব্বাঙ্গে z ন্দৰী ।৩০২ কিন্তু এক ফণ। জঃছে মাথাৰ উপৰে । ফণামণি সবে অতিশয় শোভা কৰে। [ ৭৩ ] অভূত ৰামায়ণ । জডি.বিচক্ষণী সৰ্বগুণে অনিন্দিতা { ৰত্নে বিৰচিত সৰ্বভূষণে ভূষিতা ॥৪০৩ কোটি কোটি বিদ্যাধৰী সম ৰূপে লক্ষি । ফণতেসে মাত্ৰ নাগকন্যা হেন দেখি । কটাক্ষতে হৰে চিত্ত যোগেন্দ্ৰ সবৰ । হেম নাৰী সব বীৰে দেখি ল বিস্তৰ ॥৩৪ বিষৰ ঘালয়ে প্রতীপিত সভাখান । নীগ সর্প বিনে ত:ত প্রাণী নাহি আন । মাৰুতি ৰ গাৱে যেন লাগিল অগণি । শ্ৰী ৰামৰ দেৱ। বলে থাকিল নগণি ।৩। ৫ নগৰূপ ধৰি বীৰে বিচাবিলা তথা । পুছিলন্ত পূজ। কোন দেবী আছে এথা । নাগগণে বোলে শুন কহিলো বুবাই । নাহি কোন দেবী আমাদাৰ ইতে। ঠাই।৩৭৬ শুনি হনুমন্ত বা ৰ তাৰ বঝাই । তলাতল নগৰত ফুৰিলন্ত চাই । স্থতলতে বিচাৰিলা পাত পাত কৰি। বিতলতো বীৰে প্ৰবেশিলা মায়1. ধৰি ।৩০৭ ত্রিপুল অঙ্কিত দৌল দেখিলা অনেক । নানা নাম দেবী তাত আছয় প্রত্যেক । [ ৭৪ ] ৭৪ অস্তুত ৰামায়ণ । সিদ্ধেশ্বৰী যোগেশ্বৰী সকখৰী শ্যামা । ভুবন ঈশ্বৰী ভূতেশ্বৰী দেবী বামা ॥৩০৮ প্রমথ ঈশ্বৰী শক্তিশ্বৰী লোকেশ্বৰী। জনেশ্বৰী ত্ৰিলোক ঈশ্বৰী উগ্ৰেশ্বৰী। হেন কোটি সংখ্যা দেবী আছে সেহি ঠাই । পাইলো পাইলো বুলি মাৰুতিয়ে ফুৰেচাই ৩০৯ মন পবনৰ বেগে যাক সম নুই । ফুৰন্ত মাৰুতি অতি ব্যাকুলিত হুই । সর্বোত্তমা দেবীৰ পাইলন্ত দোল পাছে । অসংখ্য যোগিনী সবে উপাসন্তে আছে । ৩১০ দ্বাৰত বসিয়া বীৰে পুছন্ত স্বাৰিত । আসি আছো ময় বৰ সাধিতে দেবীত । দ্বাৰি বোলে কোঠেৰ যোগিনী নাহি শুন । ইদানিক এসবাত কিছু নাহি গুণ । ৩১১ এতেশ্বৰী নামে দেবী পৃথিবী নন্দিনী। আবির্ভাব হয়। আছে অতি বিচক্ষণী । বেগ৷ নাৰাঁ পুৰুষৰ তেহে দৃশ্য নুই । শুদ্ধ ভাবে যেহি বাঞ্চে সেহি সিদ্ধি হুই । ৩১ : পুজি বাক লাগে ফল পুষ্পদিয়া মাত্র { এহি সব দেবা পূজা খাইবাৰেসে পাজ । [ ৭৫ ] অস্তুত ৰামায়ণ । ৭৫ একো সিদ্ধি দিবে নপাৰয় জানা সাৰ । পৃজ। খাই থাকে কৰি লোকত প্ৰচাৰ ; ৩১৩ হংস ছাগ মহিষৰ তেজ যত পাই । খাহান্তে খাহাতে তাঁৰো তৃষ্ণা বাঢ়ি যাই । পূজা খাইবে নপাইলে তাহাতো ৰোষ চড়ে । নানা ব্যাধি বিপদ সিন্ধু ত সিতো পড়ে । ৩১৪ এতেকেসে তোক মই বোলে দয়৷ তৰে । যদি ব্যৰ্থ৷ অছে চল জ তল নগৰে । যদি বহু দূৰ পথ যাইবাক লাগয় । প্রয়াস বাহুল্যে ফল বাহুল্য হোৱয় । ৩১৫ তথাতে পুছিলে পাইবি যথা আছে দেবী। পাইবি মনোৰথ তাঙ্ক শুদ্ধ ভাৱে সেবি । ৰহস্য কৰিয়া ইথানৰ প্ৰজাচয় । অয়াবাত কৰি আছে নজানস তয় । ৩১৬ শুনি মাৰুতিৰ হৈ ল হৰিষ মনত । অতল নগৰে যাই ভৈল উপগত । পৰম মোহিনী কন্যা ৰূপে বিতোপন । ভৈলন্ত মাৰুতি বেশগ্য। নাৰী ৰঙ্গ মন ।৩১৭ হাস লাসে মোহি ফুৰে পুৰুষৰ মন । এক গৃহস্থৰ ঘৰে ভৈল উপসন । [ ৭৬ ] ৭৬ অদ্ভূত ৰামায়ণ । শুনা সভা সদ ৰামায়ণ পদ সাৰ । ইহাৰ শ্ৰবণে কৰে পাপত উদ্ধাৰ । ৩১৮ যোৰ কলি পাইল সৰ্ব ধৰ্ম্মক নাশিল । দুষ্ট কালসৰ্প ভাসি সমীপ চাপিল। নিশ্চিন্তে আছাহা কেনে উন্মতৰ নম্ন। ঘ মৰ যাতনা কি ভুঞ্জিতে নলাগয়।। ৩১৯ কাত গহ কৰি আছা তুগুণা মনত । হৰি বিনে তাৰ | নাহিক সংসাৰত । সমস্ত শাস্ত্ৰৰ ইসে পৰমাৰ্থ সাৰ । হৰিনাম বিনে নাহি পাপত fনন্তৰ । ৩২০ নাহিকে প্ৰয়াস একে। নাম কীৰ্ত্তনত । উচ্চাৰন্তে নিঃশেষ পাপক কৰে হত । হেনজ।নি তেজা সবে ভাষভুন কাম । কহে ৰঘুনাথে ডাকি বোলা ৰাম ৰাম ॥৩২১ দুলড়ি। পাছে যেন কায, শুনিয়ো সমাজ, নাৰী বেশী হনুমন্ত । অঙ্গিনাত যাই, আছস্ত দেখিয়া, গৃহন্থিনী পুছি লস্ত। [ ৭৭ ] অভূত ৰামায়ণ । তুমিতো ৰমণী, কাহাৰ নন্দিনী যাহ কোন স্থান লই । আমাৰ ইথান, তোমাৰ সমান, মাৰী দেখা শুনা নাই ॥৩২২ কিবা প্রয়োজন, আমাৰ ভবন, কহিয়োক তুমি তাক । মায়া কপি চায়, বোলে শুনা আই, কহিবো স্বৰূপ বাক । চন্দ্ৰ কেতু নামা, মোহোঁৰ জনক, পৃথিবী মণ্ডলে ৰাজা । নামে হেমবল্লা, মোহোৰ জননী, আছে তান চাৰি প্রজ। ॥৩২৩ মিথিলাৰ পতি, জনক নৃপতি, তান জীৱ দীতা সতী । ৰত্নমঞ্জৰিনী নাম মই সমে, সীতা কৈ ল মিত্ৰৱতী । শয়নে ভোজনে, এড়া এড়ি নাই, থাকে। এক পিণ্ড হই। ৰামক সুস্বামী লভি সীতা সতী, লৈ মোকো সঙ্গে লই ॥৩২৪ [ ৭৮ ] ________________

অদ্ভুত ৰামায়ণ । কতাে কাল মান, একত্রে আছিলাে, মিলিল দৈব বিপাক। ৰামক ত্যজিল, পাতালে পশিল, | নানিল সখী আমাক । ত্যজি অন্নপান, বাতুলৰ ঠান, ফুৰােহে ব্যাকুল ভাৱ। সখীৰ পিৰিতি, সুমৰিয়া নিতি, দহে মােৰ সৰ্ব্বগৱ ।।৩২৫। গ্রাম নগৰত, | দুর্গম বনত, হতাশতে ফুৰো চাই।। হেনতো শঙ্কট, মিলিল দুর্ঘট, কি কহিবাে তাক আই। পৰম দন্দু, বল্লল অসুৰ, | মােক দেখি ভােল ভৈল। পৰম প্রমত্ত, কামে উনমত্ত, | মোক হৰিবাক গৈল ৩২৬ নানতে অবলা, | বল হীনা নাৰী, কি কৰিৰো মই তাক। ইঠাৱতে আনি, এড়ি গৈলা মােক, মিলিল ক বিপাক। [ ৭৯ ] অস্ত্ৰ অ’ ৰামায়ণ । ৭৯ কাহাকো নিচিনি, নজানিয়া৷ অতি, ফুৰো অতি বিয়াকুলি । আইলো কতদূৰ, ইতো কোন পূৰ, নজানে৷ তাক সমূলি ॥৩২৭ গৃহৰ বঝাই, মাৰুতিক চাই, বোলে এক বৃদ্ধা নাৰী । সীতা নামে এক, দেবীৰ কাহিনী আমি কহিবাক পাৰি । মোৰজীৱ খানি, বৰ সাধিবাক, গৈয়া আছে তfন ঠাই । পথ নিৰোধিল, অসিবে নপাইল, আছয় দুর্ঘটে পাই ॥৩২৮ মায়াবি মাৰুতি, বিনয়ে সোধয়, কহা আই ভালকৰি । কিবা হেতু পথ, নিৰোধি আছয়, শুনেহেঁ তাক শুন্দৰি । গৃহন্থিনী বোলে, শুনহ সুন্দৰী নুবুলিলো মিছা বাক । সীতাৰ দোহাই, দিয়া নাগি ৰাজ, কৈবে দিয়া আছে হাক । ৩২৯ [ ৮০ ] ৬° ৩ অস্তৃত ৰামায়ণ । চাপি অস তয়, গুপ্তে কংে ময়, নজানিবে কেহো অাৰ । কাহাতো নকৈবাআপুনি জানিবা, কহিলে মিলিবে মাৰ । সূৰ্য্যবংশে জাত, ৰাম নামে খ্যাত, ঈশ্বৰৰ অবতাৰ । দুৰ্জম নাশিতে, সজ্জন পালিতে, খণ্ডিলা ভূমিৰ ভাৰ ॥৩৩০ গুণে অনিন্দিতা তান ভাৰ্য্যা সীতা স্বামীত ৰোষ কৰিল । মহাক্ৰোধ কৰি, স্বামী পুত্ৰ এৰি, আমাৰ স্থানে আসিল । সীতায়ে পঠাইল, সৰ্পৰাজ গৈল, কুমাৰ হৰিবে লাগি । আছোক হৰিবে, ৰাম সভা দেখি, ভয়ে গৈল গর্ব ভাগি ।৩৩১ গোঁসানীত কৈল, বৰ মাগি লৈল, সৰ্পৰাজে পুনৰ্বাৰ । মহ মায়া কৰি, আনিলেক হৰি, ৰামৰ দুই কুমাৰ । [ ৮১ ] ৮১ অভূত ৰামায়ণ । পুনু বহুকিয়ে, অধৈাধ্যাক যাই, বুঝিয়া সমস্তে কাৰ্য্য । দেবীত কছিলা, কুমৰ বিচাৰি, আসে হজু কপিৰাজ ।৩৩২ তাহাৰ সমান, বীৰ গোট শুনো ব্ৰহ্মাণ্ডৰ মধ্যে নায় । বিষ্ণু আদি কৰি, সমস্ত দেৱ ৰ, বৰত অবধ্য কয় । সীতা গোসানীৰ, পুত্ৰতো অধিক, তাক লাগি দয়া চাৰ । উপায় নপাই, বজ্ৰ শিলা দিয়া, মাৰিলা বিবৰ দ্বাৰ ॥ ৩৩৩ হনুমন্তে কহে, মোৰ সখী নোহে, নাহি তান পুত্ৰ জীৱ । অযোধ্যাৰ পতি, নোহে তান পতি, মিছা বাৰ্ত কহা কিয় । যাৰ কথা কহওঁ, তাকো জানো মই, কহিবে লাগে কিসক। যিটো হনুমন্ত, দেখিলো ত{হাক, মৰিয়। গৈল স্বৰ্গক। ৩৩৪ [ ৮২ ] ই অৰ্ভত ৰামায়ণ । কালনেমি নাম, ৰাক্ষসৰ ভ্ৰাতৃ, বজনেমি বোলে যাক । বন্ধুৰ বিয়ে গে, ফুৰে মহা শোকে, ভ্ৰাতৃ ঋণ স্থঝিবাক । ফুৰয় প্ৰবন্ধি, নপাবয় সন্ধি, ছিদ্ৰ পাইল ইথানত। গদায়ে কোবাই, মাৰিলাএথাই, পড়ি আছে গিৰিস্থত ৷ ৩৩৫ গৃহস্থনাঁ বোলে, মিছা কহ তয়, কোনে মাৰিবেক তাক । দেবাস্থৰ নৰ, ভয়ে তৰতৰ, কালো ভয় কৰে যাক । কোন বন্ধুনেমি, মাৰিবেক তাক, নকহিবি কিছু আৰ । চলি যাওঁ মই, দেখাই দেস তই, যেবে কহি আছ সাৰ । ৩৩৬| বোলয় দেখাইবো, নিশ্চয় কহিলো, নহিকে সংশয় আন । বিবৰ মাঝত, পড়িয়া আছয়, গন্ধে ফুটি যাই প্ৰাণ । [ ৮৩ ] অদ্ভত ৰামায়ণ । হেন শুনি সবে, চাহিবে লড়িলা, মাৰুতিক আগকৰি । মায়া বেশ ধৰি, মৃত কপি ৰূপে, হনুমন্ত আছে পড়ি । ৩৩৭ তাত অসংখ্যাত, মক্ষিকা পড়িয়া, মাংস খাই নাদ কৰে । অপুলি তাৰিয়া, দেখাইলন্ত নিয়া, নাৰী বেশী কপিবৰে । দেখিয়া আনন্দ, সবেও বোলয়, আমাৰ সুদিন ভৈল । জানকীৰ দ্ৰোহ, কৰিবাক আসি, কপি বমঘৰে গৈল । ৩৩৮ হনুমৃন্ত বীৰ, মৰি পড়ি আছে সমস্ত লোকে জানিলা । পাছে বস্তুমতী গোসানীয়ে৷ শুনি, চাহিবে লাগি চলিলা । পৰ্ব্বত সদৃশ, পড়িয়া অংছয়, দেবী ঘূৰি ঘূৰি চাই। হনুমন্ত হয়, লভিয়া প্রত্যয়, গৈলা জানকীৰ ঠাই ।৩৩৯ [ ৮৪ ] ৮৪ অস্তৃত ৰামায়ণ বজ্ৰ পাথৰ ৰ, ভাঙ্গিয়া কপাট, দ্বাৰ দিলা মুক্ত কৰি অল্প হাস্য কৰি, বুলিলা ধৰণী, জানকীৰ গলে ধৰি । শু 11 মাৰ সীতা, নকৰিবা চিন্তা সৰ্ব্ব কাৰ্য্য অমঙ্গল । অতল বিবৰে, পবন কুদাঁৰে, মৰি গৈল ৰ লাতল ৩৪ • পুত্ৰ দুই সমে, এবে রখে থাকা নাহি কে চিন্তা মনত। শুনি গোসানীৰ, কম্পিত শৰীৰ, জ্বলিল বহুি গাৱত । হাহা মহাসন্ত, বীৰ হনুমন্ত, কি মতে প্ৰাণ কে ঝাইলে । ৰাম স্বামা কেনে, প্রাণ ধাৰবন্ত, হনুহত বাৰ্ত্ত পাইলে । ৩৪১ মাতৃ বন্ধুন্ধৰী% কহাভাল কৰি, বধিল কোন তাহাক । ত্ৰিদশৰ বৰে, অবধ্য শৰীৰ, কোনে খণ্ডিলেক তাক । [ ৮৫ ] অদ্ভূত ৰামায়ণ । পৃথিবী বদতি, শুনা সীতা সতী শুনিলে। ময়ো ছেনয় । কালনেমি নামে, ৰাক্ষস দুৰ্জয়, দুষ্টমতি পাপাচয় ।৩৪২ লক্ষণক লাগি, ঔষধি যোজন্তে, পবন তনয়ে পাই । নানা বিকৰ্থনা, কৰিয়া তহোক, যমপুৰে দিলা ঠাই । ভ্ৰাতৃৰ শোকত, থাকি নিশাচৰ, কতো দিনে ছিদ্ৰ পাই। একে স্বৰে পাই, গদাৰে কোবাই, দিলা যমঘৰে ঠাই ।৩৪৩ জানকী বোলয়, হেন কি হোৱয়, শশাৰ মাথাত শৃঙ্গ ! কৈত দেখি শুনি, আছাহা আপুনি, কুকুৰে মাৰয় সিংহ । শ্ৰীৰামৰ প্রিয়, দাস মাৰুতিৰ, মৃত্যু একো স্থানে নাই । তেবেসে ৰাক্ষসে, মাৰিলে বোলাহা কিবুলিবে! তেবে আই । ৩৪৪ ( ৮ ) [ ৮৬ ] ৬ অত ৰামায়ণ । আন্দোলিত চিত্ত হুয়া মহাসতী ৰহিলন্ত কমন । মায় বাপী কপি, তাবে কতোক্ষণে, পাণ্ড দেবী দৰশন । অলক্ষিতে এই, নাৰীবেশে মই, স্ত্ৰীগণ সবে যাইডবা। অত্যথা দেবীৰ, বিচাৰ কৰিশ্মা, দর্শন মই নপাইবো ।৩৪৫ হেনয় নিশ্চয়, কৰিয়া মাকতি, নাৰীগণ সমে যাই । উদ্ধগতি কৰি, দেবীৰ নগৰ, দ্বাৰত ৰহিলা পাই । দেবীৰ আদেশ, বুলি দ্বাৰ পালে, ৰাখিলা বান্ধি সবাক । বক আা হয়, তাক এড়ি দেয়, নেড়ৈ আজ্ঞা নাসে ঘাক ।৩৪৬ মাৰুতি বোলয়, কেনমতে ময়, পশিবোহে। অভ্যন্তৰ । ছৱাৰিক যাই, কাতৰ কৰোহো, এড়ে কি নেড়ে দ্বাৰৰ। [ ৮৭ ] অভূত ৰাময়ণ । ৮ী যদি নেড়ে মই অলক্ষিত হয়া, যাইবাক আছয় ঘল । সীতা গোসানীৰ, দোহাই দিয়াছে, আতেসে মেপাওঁ চল !৩৪৭ এহিচিন্তি পাছে, ৱৰীৰ কাষে, গৈয়া বুলিলেক বাক। দ্বাৰ মুক্তফ ৰ, চলো অভ্যন্তৰ, নোবোলাবাধা আমাক । চিত্ত স্থিৰ হুয়া মহাব্ৰত ধৰি, আছে৷ এথা বহুকাল । আমাৰ কপালে, বিধাত৷ মিলাল, নকৰা তুমি জঞ্জাল ও ৪৮ কৰোদ্দো মিনতি, দিয়া অনুমতি, নিমাথিতি মই নাৰী। নতুবা তোমাত, বধ দিয়া মই, মৰিবো হানি কটাৰি । দ্বাৰী বোলে আই, কেন হেন বোলা, আমি পৰাধিন প্রাণী নৰিলেও বধ, নলাগিব মোত, কহিলো স্বৰূপ বাগী ॥৩৪৯ [ ৮৮ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । তথাপিতো তোক, দিলে। দ্বাৰ এড়ি, ই সব নাৰীৰ পাছে। গোসানীৰ আজ্ঞাঅনতো কহিয়া যাইবা যিবা যৈত আছে । শুনিয়া মাৰুতি, আনন্দিত মতি, লৈলা নাগিনীৰ সঙ্গ। বিবৰ এড়াই, দিব্য পুৰি পাই, লভিল পৰম ৰঙ্গ ॥৩৫ • দেবীক দেখিতে, উত্ৰাৱল চিত্তে, নাৰীগণ যামে যাই । অতি বিতোপন, ৰত্নৰ ভবন, দেখন্তে গৈয়া তথায়। কতহো বঝাই, কতহে সোমাই, আগে পাছে ধেধৰ । আনৰ যুথত, আন প্ৰবেশিলে, প্ৰহাৰ পাইবে এৰ ।৩৫ ১ যিতো যুথেবীৰ, মাকতি আছয়, গিযুথক আজ্ঞা ভৈল । বেত্ৰধৰ সব, আগ পাছ হয়, অভ্যন্তৰে লৈয়া গৈল । [ ৮৯ ] অঙ ত ৰামায়ণ । দিব্য সিংহাসনে, দুই পুত্ৰ সমে, দেবীক বীৰে দেখিল । সিহৰিল গাৱ, ব্যাকুল স্বভাৱ, নেত্ৰৰ নিৰ ঝৰিল ॥৩৫২ নাৰীগণ সমে, পড়ি প্ৰণামিলা ভক্তি ভাৱে জানুপাড়ি । দিয়া ইষ্ট বৰ, কৰোহো কাতৰ, বোলে সবে যত নাৰী। মাৰুতি বদতি, শুনা ভগৱতী, সুৰেশ্বৰী তেশ্বৰী। সৃষ্টিৰ কাৰি, জগত তাৰিণী, আছা লীলা তনু ধৰি । ৩৫৩ অবিদ্যা স্বপ জীব সমস্তক, সং দাৰ নিকাৰে দিয়া । বিদ্যা ৰূপে পুনু, তুমি ভগৱতী, সংসাৰ তাৰিয়া নিয়া । যেহি ৰূপে ভাবে, সেহি ৰূপে পাৱে, তুমি জগতৰ মাত । তুমি সৰ্বশ্ৰষ্ঠা তুমি সৰ্ব্ব পোষ্ঠ৷ তুমি সক লোক ধাতা । ৩৫৪ [ ৯০ ] ৯০ অৰ্ভত ৰামায়ণ । তোমাত বিনয় যেন জড় প্রায় পুৰুষৰ চেটা নাই । নানা পূজা পায়। অনন্দিত কায় হুইবাক কি বা যুয়াই ॥ পুৰুষ শক্তিৰ যদি ভিন নাই। স্বৰূপ শীতল হয়। সাক্ষাতে প্রমাণ কোনে নমানিব তোমাতে দিল প্রত্যয় । ৩৫৫ সংসাৰিক দুঃখ দেখাই আছা তুমি। তথাপি আমি অভাগী । ফুৰোবাহঁ কৰি। পতি পুত্ৰ সমে সুখে বঞ্চিবাক লাগি । পুৰুষৰ ইচ্ছা শকতি আছয় বেদ পুৰাণত গাই। শক্তিৰ স্বচ্ছন্দ বিহাৰ আচাৰ কোনো তন্ত্ৰে শুনা নাই । ৩৫৬ শাস্ত্ৰক বিনাশি স্বচ্ছন্দ বিলালি লগাইল মনত খেদ । পতি পুত্ৰ চয় নমাগোহেঁ। ময় সবাতে ভৈলো নিৰ্বেদ । [ ৯১ ] অঙ ত ৰাম য়ণ । কিন্তু এহি বৰ সাধে। নিৰন্তৰ দয়৷ সৃষ্টি কৰ৷ মোক । অবিছিন্ন ভাবে তব স্বামী পাবে। মোহোৰ ভকতি হোক । ৩৫৭ যদি বোলা হেন বৰ ক সাধন্ত৷ কেহোজন আন নাই । যাৰ যেহি ইচ্ছা তাহাকে সাধোক তাত মোৰ কিবা দাই । শুনা সভাসদ হুয়া নিশবদ ৰামায়ণ পদ সাৰ । ইহাৰ শ্রবণ কীৰ্ত্তন কৰিয়া পাপ কৰা বুন্দ৷ মাৰ । ৩৫৮ ৰামৰ সমান কৃপালু দেবতা নাহি নাহি আন কেৱ । বিষয়ৰ চিন্তা ধৰি হৰি সবে। তান পদে কৰ সেৱ । একান্ত শৰণে ৰামৰ চৰণে ভজ। তেজি আন কাম । কহে ৰঘুনাথ কথা পৰমাৰ্থ ডাকি বোলা ৰাম ৰাম । ৩৫৯ ৷ [ ৯২ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । পদ । শুনা আতপৰে যেন কথা বিতোপন । শুনিয়া ক্যাক দেবী বুলিল। বচন । যিহেতু ৰহস্য স্তবে সন্তোষিলি মোক সত্যে সত্যে বোলে। যেহি বস্থ| সেহি হোক। শুনি মাৰুতিৰ ভৈল অনন্য অশেষ । নিউক বুলি দিলা দেবী সবাকে আদেশ । শুনি বে এধৰ সব আগে পাছে ভৈল। বি বৰ দ্বাৰৰ নিয়া বাৰূ কৰি থৈল ।৩৬১ পাছে লৱ কুশে বোলে মাতৃত বিনয় এইৰ স্তুতি শুনি মাৱ ভৈলোহেঁ। বিস্ময় । স্বৰূপ বুলিল নুবুলিল স্তুতি চয়। আপুনিয়ে চাহা গুণি হয়কি নহয় ॥৩৬২ কৈত দেখি আছাহ। কন্যাৰ হেন জ্ঞান । আপোনাৰ মাত্ৰ সাধি ফুৰয় কল্যাণ । ক্য। নোহে ইতে। আমাসাৰ মনে লয় । শুতিতে জানিলো হৈবে পবন তনয় । ৩৬৩ কন্য। বেশে আসি ভেল ছলিতে আমাক । অজজ্ঞাসে তুমিয়ে বুলিল। সত্য বাক । [ ৯৩ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । 99 তোমাক নিবাক যদি আছে বস্থিা কৰি । কিমতে নযাইবা তুমি’ইতে৷ পৰি হৰি ॥৩৬৪ একেশ্বৰে মাৰুতিক ৰাক্ষসে ৰঞ্চিল । সকলোকে তাৰ শব দেখিয়া জানিল । ইয়ো মাৰুতিৰ মায়। জানি বাহ! সাৰ । ব্ৰহ্মা গুৰ মধ্যে তাৰ কোনে চিন্তে মাৰ । সাধুৰ দাসৰ দাস দুৰ্জনৰ যম । যম কাল মৃত্যুয়ে যাহাৰ নোহে সম । ব্ৰহ্ম। বিষ্ণু মহেশতে৷ ঘাৰ নাহি ত্ৰাস ! হেন মাৰুতিৰ মৃত্যু শুনি উঠে হাস ॥৩৬৬ শ্ৰীৰামৰ প্রিয় দাস যাত পৰে নাই । তুমিও অধিক দয়া কৰি আছা আই । তুচ্ছ বর্জনেমি তাক কৰিলা বিনাশ । ইতে কথা শুনি কাৰ মু বেক হাস ।৩৬৭ আপোনাৰ বাক্য পাশে আপুনি ছান্দিল।। হেন জান৷ মাৰুতিৰ হাততে পৰিলা । হেনশুনি দেবী বোলে ভাল জিজ্ঞাসিন্দা। তোমাসাৰ বাক্য মোৰ মনত লাগি লা ॥ ।৩৬৮ স্তুতি নুবুলিলে নকৰিলে অভিনন্দা। চলবাদে মোক মাত্ৰ কৰিলেক নিন্দ৷ ? [ ৯৪ ] ১৪ অভূত ৰামাণ। মোৰ দয়া সাধিলেক ৰামত ভকতি । জানিলো মুহিবে জান নিশ্চয়ে মাৰুতি ।৩৬৯ পাছে দেবী বুলিলন্ত পৃথিবীক চাই । অবিচাৰে কি কাম কৰিলা তুমি আই । মাৰুতি মৰিল বুলি নিঃশংসয় ভৈলা । কাতো৷ নুপুছিয়া কেনে দ্বাৰ মুক্ত কৈলা ॥৩৭• কপটে মাকতি কন্যা বেশক ধৰিয়া । ক্যৗগণ সমে গৈল বৰক সাধিয়৷ ৷ এক্ষণে উচিত যেছি কহিবাক লাগে । যি হৌক সি হৌক পাছে নিজ কৰ্ম্ম ভাগে ॥৩৭১ ধৰণী বোলয় সিতো মায়াবী বানৰ । নজানো কিমতে পশিলন্ত অভ্যন্তৰ । কিবা অভ্যন্তৰে পশি গৈল বাঝ হুই। কিবইতো থানত কপটে আছে ৰই ৷৩৭২ ইহাৰ নিৰ্ণয় যদি পাৰা কহা আই । যদি বাঝ ভৈল তেবে দ্বাৰ বান্ধ যাই । যদিবা এথাত দিতো আছ সোমাই । তেবে বীৰগণ আনো এথাকে কোঞ্চাই ৷৩৭৩ একো নাগ বীৰ জগতৰ ভয়ঙ্কৰ । অযু ত নিযুত বল প্ৰমত্ত গজৰ । [ ৯৫ ] অভুত ৰামায়ণ । ৯ বিষঢ়ালি দহিবে পাৰয় ত্ৰিভুবন । তাৰ আগে কোন বস্তু পবন নন্দন।৩৭৪ নকৰিবা ত্রাস কিছু হুয়োক নিৰ্ভয় । শুনি লৱ কুশ দুয়ো আনন্দে হাসয় । অতিশয় বৃদ্ধ যদি মাতামহী হয়। চৱালৰ ঠানে বাণী তথাপি খোলয় ॥৩৭৫ একে বাৰে যুঝে যদি লক্ষ লক্ষ নাগে । তেবে ভাল ঘদি লাঞ্জ চুটিতে নভাগে । ধৰিত্ৰী বোলয় তোৰা দুধেৰ ছৱাল । নাগৰ বিক্ৰম দেখি আছ কোন কাল ।৩৭৬ উপজি শৃগালে পথ'ৰৰ পানী চাই । বোলে হেনমত বান একো কালে নাই । তেন মতে বোলা তুমি মাৰুতিক বড়। তেবে ভাল বীৰ যদি নামাৰে লৱৰ । ৩৭৭ লৱ কুশ বোলে তযু বচন উচিত । আমি বালকৰ যোগ্য নোহয় খণ্ডিত । বাল কৰ বাক্যত নকৰা অপমান। কিন্তু পলাইবাক চাহ। নিৰঞ্জন স্থান ঃ ৩৭৮ হাসি সীতা দেবী বোলে পুত্ৰ দুইক চাই । আৰ কিছু নুবুলিবা দুথ পাবে তই । [ ৯৬ ] অদ্ভূত ৰামায়ণ । পাছে বসুমতী দ্বাৰ নিৰোধ কৰিল । নাগবীৰ গণ বাহিৰত ৰক্ষা দিল। ৩৭৯ মাৰুতি আসিল সবে জনাজনি ভৈল । নাগ ৰাজগণে মুণ্ড ঘুমাইবাক লৈল । অনন্তৰ ভয় মুখে বোলে গৰ্ব্ববাক । কৈৰ হনুমন্ত কোনে দেখাইবে আমাক । ৩৮০ বানৰ সহিতে যুদ্ধ কৰিবাক লাজ । শুনিয়া হাসিবে যত নাগিণী সমাজ । আমাক যুঝিীয়া এড়াই যাইবে কাৰ বাপ । বা ৰব বস্থিত যেন পতঙ্গৰ ঝাপ । ৩৮১ কন্যা বেশী হনুমন্তে গুণে মনে মন । জনা জনি ভৈল দেখো মোৰ আগমন । কিমতে জানিল আক নপাও খুজিয়া । এক কথা মনে ময় আছোহেঁ৷ শঙ্কিয়া । ৩৮২ যখন সীতাক মই দৰশন পাই । কৰিবে লাগিলো প্ৰতি চৰণক চাই । লৱ কুশ দুই ভাই মন্দ মন্দ হাসি । মোক ঘনে ঘনে চাই কটাক্ষ বিলাসি। ৩৩ অন্যো অন্যে কর্ণে কিবা জপিলেক বাণী । নিশ্চয়ে জানিলে৷ চিনিলেক দুয়ো প্ৰাণী । [ ৯৭ ] ৯৭ অঙত ৰামায়ণ সঙ্কেত কৰিয়া জানো. মাতৃত কহিল । তাতেসে গোদানী বঝি কৰিবে বুলিল । ৩৮৪ পাছতে কপাট দিয়া বিবৰ মাৰিল । মহাকোপে নাগ গণে যুঝিতে সাজিল। দুই ভাইৰ পদে সবে জনা জনি ভৈল । নজানিবে আনে মোৰ মনে হেন লৈল । ৩৮৫ হৌক জনা জমি তাত মোৰ কিবা হানি । মোক বৰ দিয়া আছে আপুনি গোসাঁনী ॥ আবে যেহি বাস্থে। তাকে পৰোঞো৷ কৰিতে । দেখো নাগগণে দৰ্প কৰে বিপৰীতে ॥৩৮৬ ময় সমে যুবি বাক লাজসে লাগয়। নাৰীগণে হাসে বুলি কৰিছে সংশয় । ইসবাৰ সংশয় কৰিতে লাগে দূৰ । হুহুয়াইবো নুহি কন্দুয়াইবো নাগ পুৰ । ৩৮৭ পাছে যেহি বাস্থে। মনে তাহাকে কৰিবো । কথা ছলে আবে আসম্বাক চিনা দিবো । ইতো মাগগণে যুদ্ধ কৰে কেনমত। নতু দেখা পাও মই ইতিনি লোকত ।৩৮৮ যদি নাগগণ সমে যুদ্ধ ন কৰিবো। ৰাঘৰৰ সমাজত কি কথা কহিবো । ( ৯ ) [ ৯৮ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । হওঁ শ্ৰীৰামৰ দাদ পবন তনয় । পাতাল পুৰতে৷ ভালে জনাইবে লাগয় । ৩৮৯ সর্ব কাৰ্য্য সিদ্ধি মোৰ কি দৰ সংশয় । এহি চিন্তি হাসিলন্ত অঞ্জনা তনয় । দেখি নাগগণে অন্যো অন্যে বোলে বাক। কৈৰ নাৰী কি কাৰণে হাসয় আমাক। ৩৯০ মায়াৱতী বোলে মই তোমাসাৰ দাসী। গর্ব শুনি তোমাদাৰ উঠে মোৰ হাসি । দানৱৰ ঝীৱ ময় নামত ললীতা সৰমা ৰাক্ষসী সমে আছিল সখিতা । ৩৯১ তান মুখে শুনি আছোকথা অনুপাম । ৰাম ৰাৱণৰ যেন অস্তু, ত সংগ্ৰাম । সি যুদ্ধত মাৰুতিৰ মহিমা অতুল। শুনিয়া আজিয়ে৷ মোৰ হৃদয় ব্যকুল । ৩৯২ কুম্ভকৰ্ণ নিকুম্ভ ত্ৰিশিৰা অতিকায় । দেৱান্তক নৰান্তক যাক সম নায় । ইন্দ্ৰজিত অগ্নিকেতু মকৰাক্ষ বীৰ । দুৰ্জয় ৰাৱণ যাৰ নিঃকম্প শৰীৰ । ৩৯৩ দেবাস্তুৰ নৰ যাৰ ভয়ে তৰ তৰ । তাহাৰে। কৰিল সন্ত যিতো বীৰ বৰ । [ ৯৯ ] অঙ ত ৰামায়ণ । হেনয় বীৰক যুদ্ধ নকৰা লজ্জায় । কোননো মুগুঢ়ে হেন শুনিব বড়ায় । ৩৯৪ নাৰীগণ আগে কেনে কৰস বড়াই । মাৰুতিয়ে পাইলে সবে গৰ্ব্ব হৈবে ঠাই । হেনশুনি নাগগণে ক্ৰোধ কৰি চাই। বোলে এই হেন ৰটে কাত গহ পাই । ৩৯৫ নোহে নাৰা ইতে। জনী মাকতি বানৰ । মায়। কৰি আসি পশিলেক অভ্যন্তৰ । কিবা চাস লাঞ্জে পকাই আছাড়িয়া মাৰ। কতে। বোলে বেড়ি কৰ লঙি ৰ প্ৰহাৰ । ৩৯৬ তৰল বানৰ জাতি অলপিক জন । আমাৰ স্থানক ইটো মাসে কি কাৰণ । জীৱন্তে নেড়িবো আক বধিবো পৰ।ণে । কাত গহে গধূ কৰে বানৰ অজ্ঞানে । ৩৯৭ এহি বুলি নগিগণে চৌভিতি বেঢ়িল । ধৰ মাৰ বুলি সবে আন্দোল কৰিল । দেখিয়া মাৰুতি বোলে শুন নাগগণ । নাৰীৰ উপৰে এত খঙ্গ কি কাৰণ । ৩৯৮ বিষ জালে দহি বাক পাৰ। ছ! সংসাৰ । সহজে অবলা নাৰী মই কোন ছাৰ । [ ১০০ ] S • • অস্তৃত ৰামারণ মাৰিলেও তোমাসাৰ নহৈব সুখ্যাতি । কিসক কৰিতে চাহা পাপ নাৰীঘাতি। ৩৯৯ উচিত কহন্তে কৰ এত মান ক্ৰোধ । বুজিলোহেঁ৷ নাগগণ পৰম নিবোধ । মাৰিবাক পাৰ যদি তভো আছে ভাল । কিজানি ইহাতে আসি মিলয় জঞ্জাল। ৪০ • এতেকে তোমৰা মোৰ উপদেশ ধৰা । আাপোনাৰ আত্মঘাত আপুনি নকৰা । মাৰুতিয়ে পাইলে কাকো নেৰিবেক ভালে হেনজামি প্রাণ লৈয়া পলাহ সকলে । ৪০১ হেনশুনি নাগগণ দ্বিগুণে কিটাইল । ধৰিবাক লাগি সবে মহাকোপে ধাইল । তৰাষ্ট্ৰ বাহুকী তক্ষক পুণ্ডৰীক । কুশক-শোষক আৰ ভতক কুলিক ॥ ৪৩২ কালমুখ শিলামুখ চন্দ্ৰমুখ খ্যাত । বভ্রমুখ অগ্নিমুখ আদি অসংখ্যাত । সবেও বেঢ়িল গৈয়া কৰি মাৰ মাৰ । বিষৰ জালত দশ দিগ অন্ধকাৰ। ৪০৩ দেখিলা মাৰুতি বেঢ়িলেক নাগচয় । ভৈল কপিবেশ নাৰী বেশ এড়ি তন্ত্ৰ। [ ১০১ ] ১৩১ অৰ্ভত ৰামায়ণ । হিষসন্ত গিৰি যেন শৰীৰ বঢ়াইল । আকাশক লাগি লাঞ্জ গোটক উধাইন । ৪০৪ মুণ্ড গোট তুলিলেক স্তব্ধ ছুই কৰ্ণ । মুখ গোট দেখি যেন কাল মেঘ বৰ্ণ । মখ্যাতৃৰ সূৰ্য্য যেন জ্বলে চক্ষু দুই । কোপ কৰি কাল যেন ৰৈল থিয় হুই ৪৫ মাৰুতি সযুধি বোলে শুন। নাগচয় । তুমি সবে কৰা কেনে ইমত কুনয় । কাশ্যপৰ পুত্ৰ তুমি সব মহাজন । ময়ো হনুমন্ত হও পবননন্দন ॥৪৬ সম্বন্ধত হওঁ মই পুত্ৰ তোমাসাৰ কাৰ বাক চাহা কেনে কুল খিলিঙ্কাৰ । আসি আছো৷ মই শ্ৰীৰামৰ আজ্ঞা পাই । তোমাসাক যুঝিবাক মোৰ ইচ্ছনাই ॥৪৭৭ ৰাৱৰ আজ্ঞ। ক হেঁ। সমস্তে শুনিয়ো । লব-কুশ দুই কুমৰক আনি দিয়ো । তেবে তোমাসাক একো নপাৱে প্ৰমাদ । তোমাৰ আমাৰ আত কি ল'ৰ বিবাদ 1৪৭৮ নাগগণে বোলে অৰে মলুৱা বানৰ অ্যামতো কইস অ্যাঙ 'মানুষ ৰামৰ । * [ ১০২ ] ১০২ অসুত ৰামায়ণ । আমি সবো নাগগণ ভূবন বিজয় । ঔ শু•ে] ৰামৰ কথা শুন দুৰ।শয় । ৪ • ৯ ঈশ্বৰ পুৰুষ যদি শ্ৰীৰাম হোৱয় তান ভাঘ্য। গোর্স।নীকো জালোহেঁ নিশ্চয় | কৈত আছে আমি তাক কিমতে জানিবো । কৈৰ পৰা আমি কুমৰক আনি দিবে। ॥৪ se হেন শুনি হাসি পাছে মাৰুতি বোলয় । তুমি সবে কুমৰক দিবে নলাগয় । আমিয়ো তোমাত খুজিবাক নোহে যোগ । অকাৰণে কৰা কেনে যুদ্ধক উদ্যোগ ৪১১ আপুনি বিচাৰি নিবো ৰামৰ ছৱাল । নপাতিব৷ তুমি সবে ইহাত জঞ্জাল। পাতিলেও জঞ্জাল নখৈবো কাকো ভালে । নিশ্চয়ে জানিবা তোমাসাক পাইলে কালে । হেন নাগ লক্ষ লক্ষ যদি অইনে ধাই । পবন স্থতৰ কিবা উডু ৱাইবে ছাই । হেন শুনি ক্ৰোধ কৰি বে'লে নাগৰাজ। জীবি যেবে বানৰ ইঠাইৰ হও বাঝ ॥৪১৩ অনাৰ আগত কৰ ইমত বড়াই। সুছি বিষ বায়ু ঢালি পুড়ি কৰেছাই। [ ১০৩ ] অস্তুত ৰামায়ণ । ১৩ ৩ শুনিয়া মাৰুতি বোলে মোত দোষ নাই । মৰে নাগগণ দেখো মোহোক ঝঙ্কাই । ৪১৪ ক্ৰোধ কৰি মাৰুতি যুl ঝবে সাজ ভৈল । দেখি পু গুৰাক নাগ ক্রোধে খেদি গৈল । হাজাৰে ক ফণ, তুলি লাজুল উচ্ছাই ছানিলেক কোব মাৰুতিৰ গাৱে যাই ৪১৫ বজ্ৰৰ সন্ধান ষেন গাৱত লাগিল । পাছে হনুমন্তে ঘোৰ আটাসেক দি ল । সাতো খান পাতালত খলক লাগিল । টল বল কৰি সবে ধ ৰণী কম্পিল ॥৪১৬ গর্ভিণী দবৰ গর্ভ খসি খসি গৈল । বাগড়া বাগড়ি কৰি নঃগগণ ৰৈল । মুহুর্তেক মানে প্রজ। ভৈল স্থিৰ ভাৰ । প্ৰহাৰিল পুণ্ডৰীক পুনু লাঞ্জ বাৱ ।৪১৭ লাঞ্জক লাগিয়। লাঞ্জ মাৰুতি হানিল । বজ্ৰ ৰ সন্ধান যেন বজ্ৰত বাজিল । পুনু পুণ্ডৰীক আসে । লাঙ্গুল. উচ্ছাই পুতুতুল হনুমন্তে। গৈলা তাক ধ'ই ৪১৮ ছিদ্ৰ পাই হজুৰন্তে কৰিল সন্ধান। নাগৰ ছিঙ্গিল লাজ জিংশ হস্ত মান । [ ১০৪ ] ১•8 অদ্ভূত ৰামায়ণৰ চেলেকে কোৱাৰি নাগে ক্ৰেtথত ফোফাই মাৰুতিক কামোড় ভেজাইতে গৈল ধাই ॥৪১৯ হেন দেখি মাৰুতিয়ে লাসুল বঢ়াই। হাজাৰেক মুণ্ড তাৰ ধৰিলা মেঢ়াই। এড়াইবাক লাগি দিতো কৰয় আক্রান্ত । পাৰে মোড়ামুড়ি নাগে উশাস নপান্ত ॥৪২০ আধাৰি পকায়া তাক মার্গ তল কৰি । বসিলা উপৰে তাৰ দুই পাৱ তৰি । লাজুল ভ্ৰমায়া বীৰে পুনু আস্ফালিলা । হাজাৰেক মুখে সিটো ৰুধিৰ চাদিলা ॥৪২১ হাসিয়া মাৰুতি ােলে পুণ্ডৰীক ৰায় । আপোন গৃহক ঘাহ। দিলোহেঁ বিদায় । বানৰক যুঝিবাক বৈলক্ষ লাগয়। শুনিলেও হাসিবেক যত নাৰী চয় ॥৪২২ হেন বু,ন। আছ পুর্বে সবাকে শুনাই গুছাইল বৈলক্ষ আবে যাই নিজ ঠাই । প্রসংশা কৰিবে জানে। আাবে নাৰীগণে । আনন্দ পাইবেক লাজ লৰ দৰশনে ৪২৩ এহিবুলি তাক এড়িলন্ত হনুমন্ত । দেখি পাছে মহারীৰ তক্ষকে ধাইলন্ত । [ ১০৫ ] অত ৰামায়ণ । ১০ @ গৰ্ব্ব কৰি মাৰুতিক বুলিলা বচন । কুচিত বানৰ জা৷ত অলপিক জন। ৪২৪ কৰিবো নিপাত আজি খনিতেক ৰহ । দুৰ্ব্বাৰ লাঞ্জৰ কোব একবাৰ সহ। মাৰুতি বোলয় তেবে লাঞ্জ হান, তয় । পাছতেসে উচিত ফলক দিবো মই । ৪২৫ যেন আন খন গর্ব নোবোল বচন । হেন শিক্ষা দিবো আজি পবন নন্দন। হেন শুনি তক্ষক ক্ৰোধত কম্পমান । মাৰুতি ক কৰিলেক দাৰুণ সন্ধান । ৪২৬ থৰথৰি কম্পি গৈল পবন নন্দন । তক্ষক ক বুলিলন্ত প্রশংসা বচন । সাধু সাধু বীৰ তয় বড় যশ পাইলি ময় হেন বীৰক এক প্ৰহাৰে কম্পাইলিঃ ৪২৭ হাজাৰে ক ফনা তুলি আছে নাগৰায় । হনুমন্তে খেদি গৈল চৱড় উচ্ছাই | সন্ধানে হানিল কপিৰাজ মহাবীৰ । হাজাৰে ক মাথা তাৰ ভৈলা চিৰtচিৰ । ৪২৮ বিহৰিল ফণা মণি যমক দেখিল । চকু মুখ ধাকি তাৰ ৰুধিৰ বহিল । [ ১০৬ ] > 0 ৬ অদ্ভূত ৰামায়ণ । ঢলোপড়ো কৰি তথাপিতো আসে ধাই । লাথি হানি মাৰুতি পেলাই লা| বগড়াই। ৪২৯ খলখলি হ’সে বৗৰ কৰি উপালন্ত । নসঙ্গিল ধূ তৰাষ্ট্ৰে মাৰুতিৰ দম্ভ। ত্ৰৈলোক্য বিজয় কি ে। ইতো কপি গোট । ক’হাৰ পৰাণে সহিকে আৰ চোট । ৪৩০ সন্ম,খ সমৰে আক নাটো হেন জ।নি । ভৈলা অ ন্তৰ্ধান নাগৰাজ মহামানি । নাগনায় বিস্তাৰিবে লাগিলা দুৰ্ব্বাৰ । দশো দিশ ঢাকি ভৈল ঘোৰ অন্ধকাৰ । ৪৩১ গগণ মণ্ডল চানি মেঘৰ আটাস । বিষ্ঠা মুত্রে বৃষ্টি ভৈল প্রচণ্ড বতাস । ঘনে ঘনে বিপ্ল্যত সহিতে বজ্ৰ পড়ে। নিৰস্তৰ মহী টলবল কৰি লড়ে।৪৩২ কোটি কোটি নাগগণ তাহাতে বঝাই । বহে বিষ বঢ়ি নাকে ফুৰন্ত ফে। ফাই । কতো বৃষ্টি কৰে শৰ চয় চমৎকাৰ । জাঠি জোঙ্গ শূল শেল শকতি কুঠাৰ ( ৪৩৩ ত্ৰিকf টক বৎস দম্ভ ভল্ল ভিণ্ডি পাল । শতদ্ৰী নৰাচ ফুৰ কুট কণিয়াল। [ ১০৭ ] অত ৰামায়ণ । ১ - ৭ অন্ধন্দ্র বিপাত ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ চন্দ্ৰহাস । চামে চামে পড়ে গদা মুদগড় প্রাস । ৪ ৩৪ ক্ষণেকে প্ৰকাশ হোৱে ক্ষণেকে আন্ধাৰ পৃঙ্গী নথী দংষ্ট্ৰী সব ভ্রমে একাকাৰ । ডাকিনী যোগিনী গণ বিভৎস কুণেশ দিগম্বৰী বেশে আউল জাউল কৰি কেশ । ৪৩৫ কৈৰ হনুমন্ত বুলি ফুৰয় চেঞ্চাই । হাও খাও বুলি সবে ফুৰে বেন্ত বাই । গাৱ ৰ গন্ধত যেন প্ৰাণ যাই মৰি । দেখিয়া মাৰুতি সুমৰন্ত ৰ’ম হৰি । ৪৩৬ মনত বোলন্ত কিনো মায়ী মাগ গোট ময় বিনে কোনে আৰ সহিবেক !েট । পাছে যোগ মাধ্য মায়। আশ্ৰয় কৰিয়া শ্ৰীৰামৰ পাদপদ্ম হৃদয়ে ধৰিয়া । ৪৩৭ ভৈলা সম্বৰ্ত্তক বায়ু ৰূপ তেতিক্ষণ বহিবে লাগিলা তাত প্ৰচণ্ড পবন । নাগ কত মায়াক নিলেক উজুয়াই। তৰাষ্ট্ৰ নাগক পাইলন্ত পাছে যাই । ৪ + ৬ যেহেন প্রচণ্ড চক্র বাতে তৃণ পাই । অবাধিত ৰূপে ফুৰে আকাশে ভ্রমাই । [ ১০৮ ] ১ ৩৮ অদ্ভূত ৰামায়ণ । সেহিমতে তাহাক কৰাৱে চক্ৰাকাৰ। নপাৰে উশাস ভৈল মৃতক অ কাৰ ৪৩৯ পৃথিবীত আচাড়িয়। পুনুহে। উড়াই যেন ধোবা বস্ত্ৰ ধোৱে উচ্ছাই উচ্ছাই । বিহৰিল হাড় ঘাৰ নাহিকে চেতন । উফড়ি পড়িল যত ফনা মাণিগণ ॥৪৪• মণিৰ প্ৰকাশে ভূমি কৰয় প্ৰকাশ । স্থানে স্থানে দেখি যেন চন্দ্ৰৰ আভাস ' চিন্তন্ত মাৰুতি ইতো বিধিৰ নিৰ্মিত । প্রণে বধিবাক অাক নোহয় উচিত । ৪৪১ জীৱ বিদ্যমানে তাক মাৰুতি এড়িল । উফড়ি পড়িয়৷ মুখে ৰুধিৰ ছাদিল । এডি যোগ সাধ্য বীৰ মাৰুতি প্রচণ্ড। মেব এড়ি বাঝ ভৈল যেহেন মাৰ্তণ্ড । ৪৪২ হেনদেখি বাকীগুণয় মনে মন । কিনো মহা বলৱন্ত বানৰ দুৰ্ত্তন। ময়ো আক বলে নাটে। জানি আছো মনে । তথাপি কৰিবো যুদ্ধ দেবীৰ কাৰণে । ৪৪৩ মায়। বলে শ্ৰজিলেক মহাৰথি গণ । ধৰি অাছে শক্ৰচাপ সম শৰাসন । [ ১০৯ ] অত ৰামায়ণ । ১০৯ হাতে খাণ্ডা বাৰু যাঠি গেদ। মুদগড় । যুদ্ধ ক আক্রান্তে ধৰি অাছে নিৰন্তৰ ॥৪৪৪ হস্তী বোড়া তলে চড়ি কতে। মহাবীৰ । ক্রোধে আৰকত চক্ষু কম্পাৱয় শিৰ । উদ্বেল সাগৰ যেন ছাপিলেক পাশ । ধৰ ধৰ মাৰ মাৰ পাৰয় আটাস ।৪৪৫ ধনু শব খডগ চৰ্ম্ম ধৰি নিৰস্তব । পদাতি সকল অসি ছাপিল ওচৰ । বিস্ময়ে মাৰুতি চিন্তে কৈ ৰ সেনাগণ । যম সম ধাই আসে মোক কি কাৰণ ৪৪৬ নুহি দেৱ দৈত্য যত ৰাক্ষসৰ বল । গন্ধৰ্ব্ব চাৰণ নাগ নহে ইসক ল । সাগৰ সঙ্কাস সেনা দেখি ভয় ভীত । কাহাৰ শকতি আছে আগে হৈবে স্থিত {৪৪৭ হওঁ শ্ৰীৰামৰ দাস বীৰ হনুমন্ত । নিগুটি কৰিয়া আৰ কৰিবোহেঁ অন্ত । হাসিয়া মাৰুতি বোলে কৈৰ সেনাগণ । কাহাক বিৰোধি বাণী বোলা কি কাৰণ ॥৪৪৮ কিবা মোকে লাগি মোসাৰ ক্ৰোধ মন । স্বধূপ কৰিয়া মোত কহিয়ো এখন । ( ১০ ) [ ১১০ ] অজ্ঞ,ত ৰামায়ণ । সেনাগণে বোলে ভয় হেন কি কহদ । মজীৱ { হয় যতে দ্রেীহ কৰিঢ় স ॥৪৪ ব্ৰপ্তেশ্বৰী দেবীৰ মাৰিলি সেনাগণ সেহি দোষে দেবী তোক মাৰিবাক মন । অ্যাজাক পাঞ্চিছে তোক বধিবো নিশ্চয়। হেন শুনি বুলিলন্ত পবন তনয় । ৪৫ • শুনা সেনাগণ আবে আমাৰ বাক্যক। তুমি সব হোৱা যেবে দেনীৰ কটক । প্ৰভেশ্বৰী দেবীৰেদে পুত্র ময় সাৰ । এতেকে জানিবা সেনা তুমিয়ো আমাৰ ।৪৫১ নাহিকে প্রত্যয় যেবে একজন যাহা । সত্য কি আসত্য গোর্সানীত পুছি চাহা ॥ সেনাগণে বোলে শুন বানৰ বৰ্ব্বৰ । মাণিক্যৰ ক্ষেত্রে জয় হয় কি কাচৰ ।৪৭২ চাপ চুপ কৰ বেটা পলাই ব্যৰ তৰে । tfনতেক ৰহস পথওঁ যমঘৰে । মাৰুতি বোলয় আবে মোত দোষ নাই । আশাস্ত্ৰত কৰুি নাগ সেনা মৰি যাই ।৪৫৩ ড়োবা কোন বহ বোল হেন প্রত্যুত্তৰ । যু কৰি উটুৱাইবে পাৰে। নিৰন্তৰ । [ ১১১ ] অস্তুত বাম'য়ণ । হেনশুনি নাগ দেন ক্রেত বলিল । মৰুত ক ধাৰানাৰে শৰ বৰষিল ১৫৪ কাটন ফুটন শৰে আকাশ ব্যাপিল । পুচ্ছ তুলি হনুমন্ত যুদ্ধক ঝাম্পিল । চক্ৰাকাৰ কৰি বীৰে লাঙ্গুল জগাই । লাঙ্গৰ কোবত যত শৰ উড়ি যাই ৪৫৫ নাগৰ সেনাক নাশ কৰে নিৰন্তৰ । দেখি খলখলি হাসে পবন কুমৰ । পুনু পুনু প্ৰহাৰয় মহ৷ ৰথীগণ । হেন দেখি কপি কৰি পবন নন্দন । নাগদেন৷ সকলৰ মাঝত পৰিল । লাঞ্জে পক।ই দুই তিনি ৰথীক ধৰিল । অপৰ ৰথীক দলি হানি হানি মাৰে। কতো ৰথীগণ মাৰে লাথিৰ প্ৰহাৰে । ৪৫৭ লাঞ্জ থিয় কৰি কতো সকলক ধাই। বেহু ভাঙ্গি নাগসেন। বিভঙ্গে পকাই। কতে। ই ধী সকলৰ লাঞ্জ টোপ কৰি মাথাত পুৰীষ কৰে বিক্ষে স আচৰি ।৪৪৮ কতো ৰখী সকলক মা৭েগে ধাই { বিবর্ধনা ৰপে ত্ৰ কৰি য়' বুঢ়াইek [ ১১২ ] অস্তুত ৰামায়ণ । যুথে যুগে সেনাগণ মাৰন্তেহি যাই । দেখন্ত মাৰুতি গোটেকৰে। শৱ নাই ।৩৫৯ মাগ মায়া জানি বীৰ আটাসেক দিল । এড়ি মায়া বাসুকীয়ে ভয়ে আগুৰিল । অন্তৰ্ধান হুয়া নাগ আকাশক যাই । অলক্ষিতে মাৰুতিক ধৰিল ঢ়োই #৪৬০ দেখস্ত মাৰুতি গাৱ গাধিৰ লাগিল । বোলয় অাৰ কা নাগে মায়'সে পাতিল । বিষ বঢ়ি সঞ্চৰিয়া দোহোক মাৰিতে । কৰি আছে ষত্ন ইতো জানিলো নিশ্চিতে ॥৪৬ পাছে যোগ সাধ্য আছৰিয়া মহা nীৰ । বজ্ৰময় কৰিলন্ত অপোন শৰীৰ । হাজবেক মুথে নাগে কামোড় ভেজাই। নপাৰিলে চাল ফুটাইবাক একো ঠাই । ৪৬২ ভাগি গৈল দন্ত সব নপান্ত উপাই । মাৰুতিক এড়ি বীৰগৈলেক পলাই । হেন দেখি নাগ সৰ্পগণ নিৰন্তৰে। লৱড়ি পলাইল গিৰি গহবর বিবৰে ॥৪ ৬৩ যা ৰত শকতি বীৰ মাৰুতি লাস্কিল। টল বল কৰি সকে ধৰণী লড়িল । [ ১১৩ ] অৰ্ভত ৰামা ৰণ । ১১৩ বহমতী বুলিস ন্ত জন কীক চাই । কুমাৰ ৰাখিতে মোৰ হৰাইল উপাই ॥৪৬৪ জানিলে। পাইলেক মোক বড় েতা জঞ্জtলে । মাকতিসে পাইলে মোক নাৰাখিবে ভালে । পূৰ্ববংন্তে মোক লাগি ক্রোধ আছে৷ জানি । অমাৰ স্থান ক তুমি আসিলা যৈসানি ।৪৬৫ এখন মাৰুতি যদি আসে মোৰ ঠাই । নজtনো কৰয় মোক কিৰ্মত বিলাই । অলপ বয়স দুই তোমাৰ তনয় । বিবোল বুলি ল| সবেখানি সত্য হয় ॥৪৬৬ মাৰুতিব সম বীৰ একো স্থানে নাই । বুলিলে উচিত কিছু নুহিকে বড়াই । মোক ৰাখিবাক আবে চিন্তিয়ো উপাই । এহি বুলি কান্দে পড়ি বহুমতী আই ॥৪৬৭ লৱকুশে বোলে মাৱ নুহি বা বিকল । হনুমন্তে নাচৰে তোমাৰ অকুশল । ধৰম পুৰুষ গৃেহে ৰামত ভকত । শক্ৰ কৰি ন!হি তান ইতিনি লোকত ।৪৬৮ কিন্তু ৰাঘৱ ৰ দ্ৰোহী যি পুনু অধৰ্ম্ম । তাহাৰ সম্বন্ধি জান। কালান্তক যম । [ ১১৪ ] ১১৪ মঙুত ৰামায়ণ । মাৰুতিক লাগি ভয় নক ৰা মনত । তোমাক দেখিলে মাত্ৰ হৈ ব অবনত ।৪৬৯ লৱৰ কু*ৰ বাক্যে হুয়া ভয় হুীন অস্তুখে ৰহিল। দেবী বদন মলিন । মাৰুতিৰ ঘোৰ নাদ শুনি মাগ সম্প দশো দিশে পলাই গৈল হৰিলেক দৰ্প । ৪৭৩ পাছে মাৰু তয় যাৰ সমীপক য়াই দেখিলন্ত তথাত জনেকে। প্রাণী মাই। গৰ্ভিজ্জবে লাগিলা দুৱাৰৰ ভিতি চাই । সবেদেৱ সাক্ষী হৈব মোৰ দোষ নাই ৷৪৭১ জগত ঈশ্বৰ ৰাম জগত কাৰণ । ৰাৱণত ভয়ে প্ৰাৰ্থিলন্ত দেৱগণ । ভৈলা অবতাৰ আদি দশৰথ ঘৰে। নৰ ৰূপ ধৰি প্ৰভু কৌশল্যা উদৰে । ৪৭২ পিতৃ বাক্য পালি প্ৰভু ধনত ভ্ৰমিলা মহন্তৰ হিত চিন্তি দুর্জণ বধিলা ৰ ধৰণীৰ ভাৰ হৰি ধৰ্ম্মপথ ৰাখি । সাম্প্রতি আছন্ত প্ৰভু জগতৰে সাক্ষী। ৪৭ সামীৰ ভাৰ্য্যাৰ যদি কন্দল লাগয় । কটন টি চিবাব নৰ [ ১১৫ ] অভূত ৰামাক্ষ্মণ । মনুষ্যৰ ভাব দৰশায়ু ৰঘুপতি । কৰিলা কলহ লীলা জানকী সঙ্গতা৪৭৪ শান্ত ভৈলে কন্দল ক ভাঙ্গিতে লাগয় কেনে দুৰাচাৰী এথা মানিয়া আচৈয় ॥ কৃপাময় প্ৰভু ৰাম জগতৰ পতি । নকৰিয়া ক্ৰোধ ক্ষমি আছন্ত সম্প্রতি । ৪৭৫ ক্ষমিবাৰ দেখি দুৰাচাৰী পাইলি লাই । ছলে লৱ কুশকো অমিলি.পলু ৱাই । সজ্জনৰ ইকি স্বপ্ন হোৱয় উচিত । উপায় চিন্তিয়া অাছ ৰামকে। মৰিত । ৪৭৬ জগতৰ আত্ম। ৰাম তান দ্ৰোহ কৰি । ব্ৰহ্মা গুৰ দ্ৰোহক চিন্তিলি বসুন্ধৰী । সুমিত্র বঞ্চক এই কুৰমতী ৰণ্ডী । দিবো প্রতিফল আজি ধৰা নাম খণ্ডি । ৪৭৭ যেন আন জনে নকৰয় হেন কৰ্ম্ম । যেহি মতে শিখাই বাক হোরে মোৰ ধৰ্ম্ম । এহিতে শিকিয়া আছে দুটা নাৰী চয় । স্বপথে প্রবণ্ডে ধৰ্ম্মাধৰ্ম্ম নাচাঁৰয় । ৪৭৮ এহি ভাল ভৈলেতো জগতে হৈব ভাল । আন্ধি ৰত্নৰ মাকড়ি.তোহোৰ হৈরে৷ কাল। [ ১১৬ ] AS A অদ্ভুত ৰামায়ণ । চপৰা চপৰে আজি তোহোক খদাই । সাগৰৰ জলে তোক পেলাইবো ভৰাই । ৪৭৯ ৰাঘবৰ পুত্ৰ ভাৰ্য্যা থৈয়াছ লুকাই। দুৱাৰ মাৰিয়া মোকো থৈলি বাহিৰায় । নতু পান ত্ৰৈলোক্য বিজয় হনুমন্ত । দেখ আজি ধৰণী নামৰ কৰো অন্ত ৪৮০ মুহি ভালে ভালে দেহ পথ মুকলাই । নুহি বজ্ৰ নখে হানি পেলাইবো খ দাই । দোষৰ উদাস ভৈলো কহিলোহো সাৰ । যদি পথ নেদ পাষণ্ডীৰ চিন্তে। মাৰ। ৪৮১ শুনি পৃথিবীৰ ভয়ে হয় কম্পিল । আথে বেথে গৈয়া গোসানাত জান দিল । শুনা আই কথা বড় ভৈল আথান্তৰ । দ্বাৰ মুখে ৰহিয়াছে পবন কুমাৰ ।৪৮২ নাগ বীৰগণ মৰ্দি কৰিলেক ছন্ন । মোকো মাৰিবাক লাগি তাহাৰ যতন । সত্য কৰি আছে সিতো সবাক শুনাই । দুৱাৰ নিদিলে মোক পেলাইবে খসাই ৪৮৩ কি বুদ্ধি কৰিবো আবে কহিয়োক আই । বুলিলন্ত ব্ৰতেশ্বৰী পৃঞ্চিবীক চাই । [ ১১৭ ] অ’ত ৰামায়ণ ১১৭ শুনা আই কহে। আমি স্বৰূপ তোমাত । মাকতিক প্রতি বুদ্ধি নাহিকে আমাত । ৪৮ ও কেনমতে কোনে তাক কৰিৰে বাৰণ । গঙ্গাক বাধিয়া ৰাখিবেক কোন জন । আকাশৰ বায়ু যেন বন্ধন নযাই । অন্তকক এড়াইবাক আছে কোন ঠাই । ৪৮৫ সেইমতে মাৰুতিকো নিবাৰন্তা নাই। দ্বাৰ মেলি দিয়ে। তাক আসো ক সোমাই । নিদিলেও দ্বাৰ কৰি আসিব আপোনে । নাসিবি এথাক হেন বুলিবেক কোনে । ৪৮৬ যদি সিতে। দ্বাৰ কৰি আপুনিয়ে আসে। ক্রোধ ত থাকিয়া কিব। পুৰিকে বি নাশে । শুনি বস্ত্রমতা দে বী শীদ্ৰে গৈল। চলি । বজ্ৰ পাথৰৰ দ্বাৰ কৰিল| মুকলি ॥৪৮৭ হেন দেখি হনুমন্ত মহা ৰঙ্গমন । দ্বাৰৰ সমীপে যাই বুলিলা বচন । এবে জানো বা মতী দেবী শুদ্ধমতি । শ্ৰীৰামৰ পাদপদ্মে আছয় ভকতি |৪৮৮ ধন্য ধ্য মাৱ তুমি সতীতে উত্তমা । বিসৰি তো মা ক লাগি নপাও উপমা । [ ১১৮ ] ১১৮ অটুত ৰামায়ণ । তোগান কৰিতে ক্রোধ মোৰু নুযু তাই । কিন্ত প্ৰভু ৰাঘৱৰ অভয়া আছো পাই । ৪৮৯ স্বামীৰ কাষত যদি অ কাৰ্য্য নিঝম্ম । তথাপি কৰিবে যোগ্য তৃত্যৰ হোৱয়। এতেকে অধোগ্য ময় বুলি আছো যত । ক্ষমিয়োক মাৱ ময় ধৰো চৰণত ॥৪৯ • ক্ষমা নাম ধৰি আছা জগতে বিদিত । ৰে। ষ নকৰিয়া মাৱ হোর। শ|ন্ত চিত্ত । ত্ৰাদ চাড়ি পৃথিবী ভৈলন্ত ৰঙ্গ মন । মনত পড়িল ল ৱ কুশৰ বচন। ৪৯১ সাৰ্থক বুলিলা দুই ভাই সৰ্বজান । ভৈলেক কিছু ব্যথ পালোহে। প্রমাণ । পাছে মাৰুতিক দেবী বুলিলা বচন । সাধু সাধু বীৰ তয় প 1ন নন্দন । ৪ ৯২ সাৰ্থক অঞ্জনা গভে ভৈলি উতপতি । ৰামৰ চৰণে ঘাৰ একান্ত ভকতি । মোহাক তৰ্কিবে লাগি তোহোৰ যুৱাই । যি হেতু জানকী আহিজাছে মোৰ ঠাই ॥৪৯ও কিন্তু অবিচাৰে মোক দোনক দিয়াহা । হোবে নোহে বাপু তুমি বিচাৰিয়া চাহা । [ ১১৯ ] তৰ্ভত ৰামায়ণ । ১১৯ যিতো পতিব্ৰতা নাৰী স্বামীত ভকত । শুষ্ক ভাবে স্বামী সেৱ। ক সতত । ৪৯৪ সি নাৰীত পৰে উপ কাৰী নাহি মোৰ তাসম্বা গুণে সহি থাকে৷ ভাৰ ঘোৰ । মহা পতিব্ৰতা সীতা স্বামী অনুৰাগী ৰামক সন্তাপ দিয়া আনিবো কি লtগি ॥৪৯৫ ৰা বৰ ৰ ৰোষে সীত! বুলিল৷ ৰিছাট কওঁ যেবে পতিব্ৰতা তুমি দিযা বাট । মনত চিন্তিলো মই অনেক প্র কাৰ ; নপাইলে। উপায় ময় সীতা নামিবাৰ ৪৯৬ ৰাবৰৰ সেই ত যদ্যপি নামো মর তেবে গৈল হন্তে কোন সীতাত প্ৰত্যয় । ৰাঘৱে কি তেবে সীতা লইবে ক আৰ । জানিলো জীৱৰ হৈবে পৰম নিকাৰ ॥৪৯৭ থাকিলেও ৰাঘৱৰ নিমিলিবে সুখ । অ্যামিলেৎ ৰাবৰৰ দুয়ো মতে দুঃখ । নে সাৰ কৰি ময় আনিলে সীতাক তথাপি বোলাহা কেনে আমাক দুর্কাক ॥৪৯৮ পৰম ঈশ্বৰ ৰাম হুয়া অৱতাৰ । ধৰ্ম্মত থাকিয়া ৰামে হৰিলেক সাৰ । [ ১২০ ] ১২ • অদ্ভূত ৰামায়ণ । হেন কি প্ৰভুৰ দ্ৰোহ আছৰোহো আমি। আপুনি বিচাৰ কৰি ছাহিয়োক তুমি ॥৪৯৯ মাৰুতি বোলয় মাৰ শুনা বহনতী । যতেক বুলিলা ইতে৷ হোৱয় যুকতি । তথাপিতে। কিছু দোষ আছয় তোমাত । ধৰ্ম্মাধৰ্ম্ম সাক্ষী তুমি জগতে বিখ্যাত (৫০০ সীতা মতা শান্তী সতী কিছু দোষ ন ই। এহিবুলি থৈ বাকেসে তোমাৰ যুৱাই । প'ত পুজ এডু য়াই আনিলাহ৷ তুমি। সিকাৰণে সকল দোষৰ ভৈলা ভূমি ।• ৫১ বসুমতী বোলে শুনা পবন তনয় । দুহিতাৰ স'ক্ষী কোনে মাৱ ক লৱয় । পুত্ৰ ঝীৱ যাদ দুট ভুজন হো বয়। কৈত শুনি আছা মাৰে তাহাক কহয় ॥৫ - ২ ভালতো অধিক ভাল বুলি প্ৰশংসয় । বলিকেও জানে আক জানিবা নিশ্চয় । ভালকো বুলিলে তাক কোনে পতিয়াই। এতেকেদে মোৰ সাক্ষী হৈবে মুযুয়াই ॥৫০৩ মাৰুতি বোলন্ত যি বুলিলা ইতে। হয় । বে নৈনে। ববৰে তব বাক্য নমানয় । । [ ১২১ ] অৰ্ভত ৰামায়ণ । ১২১ স কলো প্ৰাণীয়ে মানিবেক তব বাক । নমানিয়া দুডানে কৰিবে কিবা কাক । ৫ • ৪ আকাশ চামিয়া ছোৱে নক্ষত্র উদয় । এক এক চন্দ্ৰৰ প্ৰকাশ তুল্য নয় । এক কোকিলৰ স্বৰ সমস্ত শুনয় । অনেক ভেক ৰ ৰাৱ কোনে জাদ ৰয় । ৫ ° ৫ যদ্যপি ৰটিয়া ফুৰে বহুতৰ কাঁক । এক ময়ুৰৰ নাদে জীনয় সবাক । মূঢ় সবে বোলে নানা বচন চাতুৰী। কোন সাধু লোক আছে তাহাক আদৰি । ৫০৬ দুৰ্জনৰ বাক্যত নাহিকে কিছু ফল । বানৰৰ মুখে কিবা ভাগে নাৰীকল । শৰ তৰ মেঘ যেন গৰ্জনেলে মাত্র । বৰষাৰ ঠানে নছে ধৰষিবে পাত্র । ৫০৭ দুৰ্জনৰ বচন জানিবা সেহি প্রায় । দৌলত ভচ্ছিলে কাকে কিবা নন্ট যায় । হাসি বসুমতী বোলে কি বুলিলি তয় । দুজনৰ বাক্য যেবে সজ্জনে নলয় । ৫ • ৮ ৰামক নুবুলি সন্ত বুলি বাহা কাক । দুৰ্জনৰ বাক্যে কেনে তেজিলা সীতাক । [ ১২২ ] অদ্ভূত ৰামায়ণ । দুৰ্জনৰ বাণী সত্য মানি আছে যাৰ । আমাৰ বচন কি বা মানিবেক তাৰা । ৫০৯ অনাদি ঈশ্বৰ ৰাম আত্মা সবাকাৰ। তাক ভাণ্ডিবাৰ শক্তি আছয় কাহাৰ । কাৰণেসে নর্ত লিঙ্গ ধৰিছে প্রক টে। তান ইচ্ছা৷ বিনেজানা কিছুৱে নঘটে। ৫১ নজানিসে বোল৷ আন জনৰ দোষক । জানি শান্ত হোৱ! বাপু তেজিয়া ৰোষ ক । শুনা সৰ্ব্বজনে ৰাম চৰিত্ৰ বিশেষ। ইহাৰ শ্ৰবণে হৰে দুৰিত নিঃশেষ । ৫১১ কলি দোষ শোঘক মেষিক পাপ নাম। দুস্তৰ তৰণী যাৰ ৰাম হেন নাম । বোলন্তেৱো শ্ৰম নাহি কৰ্ণৰো অমৃত । স্মৰণ মাত্ৰকে তৰে ভব জলধিত ॥ ৫১২ লভে চাৰি পুৰুষাৰ্থ কুলকো উদ্ধৰি । নাহিকে সংশয় দেখা শাস্ত্ৰত বিচাৰি। কলিযুগে নাহি গতি বিনা ৰাম নাম। কহে ৰঘুনাথে বেঢ়ি বোলা ৰাম ৰাম। ৫১৩ [ ১২৩ ] অত ৰামায়ণ । দুলড়ি. পাছে বহুমতী মাৰুতি সহিত, কৰি হেন সম্ভাষণ । বিদ্যাবিলাসিনী, পুৰত তখনি, ভৈলা যাই উপসন্ন । হনুমন্ত আইল, সবে বাৰ্ত্তা পাইল, ভয়ে ভৈল কল্পমান । মাৰিবে শঙ্কাই, গৈলেক পলাই, পাইলা গোসানীৰ স্থান । ৫১৪ শুনা বোলো আই, মিলিল অপাই, যিতো বীৰ হনুমান । যত বীৰ মান, কৰিয়া নিৰ্য্যiণ, আসি আছে ইতো স্থান। আমাক মাৰিব, তোমাসাকো নিব, হেনয় চিন্তিয়া আছে। ৰক্ষাৰ উপাই, চিন্তিয়োক আই সুহি কি কৰিবা পাছে। ৫১৫ [ ১২৪ ] ১২৪ অন্ধুত ৰামায়ণ । জ'নকী বোলয়, নাহি কিছু ভব, এস্থানে সবে ৰহিয়ো । অসিবে এখন, পবন নন্দন, আনন্দে সবে দেখিয়ো । পাছে বহুমতী আকুলিত মতি, মাৰুতিক দ্বাৰে থৈ । পশিয়া ভিতৰ, বাৰ্ত নিৰন্তৰ, কৈলা জানকীত গৈ । ৫১৬ বোলে সীতা মাৱ, শুনা কুশ লৱ যাস মাৰুতিৰ পাস । আসোক ইঠাই, মোৰ আজ্ঞা পাই, নেদিবে কাহাঁকে ত্ৰাস । পাছে দুয়ো ভাই দুৱাৰক যাই মাৰুতিক দেখিলন্ত । মাৰুতিয়ো দেখি চল চল আখি দুইৰো পদে পড়িলন্ত ।৫১৭ কৈতনো সোমাই আছা দুয়ো ভাই অামাক কৰি অনাথ । তোমাক সুমৰি আছে প্ৰাণ ধৰি কথমপি ৰঘুনাথ । [ ১২৫ ] অস্তুত ৰামায়ণ । কিনো বজ্ৰ সৰি চিত্ত তোমাসাৰ কাতে৷ কিছু দয়া নাই । আমি.ব্যকুলিত শোকে দগ্ধ চিত্ত ফুৰো ব্ৰক্ষা গুত চাই ৷৫১৮ মাৰুতিক ধৰি আস্বাসি সাদৰি দুই ভাই তুলিলন্ত । ভকতৰ দুখ দেখিয়া অস্থখ কান্দি কান্দি বুলিলন্ত । শুনা বীৰবৰ পবন কুমাৰ “হৃদতে তুমি সাৰ। স্নেহে বিস্মৰিয়া থাকিবে লাগিয়া চিত্তত নাহি আমাৰ ॥৫১৯ কিন্তু চিৰদিনে মাতৃ আদৰ্শনে হৃদয় ব্যাকুল কৰে । ছে বাৰ্ত্তা পাই আসিলো ইঠাই মাতৃ দেখিবাৰ তৰে । আজি কালি আমি । যাইবে চান্তে তুমি । আসিবে পাইলো বাৰ্ত্তাক । আৰো নাগ সর্প কৰে মহ। দৰ্প তযু বল মৰ্পিবাক। ৫২ • [ ১২৬ ] ১২৪ অদ্ভূত ৰামায়ণ । হেন অহঙ্কাৰ শুনিয়া আমাৰ উপজিল মনে হাস । মাৰুতি হেনয় বীৰকে। জিনয় তাসম্বাৰ কিনে। সান। দেৱাসুৰ নয় ভয়ে তৰ তৰ দেখিয়া খাৰ বিক্ৰম । হেনয় বীৰক যুদ্ধে জিনিবাক খোজয় নাগ অথম ॥৫২১ পাতাল পুৰত মাৰুতি কিমত্ত নতু জানে ভালমত । এতেকেসে নাগে নাগিনীৰ আগে বচন বোলে মহত । ইথানক প্ৰতি আসোক মাৰুতি দেখোক কেন প্রভাৱ । হেন চিন্তি মনে। আছোহেঁ৷ ইখানে নগৈয়া পিতাৰ ঠাৰ । ৫২২ আসিয়া একল মন্দি নগবল আমাৰ বঢ়াইলা যশ । অাৰু এক ৰাক বোলোহেঁ৷ তোমাক স্থশ্বিৰে তাক চিদ্ভদ। [ ১২৭ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ ১২৭ লব-কুশ ৰোষে মহা অসন্তোষে জননী আছে ইঠাই। অযোধ্যানগৰী যেবে নিতে পাৰি তেবে বৰ কীৰ্ত্তি পাই ॥৫২৩ মাৰুতি বদতি, শুনা মহামতি, ৰামৰ ময় কিঙ্কৰ। সীতা গোসানীৰ, তোমাসাত বড়, মোক দয়া বহুতৰ । যেবে ইও ময়, পবন তনয়, হয় যেবে দেবী সীতা । যবে ময় তাঙ্ক, পাঁও দেখিবাক, নিবে। আত কোন চিন্তা । ৫২৪ গোস’নীয়ে মোক, দিয়৷ আছে বৰ, যেহি বাদ্দো তাকে পাইবো । নমি গোদানীক ময় আৰ কিক, অযোধ্যা নগৰী যাইবো । আদি দেবী মোক, কৰয় বিমুখ, কৰো সত্য অঙ্গীকাৰ । সভাৰ মাজত, পুড়ি অনুলত, মৰিবে আগে তাহাৰ। ৫২৫ [ ১২৮ ] ________________

অদ্ভুত ৰামায়ণ। গােসানী সীতাক, মােৰ দেখিবাক, উত্ৰাৱল কৰে মন। দুইহানাে চৰণে, পশিলাে শৰণে, কয়েক দশন। মাৰুতিৰ মন, | জানিয়া তেখন, গােসানী চিন্তে উপাই। পবন কুমাৰ, পাইলে অজি মােৰ থাকিবাৰ শক্তি নাই। ৫২৬ মাৰুতি যেমন | মােক নিচিনয় ধৰে। ৰূপ অসংখ্যাত। মায়াবী ৰূপৰ । | থাকিবে। ভিতৰ বিচাৰি পাইবে কোথাত। হেন চিন্তি মনে | ভৈলন্ত তেখনে | সহস্র সহস্র সীতা। সেহি ৰূপ গুণ বয়স তরুণ। | পতিব্রতা সুচৰিত।৫২৭ বই সিংহাসনে | ধৰিছে যােগান, নাগ নাৰী চতুর্ভিত। করে.স্তুতি নতি পৰম ভকতি সাধে বৰ যেন চিত। | নাগ না [ ১২৯ ] অঙত ৰামায়ণ । ১২৯ হনুক বঞ্চিত ৰূপ বিপৰীত ধৰিলা জগত অই। লব-কুশ সঙ্গে ম' ৰুতিয়ো ৰঙ্গে সেহি সভা পাইলা যাই ৷৫২৮ চলুক গলাই হনুমন্তে চাই দেখিলা অনেক সীতা । নাগিনী যোগিনী প্রত্যেককে সেবি বেঢ়ি আছে চতুৰ্ভিত। জনক নন্দিনী সম স্থধ্বপিনী মধুৰ ভাষিণী বালা । জাতিতো পদ্মিনী কুৰঙ্গ নয়নী মূখ নিন্দি শশীকলা ॥৫২৯ লব-কুশ প্রতি সঙ্গোধি মাৰুতি বুলিলা মৃত্ন কৰিয়া । কোন দেবী গণ সীতাৰ সমান। আাকাৰ অাছে ধৰিয়া । বাৰেক আসিয়া, গৈলোহেঁ৷ দেখিয়া এক মাত্র দেবী সীতা । দেবী অসংখ্যাত, দেখি জাবে আত মনে মোৰ ভৈল চিস্তা ॥৫ ৩০ [ ১৩০ ] ১9০ অঙ, ত ৰামায়ণ । তে:ৰা দুই জন, মাতৃক এখন, পৰিচয় কৰায়োক । ধৰে৷ চৰণত, মোহোৰ সপত, অনুগ্ৰহ কৰা মোক । লৱ কুশে বোলে, অমি এত কালে, হেন দেবী নেদেখিলো । বঞ্চিতে আমাক, পাতিছে মায়াক, নিশ্চয়ে আক জানিলে৷ ৷৫৩১ মাৰুতি বোলয়, এহ সত্য হয়, ভাঙিছে আমাক দেবী । তাসম্বাৰ মাঝে, গোসানীক পাইবোঁ, যেবে তাঙ্ক আছে৷ সেবি । এহিবুলি বীৰ, একহি দেবীৰ, আগত মিলিল যাই । নমস্কাৰ কৰি, বোলন্ত সাদৰি, দেবীৰ ভিতিক চাই ৫৩২ নমো ভগৱতী ৰাঘৱৰ সতী জনক নন্দিনী আই । তোমাৰ সমান, দয়াবতী আন ইতিনি লোকত নাই । [ ১৩১ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । ১৩১ মহা পতিব্ৰতা স্বামীত ভকতা দেখি আছো ঠাই ঠাই । সিসব নাৰীয়ে, অন্যো অন্যে মিলি, । তোমাৰ যশক গাই ৫৩৩ ৰাজ্য ভোগ চাড়ি, ক্ৰীৰামৰ সঙ্গে , অৰণ্যে দুঃখ ভূঞ্জিলা । আপোনাৰ দুঃখ, নকৰি বিচাৰ, ৰামকে মাত্র সেবিলা । অভিন্ন স্বৰূপে, ৰাঘবে তোমাক, মনত কৰিলা সাৰ । প্ৰিয়াৰ বিচ্ছেদ, ভয়ত ৰাঘবে, গলত নাড়িলে হাৰ ৷৫৩৪ যেখানে ৰাৱণে, হৰিল তোমাক, কহেঁ। মাৱ সত্যবাঁক । জল অনলক, নজানিল ৰাম, পাসৰিল আপোনাক । চন্দ্ৰৰ কিৰণ, দিবাকৰ বোলে, লক্ষাণকো নজানিলা । সিবেলা ৰামৰ, বৃত্তান্ত দেখিয়া হেন নাহি নকান্দিলা ।৫৩৫ [ ১৩২ ] ১৩২ অস্তুত ৰামায়ণ । মলয় পবন, শৰীৰত লাগে, বিষ যেন মানে তাক। মলয় চন্দন, বহুিত ফু লিঙ্গ, সম কৰি দহে গাক । মালতীৰ মালা, গাৱত লাগিলে, সূচী সম লাগে গাই। শীতল জলক, সিঞ্চস্তে গাৱক, দহে অগনিৰ প্রাই ॥৫৩৬ ৰামৰ বৃতান্ত, কহন্তে কান্দন্ত, পড়িয়া বা কুমাৰ । এক দৃষ্টি কৰি, নাগিনী যোগিনী, সবে কৰে হাহঁ। কাৰ । গদ গদ বাণী, পুনু হ নুগুপ্ত, বোলন্ত বিনয় বাক । তোমাক খুজিতে, ৰাঘৰে যৈসানী, পঠাই দিল আমাক ৷৫৩৭ সাগৰ তৰন্তে লঙ্কাক চলন্তে যতেক দুঃখ লভিলো । তোমাত গৌৰবে সি সব দুঃখক কিছু মান নগণলো। [ ১৩৩ ] অটুত ৰামায়ণ । লঙ্কাত তোমাক দেখি যত ইৰ্ষ বিষাদ লভিলো যাই । মিলবু মুকুতি পদতো সি খুঃখ আনন্দ জামোহেঁ৷ নাই। ৫৩৮ ৰাবণ বীৰৰ প্রভাব' জুমৰি ইন্দ্ৰৰ অীজিয়ো কাম্প । তোমাৰ নিমিত্তে দি হেন বীৰক একেশ্বৰে দিলো বশ । ক্ষুদ্র মৎস্য ৰ । ক্ষুধাত যেহেন কুম্ভীৰ ক ঝাম্প দিল । ই দ্ৰজিত ধৰি গলে জড়ি দিয়া ৰাজাত ভেটাইতে নিল । ৭৩৯ লাথি ভুকু কিল। যত মান দিল তাক কোনে গণিৰেক । ৰাজাত যোগাইল কাটিবাক দিল দৈধে মোৰে লিখিলেক । তৈল মিসলাই কাপৰ মেহ্রাই গাৱত লগাইল জুই । অtথাপোড়া কাষ্ঠ খণ্ডৰ অকাৰ আজিয়েই আছোহে। হুই । ( ১২ ) [ ১৩৪ ] আজুত ৰামায়ণ আমাক যত দুঃখ লঙ্কাত পাইলোঁহেঁ। তোমাত সবে বিদিত । হেন সেৱকক বঞ্চিতে কি নাৱ। তোমাৰ হোৱে উচিত যদি তথাপিতো চিনা নেদা মোক বোলো দৃঢ় কৰি হিয়া । তোমাৰ আগত সত্যে মৰিবোহো অগনি ঝাস কৰিয়া । ৫৪১ মাৰুতিৰ বাক্য শুনিয়া দেবীৰ সিহৰিল সৰ্ব্ব গাৱ । মনে বে'লে তাঙ্ক পুত্ৰ বুলি আছে৷ তাৰে৷ মোত মাতৃ ভাব । ব্ৰহ্মাণ্ড মধ্যত একান্ত ভকত ৰামৰ আউৰ নাই । মেহৰ ভাজন দুঃখৰ তাৰণ মোৰো নাহি আন ঠাই । ৫৫২ চিল দিলে যদি অ্যাক্রোশ কৰয় মোহোক নিবাক প্ৰতি। বলি আছো বাক তেবে নজাইবাক উপাসুনাহি সম্প্ৰতি। [ ১৩৫ ] অটুত ৰামায়ণ । ১৫৫ এহি চিন্তি সতী ব্যাকুলিত মতি ৰহিলা মৌন ধৰিয়া । হনুমন্ত বীৰে চিন্তিধে লাগিল। চিত্তক দৃঢ় কৰিয়।। ৫৪৩ যদি গোসানীক দেখা নাছি পও কি লাগি জীবাক লাগে । গোসানীসে মাত্ৰ আনন্দ লভোক মৰিবো তাহান আগেন এহি বুলি বীৰে কষ্ঠিচয় আনি বহল চিতা নিৰ্ম্মিল । জু।‘লল অগণি। চিতাখান চানি আকাশ ব্যাপি উঠিল । ৫৪৪ দেবী সকল ক নমস্কাৰ কৰি মাৰুতি বোলয় বাক । জন্মে জন্মে সাঁধে ৰামৰ সীতাৰ কিঙ্কৰ ময় হৈবাক । সীতা গোসানীত এহি মাৱ সাধে নমাগোহেঁ। আন কাম । কহে ৰঘুনাথে নিৰন্তৰে নৰে ডাকি বোলা ৰাম ৰাম। ৫৪৫ [ ১৩৬ ] অঙুন ৰামায়ণ । মাকতিৰ নিষ্ঠ ভাব গোর্সানী দেখিল । আথবেথ কৰি সিংহাসনৰ নামিল i পুলকিত অঙ্গ নেত্রে লোতক ঝৰিল । ৰহ ৰহ বুলি আগ ভেটিয়া ৰহিল । ৫৪৬ নকৰিয়ে। অগ্নি ঝাস পবন কুমাৰ । হেন কৰ্ম্ম যোগ্য বাপু নহয় তোমাৰ । যি কাৰণে চিনা মই নিদিলে। তোমাক । স্বৰূপ কৰিয়া কহে। শুনা আবে তাক ৷৫৪৭ তোৰ সম উপকাৰী প্রিয় মোৰ নাই। নপাওঁ অন্ত যত তোৰ গুণক বৰ্ণাই । তই আপদৰ বন্ধু ঢুঃখৰ সহাই। তোৰ গুণ আছে মোৰ হিয়াত সোমাই ৷৫৪৮ তোৰ উপকাৰে ঋণী হয়আছে৷ ময় । তেবে শুদ্ধ হও যেবে ক্ষমাক ৰ তয় । লবতো কুশতো কৰি দয়াৰ ভাজন । কহিবে নলাগে তাক জানে সৰ্ব্বজন ॥৫৪৯ নিতে নিতে আশীৰ্বাদ দিয়া থাকো ময় । অঞ্জনাতোধিক মোক মানি আছ তয় । যৈসানি আনিলো ময় ইথানক লাই । জানো তদবধি তোৰ স্থখ শান্ত নাই ৫৫ [ ১৩৭ ] অভূত ৰামায়ণ । মোক দেখিবাক তোৰ উত্ৰাৱল মন । ছিদ্ৰ পাইলি আবে লব কুশৰ কাৰণ । তোকো দেখিবাক মোৰ বড় হাবিয়াশ । তথপি আনিতে তোক নপাওঁ ময় সাস ॥৫৫১ জাপুনি আসিয়াতয় আছ মোৰ ঠাই । তোহোতেসে ভয়ে ময় আছিলো লুকাই । আত্মা বাত কৰিবাক কৰস উদ্যোগ । ইতে। কৰ্ম্ম বাপু তোৰ নুহিকয় যোগ্য ৷৫৫২ শৰীৰেদে আদি ভক্তি মুক্তি.সাধিবাৰ । শৰাৰত বিনে শ্ৰেষ্ঠ নাহি কয় আৰ । পুত্ৰ ভাৰ্য্য৷ আদি মিত্র বান্ধব যতেক । শৰীৰৰ অৰ্থে প্রিয় হুয়াছে প্রত্যেক ॥৫৫৩ স্বৰ্গাদি সুখক জীবে যাৰ পদে পাই । মাত কৰি ই ট আৰ বিচাৰি নপাই । হেন আত্ম বাত কৰে যিতো দুৰাচাৰ । অধৰ্ম্ম কৰিতে কিছু নথাকিল তাৰ ৫৫৪ সেহি শৰীৰক যিতো ৰাখে মহা শিষ্ট । ধৰ্ম্ম সাধিবাক আৰ নৰৈল বিশিষ্ট । মোক অযোধ্যাক নিতে বাধূ। কৰ তয় । সাতিক ইছ সিদ্ধি কাহাৰ, সৗছয় }৫৫৫ [ ১৩৮ ] ১৩. অস্তুত ৰামায়ণ । ৰামক দেবিতে দদা আছিলে মতি । তথ:পি মিলিল ঘোৰ হেনসে দুৰ্গতি । বিশেষত দেখ ইতো অনিস্তু সংসাৰ সুহৃদ বান্ধৱ যত পুত্ৰ পৰিবাৰ ৫ ৫১৬ কাৰ কোন ইন্ট fগত্ৰ পিতৃ মাতৃ ভাই । কালৰ বেগত সবে হয় এক ঠাই । যেন তৃণ কাষ্ঠ য় নদীৰ বেগত । সংযোগ হো ৱ য় আনি একই স্থানত ।৫৫৭ ক্ষণেক। ত হস্তৰে জলৰ বেগ পাই সেহিমতে কালে পুনু জীব ক চলাই । কোন জন সংসাৰত একতে আছয় । বিচাৰ কৰিয় তাক নেদেখোহে নয় ॥৫৫৮ বলে বা বুদ্ধিয়ে ধস্রোতধাদি (কশলে কাল ক বাৰণ ক ৰ। নাযাই কে বলে । যদি বোল সিতে কাল আছে কোন ঠাই । কি কাৰণে কৰে নিতে। এমত অ্যাই ৫৫৫৯ সবে হন্তে মিলি য়। তাহাক বেঢ়ি ধৰে। প্রাণী হত্যা কৰি নৰ তিকাৰ কৰে । বিচাৰিরে তাস্ক নলাগয় আন ঠাই । চিকস্তাঁ নকলে জান! সমাপতে পই ৷৫৬৭ [ ১৩৯ ] অভূত ৰামায়ণ । ১৩৯ অন্তৰ্য্যামী ঋপে আছে ব্যাপিয়া জগত । তাঙ্কে শক্ৰ মিত্ৰ আদি বোলে নানামত । অ্যাৰ হাতে তাঙ্ক তাৰ হাতে আঙ্ক মাৰে । এতেকেসে তাঙ্ক কে হো চিনিতে নপৰে ৷৫৬১ সবেও সবাৰ কাল জানিবা নিশ্চয় । অন্তৰ্য্য। মী কালেসে সবাকে চলাহয় । এতেকেদে কাল বুলি জানিবা জগত। কাল ৰ স্বৰূপ কোনে কহিবে শ ক ত ॥৫৬ নাহি অঃদি অন্ত মধ্য অচিন্ত শকতি। কৰেশক্র মিত্র নহে ভ কত ৰ গতি । তান্ত কৰে। অন্ত ক সবাৰে। নষ্ট হেতু । ভকতৰ প্রিয় অ ভক্তৰ ধুমকেতু ॥৫৬৩ যি কালত অধৰ্মৰ হো ৱয় উদয় । দুৰ্ম ন সকলে বেদ পথ নিৰোধয় । সি কালত কালে প্র কটিত কৰে কায়া । নানা লীলা তনু ধৰে বিস্তাৰি য়। মায়| i৫ ৬৪ ইরানিকো কালে অ'ছে অবতাৰ ধৰি । জগতকে মোহি অঃছে নৰ নাট্য কৰি । যাহাক শ্ৰীৰাম বুলি জগতে ক হয় । তেহেসে কালৰো কাল জানিবা নিশ্ৰচয় :৫৬৫ [ ১৪০ ] অস্ত বাড়ায়। তেহে কাল প্রভু কৰে যাক যেন ইচ্ছা । বলে বা উপায়ে কোনে কযে তাক মিছা । শ্ৰীৰামৰ চেষ্টাকেদে সবে বোলে কাল । ঘলীৰ মাজত বলী জানিব বিশাঙ্গ ॥৫৬৬ তাহাক এড়াইতে আছে কাহাৰ শকতি। যাবত নকৰে প্ৰভু ৰামত ভকতি । দয় ভাঙ্গিয়া তোত কহিলে। প্রকটে । তান ইচ্ছ৷ বিনে বাপু একোৱে নঘটে ।৫৬৭ গোহোতে প্রমাণ আৰ কি কৈবো আনৰ । তান সেনাকেসে বাহঁ। আছিল বিস্তৰ । তাহান চৰণ ময় সেবিলে। যিমত । তয় ভালে জান আনে নজানে সাম্প্ৰত ৫ ৬৮ ভম্মত হুনিলে যেন নিস্ফল প্ৰয়াস । সেহিমতে মোৰ বাহঁ সবে ভৈল নাগ । তান ইচ্ছ। মাত্র বাপু দেয়। ভৈল সাৰ । তভু বাহু কৰা তুমি আমাক নিবাৰ ॥৫৬৯ মোক তেজি ৰামে ব্ৰহ্মাচৰ্য্য ব্ৰত ধৰি । কান্দে প্ৰবৰ্ত্তায়া আছে নানা যজ্ঞ কৰি । হেন কি ৰামৰ কাছে মোক নিতে চাহা । নিমাইবাৰ বঢ়ি তুমি কিসক জ্বালাহ ॥৫৭৭ [ ১৪১ ] অ’ ৰামায়ণ । হেনয় বোলন্তে মতে চানিলেক গাৱ । কান্দিলা ৰামক মৰি স্মৰি নানা সাৰ । মাৰুতি বদতি মাৰ ন কৰিব। ক্রোধ । কি কহিবে। ময় তুমি আপুনি বোধ ।৫৭১ যতেক কহিলা মানে সবে সত্য বাক । কিন্তু বিচাৰ তুমি ভাণ্ডিছ। আমাক । যহি ৰাম কাল তুমি কালী জানো সাৰ । আমাত কহিবে মাতৃ নলাগয় অ্যাৰ ॥৫৭২ যিসব কহিল। ময় নমানিলো সাৰ.। গুন। আবে কহেঁ৷ মাতৃ বেদৰ বিচাৰ । যাহাক সেবিয়া কৰে পুৰুষ উদ্ধাৰ । পাৱে বৈকুক হয়। সংসাৰৰ ধাৰ ৫৭৩ আছোক তাহান সেবা য়াৰ নাম গাই । চণ্ডাল পর্যন্ত সংসাৰৰ পাৰ পাই। যাৰ ৰাম হেন নাম অকস্মাত যুৰি । কালৰ এড়াই হাত ভববন্ধ তৰি ॥৫৭৪ যম কাল মৃত্যুৰ এড়াই সিতে। ভাগ । হেন ৰাম পদে যাৰ প্ৰেম অনুৰাগ ¢ হেন কি তোমাক কালে কৰে অনুৰোধ । বেদ পুৰাণত ইতে বচন বিৰোধ ৫৬৫ [ ১৪২ ] ১৪২ অদ্ভুত ৰাময়িণ । ঘেহি কি নোহোক- তাত নাহি প্ৰয়োজন । বিষেশ প্রার্থনা মোৰ কৰিয়ো শ্রবণ । পুর্বে বৰ দিষা অছসবাৰে আগত । । নিদ্ধি হৈবে লাগি মোৰ যেহি অভিমত ।৫৭৬ মোৰ বাহু। সিদ্ধি যদি কৰিতে লাগয় । পুত্ৰ সমে চলা তেবে ৰামৰ আলয় । যদি মোক প্ৰতি দয়া ছাড়িলা এখন । তেবেতো জীবন ময় ধৰো অকাৰণ । ৫৭৭ মার্কতিয়ে আনিবেক জানকী গোসাঁনী । হেন ৰঙ্গ মনে প্রজা আজে সভ৷ চানি । আবে যদি যাওঁ মই কুমাৰক ল’ই ! ৰামৰ সভাত তেবে কি কৰিবো গাই ৷৫৭৮ নৰ নাৰী মোহুেকি হাসিবে মুখ চাই । আমাৰ মাজত ফুৰে মুনিস বোলাই । গৰ্ব্ব ভাঙ্গিলেক জানে৷ নাগগণে পাই । কুমৰকো জানো আনিয়াছে পলুৱাই ৫ি৭৯ জানকীৰ আক লাগি কিছু দয়া নাই । নুহি কিয় মানিলেক গোদমিক পাই । ইতো দুৰ্যশত কৰি মৰণেসে ভাল । মাতৃ হুয়া৷ তুলিয়ো মোহোৰ ভৈল কাল ॥৫৮ [ ১৪৩ ] অস্তুত ৰামায়ণ । ১৩০ সত্য কৰি কহেঁ। মাৱ তোমাৰ আগত । জীৰ্বো বা মৰিবো আজি নিশ্চয় মনত । হেন শুনি লব কুশে বুলিলা বচন । আমাৰো নিশ্চয় শুনা পবন নন্দন ॥৫৮১ ৰাঘৱৰ প্ৰিয় নাহি তোমাত অপৰ । আত্মাতো অধিক মানি আছে ৰঘুবৰ । তুমি দেখো প্রতিজ্ঞা কৰিয়া আছা বড়। আবে জানে। অনৰ্থ ঘটিবে বহুতৰ । ৫৮২ সীতা গোন্সানীকো জানে। জিবে নপাৰিবা । প্রতি তাত থাকি জানো তুমিয়ো মৰিবা । তোমাৰ মৰণ শুনিবেক ৰঘুবীৰ । অবশ্যে মৰি ব অণ্ড দৈবে বাধা নায় ।৫৮৩ ক্ষ্যত্বও মৰিবে শুনি ৰামৰ মৰণ আমাৰ জীবনে তেবে কোন প্রয়োজন । তোমাৰ লগতে অগনিত ঝাপ কৰি সবে এক স্থান হৈবো যমৰ নগৰী । ৫৮৪ স্বানী বোলন্ত মোৰ এ মন্দ কপালে । কুবৃত্ত বিধিয়ে হানো লিখিল কপালে । দুঃথৰ উপৰে দুঃখ আবাৰ মিলিল । বিশিষ্ট জনাৰ পৰা অনৰ্থ ঘটিল ।৫৮ [ ১৪৪ ] ১৪৪ অদ্ভূত ৰামায়ণ । শুন লৱ কুশ বাপু শুন হনুমান । মোক তোৰা নিয়া যেবে ৰাঘৱ ৰ স্থান । নপাইবা সন্তোষ কেহো জানিবাহা সাৰ তুমি সবে মোকে মাত্ৰ দুঃখ দিবা আৰ ॥২৮৬ ৰাম সমে আছে মোৰ বিয়োগ নিকাৰ । তাক খ গুাইবাক আছে শ কতি কাহাৰ । এতেকেসে বোলো মোক ক্ষমা কৰিয়োক । দুঃখৰ উপৰি দুঃখ নেদিবাহা মোক ॥৫৮৭ মাৰুতি বোলয় হেন বোলা কেনে আই । তোমাক নির্বন্ধ কৰিবাক নুযুয়াই ॥ অযোধ্যা যাইবাক প্ৰতি প্রাথি আছো মাত্র। মেৰু পৰ্ব্বতক কোনে উভাৰিবে পাত্র ৪৫৮৮ তোমাকেসে ক্ষমা হয় আমাক উচিত । দাদাৰ স্বামীক ক্ষমা শুনিতে কুৎসিত । এতেকেসে বোলো মাতৃ মাথা ক ক্ষমিয়ো । যাইব। কি নযাইবা তাৰ নিশ্চয় কহিয়ো ।৫৮৯ সীতা বোলে বায়ু হত শুেিহা বচন । ভাল তই শ্ৰীৰামক কৰিছ সেবন । ছুক্ত, জ প্রাণৰে আশা এড়িয়া সম্প্রদু। fটাস্ত আছি মাত্ৰ তই ৰংববৰ প্ৰীতি (৫৯০ [ ১৪৫ ] অৰ্ভত ৰামাৰিণ । ৰামৰ পাশকে এতিক্ষণে .চল তয় । পাছতে যাইবেহে মই নাহিকে সংশয় । যি পথে আসিলো মই সি পথে চলিবো । ৰামক প্ৰণামি পুনু ইথালৈ আসিবে। ।৫৯১ মাকতি বোলয় ইতো নচন তোমাৰ । পাথৰৰ ৰেখা হেন জানি আাছে সাৰ । এতেকে থাকোক লৱ কু:েশা উব সঙ্গে । একে লগে তিনি হস্তে যাইব মনৰঙ্গে । ৫৯২ বেহি দিনা ময় অযোধ্যাক ও বাই । সেহি দিনা তোমাক দেখিবে লাগে আই । জানকী বোলন্ত ময় তোহোৰ পাছত। সেছি দিন। সভা মাৰে হৈৰোহে। বেকত ॥৫৯৩ বুলিবেঁ। নিশ্চয়ে আত শঙ্কা নকৰিয়ো । দিলোহেঁ। বিদায় তুমি এখনে চলিয়ো । শুনি নকমি লৈ ফুৰিৰ মEঢ় । পড়ি প্ৰণামিলা ধোৱকৰণ ॥২৯৪ কৰযোড়ে হনুমন্তে বুলিলন্ত বাক । জন্মে জন্মে মাং দাক নেড়িবা জামাক। শ্ৰীৰামৰ দাপোৰত হোক মোৰ কায়া । মুহিবাক নপাৰো মোক tিলনের ৫৯৫ ( ১৩ ) [ ১৪৬ ] অভূত ৰামা। এহিবুলি মহাবীৰ পধন দান লৰ কুশ দুই ভাইক কৰিলঃ বন্দন । বর্তমতী দেবীকে' পড়িয়া মিলান্ত । কৃতাঞ্জলি নৱ হৱা বীৰে বুলিলন্ত ॥৫৯৬ শুন মন ৰামৰ আজ্ঞত আসিছিলো । তোমাক আৰো ৰাণী বিস্তৰ বুলিলে । ঔদোষ ক্ষমিবে যোগ্য হোৱয় তোমাৰ নিহেতু জমনা তুমি আমি সবাকাৰ ৷৫৯৭ স্বালত মাৰ যদি অপৰাধ কৰে { কৈসানি জমনী তাৰ অপৰাৰ ঘৰে । পৃথিবী বদতি বাপু কিছু দোষ নাই । বিলম্ব নকৰি চল) গ্ৰীৰামৰ 'ই ॥৪.৯৮ তোহোৰ স্বভাবে মোক কৰিলে স্তোষ । কোব ঘিতো স্মৰে তৰো বধাৰবে। দোষ । সপুত্ৰে সীতাক পাছে প্ৰদক্ষিণ কৰি । আরোধাক যাইতে মনে মহাeীৰ হৰি ৷৫৯৯ পাছ দি লম্ভিলা লোভক ভিল বৰ শকতিক ক্তি দেরি দেবীৰ সমে । -ভৈলন্ত বিস্ময় সবে তবধ নন। কেতিক বুজিলন্ত প্ৰশংসা বচন ।৬• • [ ১৪৭ ] আকৃত ঝামাৰ । থ্য থ্য বৗৰ এখে বাকুৰ । ন ইমত.ভকতি বাৰ দেীৰ চৰণ । ইতিনি ভুনে যাৰ সম বীৰ নাই ৷ গোসস্থানীক বতষ্ঠ কৈল বাহাৰ সে বই ॥৬১ তাহান মহিমা যশ কোনে পাৱে অন্ত । সাধু সাধু কীৰ শিৰোমণি হনুমন্ত । যাৱে চন্দ্ৰ দিবাকৰ কীৰিতি বলি । এহিমতে সভাসদে, প্রশংসা বুলিল।৬০২ পুনু পুনু নমি হনু দেবীৰ সমাজ । মিলেক ভৈলা পুৰী দুৱাৰ বাবা। মাৰুতিক লেখি নন্তি সৰ্পে ভয় পাইইট ল ৱড়ি পলাইল যবে পাছক নচাই r৩০৩ সিসবক নিৰ্ভয় বোলন্ত, ৰেচাই ) যেহি ৰেহি সব ভয়ভুৰ প্রাণী পাইঃ সিসবেও দেশে দেশে যশস্ত৷ খুলি । সাতো পাতালৰ লোকে শুনি গুঞ্চলিক ৬০৪ পবন সখীৰে পাছে পবন কুমাৰু। অস্তাচল গিরিত ভৈল ও পয়ো দ'ৰ , শকতিৰ বাৰ্ত্ত। অামি বা ক ৰঘু ৰতি । পঠাই অজয় সমে. নীল সেনাপতি»re২৫ [ ১৪৮ ] অস্তুত ৰামাঘুণ। তথায়ে পাইলন্ত লাগ পবন কুমান । অঙ্গদে পুছিলা তান্ত যত সমাচাৰ। মাৰুতি বোলয় বাপু শুনা যুবৰাজ । সেনাপতি সমে যাহা ৰামৰ সমাজ ।৬০ ৬ নোক লাগি জানো সবে চিন্তা কুল মতি । খেদ কৰি আছে জানো প্ৰভু ৰঘুপতি । খোচাড়ি প্রভু থাকন্তোক ৰঙ্গমনে । নকৰিবে চিন্তা কিছু সূৰ্য্যৰ নমনে ॥৬০৭ সৰ্ব্ব সুমঙ্গল কাৰ্য্য ৰামৰ কৃপাত পুত্ৰ সমে গোসানিক দেখাবে। সভাত । কতিপয় দিনে ময় পাইবেঁ। সেহি ঠাই এখণে চলিয়ো বিলম্বত কাৰ্য্য নাই ॥৬০ ৮ শুনি যুবৰা = .ীল সমে চলি গৈলা । শ্ৰীৰামৰ সভা মাঝে উপস্থিত ভৈলা । দণ্ডৱতে শ্ৰীৰামক কৰি নমস্কাৰ । কৃতাঞ্জলি বুলিলন্ত বালীৰ কুমাৰ ॥৬০৯. শুনা প্ৰভু মাকতিৰ বাওঁ। গু মঙ্গল র্গোনানী ধতিতে অসি আছে মহাবল । লব কুশ কুমৰকো আনি আছে সঙ্গে মাহুৰ লগত আছিলেক দুয়ে। ৰঙ্গে ৬১০ [ ১৪৯ ] অ্যু ৰাম'য়ণ । ১৪৯ শুনি সমজ্যাৰ মহা উৎসব মিলিল । মৃতক ৰ মুখে যেন অমৃ ত পড়িল । বোলে সবে সাধু সাধু বীৰ বায়ুস্থত । কৰিলা কৃষ্ণৰ কৰ্ম্ম কিনো অদভুত ।৬১১ দেৱতা বর্গেও যাক নপাৰে সাধিত । জেনকি কৰ্মক আনে পাৰয় কৰিত । জগত ঈশ্বৰ ৰাম যদ্যপি হোৱয় । সীতাৰ বিয়োগ হুঃখ তভো পায়াছয় ॥৬১২ অস্তৃত-মহিমা কিনো শ্ৰীৰাম দাসৰ কীৰিতি ৰহিল যাৰে চন্দ্ৰ দিবাকৰ । চিৰঞ্জীব হৌক বাপু বায়ুৰ কুমাৰ । কিনো আনন্দক দিলা হৃদয়ে অমাৰ ॥৬১৩ সীত। আসিবাৰ বাওঁ সৰ্ব্বজনে পাইল । আনন্দে আকুল হুয়া সমজ্যাক অ৷ইল । পুৰিল বিদিশ দিন প্রজাৰ আৰাৱে । পথত যাহান্তে কতো বস্ত্ৰ পিন্ধে গাৰে ।৬১৪ বিপর্যয় কৰি পিন্ধে বস্ত্ৰ অলঙ্ক ৰ গৃহকর্ষ সকলো কৰিয়। পৰিহাৰ । লৱড়ন্তে চলে আন্যোঅন্যে গেড়িম্বাই । প্রীজ্ঞ কি আইলকৈ অহাieনৰাপত ॥৬১৫ [ ১৫০ ] ১৫ • অস্তৃত ৰামায়ণ । পেসী গ্ৰাসী ননন্দিনী আইন শীৰ্জ কৰি । জানকী গোসানী আসে দেখোঁ নেত্ৰ ভৰি । পুহাইল ৰজনী ভৈল হৃদিন উদয় । গোর্স'নীৰ বিয়োগে দুঃখৰ ভৈল ক্ষয় । ৬১৬ ঘিতে৷ শান্তী সবে গৃহ বাজক নযাই । সিসবেও কৌতুহলে লৱড়িয়া যাই । খোড়া কণা সবে শুনি হেনয় স্বভক্ত যাইবাক লাগিয়া একো উপায় নপান্ত' ৬৯৭ গৃহতে থাকিয়া দিতে। সবে গেড়িয়’ই মোক লৈ য়ং যায়ো বাপ ক কা খুড়া ভাই । তাসম্বাৰ কথংক মু শুনে কেহোজন অযোধ্যানগৰী ভৈলা উত্ৰাৱল মন ॥৬১৮ খেড়াক নি কটে অন্ধ কহে হেন বাক । জানকী গে:ম্পানী শুনো মসিবে.সভাক । দুয়ে। মিলি হেন বুদ্ধি কৰোহেঁ। এখন । মোহোৰ কান্ধত তুমি কৰা আহে ।৬১৯ তোমাৰ নয়ন হৈব মোহোৰ চৰণ। এহিসে উপায়ে ব স্থ | হৈবেক পুৰণ ।. পদূত পঞ্চাশ বুদ্ধি অন্ধকত শত । উভয় বুদ্ধিত সিদ্ধি কৈল.আছিাড Nছ [ ১৫১ ] অত ৰামায়ণ । ১৫১ অন্ধকৰ কান্ধে চড়ি পল,ৱা চলয় । এহিমতে পাই লা যাই ৰামৰ আালয় । নাহি হেন কোন প্রাণী গৃহত ৰহিল । অযোধ্যানগৰ সব প্ৰজায়ে ভৰিল ॥ ৬২১ আকাশ চানিল আসি দে বৰ বিমানে । নান। বিধ দেৱ বাদ্য বাজে স্থানে স্থানে । পাছে মাৰুতিয়ো যাই সভাত মিলিল শ্ৰীৰামৰ চৰণত পড়ি প্ৰণামিল ॥৬২২ শ্ৰীৰামে বোলন্ত উঠ পবন কুমাৰ । তোক দেখি চিত্ত আবে জুড়াইল আমাৰ । কিবা ভাল মন্দ মোত কহিয়ো সত্বৰ । মাৰুতি বোলয় প্ৰভু শুনা ৰঘু।ৰ । ৬২৩ তুন যাত তু ট ত:ৰ কি বট অকুশল । ঘৈকে যাই তৈতে তাৰ মহা মঙ্গল । তোমাৰ কৃপাত সাতে। বিগৰ চড়াই। প্রথমতে যমপু ৰ প্রবেশিলোঁ যাই ॥৬২৪ গে:সানীৰ উদ্দেশ নপাই লে। কিছু তাত । পাছে প্রবেশিলো যাই অনস্ত দভাত । অনখৰ আজ্ঞা পাই বিচাৰিলো তথা । ৱেতেশ্বৰী গেদীৰ নকৈ কেৰ্বোক।৬২৫ [ ১৫২ ] ১৫২ অৰ্ভত ৰামায়ণ । জলে স্থলে সেহি সেহি ৰূপে বিচাৰিলো । তাতো গোসানীৰ কিছু বাৰ্ত্তা নলভিলো। পাতালত প্ৰবেশিলো সৰ্পৰ নিলয় । কোনোজনে গোস্নীৰ বাৰ্ত্তা নকহয় ॥৬২৬ ৰসাতল বিবৰতো পশিলোহেঁ পাছে । নিবাত কবচ দৈত্যগণ তৈত অেিছ । দেহি ৰূপে সেহি ভযা ধৰিয়া তথাই । মহাতলে বিচাৰিলে। বাৰ্ত্তাক নপাই ।৬২৭ নাগৰ নিলয় বিষ জানায়ে ব্যাপিত । কাহাৰ শকতি সিতো স্থানে প্রবেশিত । পৰম সুন্দৰী প্ৰায়ে নগিনী সকল । পূৰ্ণচন্দ্ৰ সম দেখি বদন মণ্ডল ॥৬২৮ ৰূপে ৫ণে অপসৰাগণ তাছে জিনি । ফণীতেসে মাত্ৰ নাগ কন্য। যেম চিনি। দশ বাৰ বৎ বৰ ৰ কন্যাগণ যত । উদ্ধগতি কৰি যায় ধৰি দৃঢ় ব্ৰত ॥৬২৯ তাসম্বাত পুছিলে হেঁ। অবনত কাই । তুমি সব ব্ৰত ধৰি কৈক যাহা আই । ক্যগণে বোলে যাইবে। গোদ° #ীৰ পাণে । আপোনাৰ ইচ্ছ। বল্প কল্পধিৰ!ক,।৬৩০ [ ১৫৩ ] অস্তুত ৰামায়ণ ১৫৪ অসংখ্যাত দেবী সব আছে ঠাই ঠাই। কতে সিদ্ধি পাই কতোঁ 'বে নাহি পাই । সিথানলে ভাল মতে f চাৰিয়া চাইলে।। একোমতে জানকীৰ বাৰ্ত্তাক নপাইলে।।৬৩১ তলাতল ঘূতলতে। বিচাৰি নপাই । তাৰ উদ্ধে fতলত প্ৰবেশিলে। যাই । অসংখ্যাত দেবী আছে সবে চতুৰ্ভিতা । মনত চিন্তিলো এথা আছে দেবী সীতা ।৬৩২ একহি দেবীৰ যাই দ্বাৰত ঋহিলো । দ্বাৰীৰ আগত মই বহুত কান্দিলো । দ্বাৰীয়ে শুধিলে কি কাৰণে কান্দ৷ আই। মই বোলে মোৰ কথা শুনিয়ো আতাই ॥৬৩৩ বৰ সাধিৰাক লাগি আসিছো ইঠাই মোৰ সম দুর্ভাগিনী কোন স্থানে নাই । যৈকে যাওঁ তৈতে লোকে নেদে কেহো স্বাৰ । এতেক সে কান্দো কত ভুঞ্জিয়া নিকাৰ ॥৬৩৪ অনুগ্ৰহ কৰ। মোক অভ্যন্তৰে যাওঁ । তোমাৰ কৃপাত কিবা ধংস্থা সিদ্ধি পাও । স্বাৰী বোলে চাপি আইস কহিবো নিশ্চয় । ইসবক সেবি একো ফল নপাৱয় ।৬৩৫। [ ১৫৪ ] ৎ ৫৩ অভূত ৰামারুণ নিশ্চয়ে আসিছ যদি সাবিরাক বৰ ।. তেবে চলি যান তয় অতল বিবৰ । ব্ৰতেশ্বৰী নামে তাত আছে এক দেবী। যেই যিবা বান্ধে তাক পায় তাঙ্ক সেবি ।৬৩৬ শুনি তৈৰপৰ মই কৰিয়া সত্বৰ । উদ্ধগতি কৰি পাইলে। অতল বিবৰ । এক বৃদ্ধা নাৰী পুছিলেক মোক চাই । কৈৰ কন্যাকিবা হেতু আনিছ ইঠাই ॥৬৩৭। মই বোলো স্বৰূপ কহিলো শুন৷ আই। সীতা৷ নামে দেবীক ফুৰোহেঁ। মই চাই । প্রাণ সখা মোৰ স্নেতে মাতৃতো গাৰ । তাহাঙ্কে বিচাৰে। নাহি অপৰ বিশিট ।৬৩৮। গৃহন্থিনী বোলে মই পাৰে। কহিবাক সীতাৰ দোহাই দিয়া কৈতে দিছে হাক। দেবীত সাধিতে বৰ বীৰ খনিগৈল। ঘাৰক নি বদ্ধ কৈল ভিতৰতে ৰৈল ।৩৩৯ দুনাই সুধিলো মই সি ন!ৰীক চাই । কি কাৰণে যাৰ বদ্ধ কৰিলে ক ভাই । গৃহন্থিনী বোলে শুন কহেঁ। গোপ্য কৰি । হনুমন্ত নামে শুনো আছে এক হৰি ॥৬৪ [ ১৫৫ ] অযুত ৰাগার। ১৫ মহাবলি হিন্ধন বিজয়ী প্রচণ্ড । একেশ্বৰে লঙ্কাক কৰিলা ৰণ্ড ভণ্ড । জৰ অবিদিত নাই ইতিনি ভুবন অবাথিত গতি লিতে পবন ননন ।৬৪১। সীতা বিচাৰিতে তেখে। মাসিঙে ইঠাই। তাৰ ভয়ে পীতা ,দেী আছয় লুকাই । মই বোলোতেহেঁ৷ মোৰ সখী নাহি হয়। যাৰ কথা কহ। তুমি তাঙ্কে •জানো মর। ৬৪২। বিছে নন্দিনী ভেংে রানিবা নিশ্চয় ধনু ভাঙ্গি ৰামচন্দ্ৰে বিহা কৰ্চিয় । স্বামীত কৰিয়া ৰোষ আসিছে : ইঠাই ! মোহোৰ সখীৰ পুত্ৰ ঝীব কিছু নাই ৬৪ত। যাক বোলে বসু ন্যস্ত তাৰে। জানো ক থা বজনেমী ৰাক্ষদে মাৰিলে পাছ এথা গৃহস্থিমি বোলে মিছ। তোহোৰ বচন তাহাঙ্ক মাৰন্ত নাই ইতিনি ভুবন ॥৬৪৪ মাদি সত্য কহি আছ দেখায়ে, প্রমাণ গীয়া কৰি চল মৰি আছে কোন স্থান । মই বে:সে আঙ কিছু না হকে সংশয় ছবি রিব ল সেইবে৷ কৃত্য। ৬৪৫। [ ১৫৬ ] ১৫৬ অভূত ৰামায়ণ । শুনিয়া অনেক প্রজ1 তেখনে লড়িল । আগ ভৈলো মই সবে পাছত চলিল । মোৰ মায়া ৰূপক দেখিলে সবে যাই । বমুমতী দেবীও.প্রত্যয় গৈল চাই ।৬৪৬। আনন্দিত হুয়া পাছে স্বৰক মেলিল পূর্ব ৱত আয়াযাত দৰেও কৰিল । মই শী ব্ৰ গৈয়া পাইলো দ্বাৰৰ ওচৰ। ক ন্যাগণ সাঁতে পেিলা তাভ্যস্তৰ ॥৬৪ । বিছাবিলাসিনী পুৰী অতি বিতোপন । বৰাহ বিষ্ণুৰ সিতেী ক্রীড়াৰ ভুন। অধে উৰ্ত্তে ডাঠ হয় পঞ্চ হাজাৰৰ । মধ্যত প্রকাশে দিব্য পুৰাঁ মনোহৰ ॥৬৪৮ সবৰে অগম্য দিতে আছিল পূৰ্ব্বত । আবে বাক্ত ভৈল গোর্স।নীৰ প্ৰসাদত। সাতো পাতালৰ লোকে বৰ সাধে যাই । দেবীৰ প্ৰসাদে সবে বাহঁ৷ সিদ্ধি পাই ॥৬৪৯৷ গোসানীক দেখি ৰোমাঞ্চিত ভৈল গাৱ । অলক্ষিত বেগে পড়ি প্ৰণামিলো পাৰ । কৰিলো বিস্তৰ স্তুতি গুণক বৰ্ণাই । তুষ্ট হুয় বৃনিলেক ঐতোৰী আই৬৮৭ [ ১৫৭ ] অদ্ভুত ৰামায়ণ । ৫৭ সত্যে বোলো তোৰ যেহি ব৷ সেহি হোক। বৰ দিয়া তেতিক্ষণে বাহিৰাইল মোক । লৱ কুশ দুই ভাই শুতিতে জানিল । সঙ্কেত কৰিয়া জানো দেবীত কহিল ৬৫১। পাছে গোসানীৰ বাক্যে ঘাৰ নিৰোধিল । নাগ ৰাজাগণ বাহিৰত ৰক্ষা দিল । অহঙ্কাৰ কৰি নাগগণে বেলে বাক । কৈৰ হনুমন্ত কোনে দেখাইবে জমক ।৬৫২ বানৰ সহিতে যুদ্ধ অতি বৰ লাজ । শুনিয়া হাসিব যত নাগিনী সমাজ । হেন শুনি মোৰ যদি উপজিল ক্রোধ । কপি বেশ ধৰি তভো বুলিবো প্ৰবোধ ।৬৫৩ ফুৰ সৰ্প জাতি আৰো বোলয় দুৰ্ব্বাক। কোটি ব্ৰহ্মাণ্ডৰ পতি নগণে তোমাক । হেন দেখি মোৰ বড় উপজিল ৰাগ । লাঞ্জৰ প্ৰহাৰে ভঙ্গাইলোহে। যত নাগ ।৬৫৪ নানা বিকৰ্থনা কৰি বলক মৰ্পিলো । ব্ৰহ্ম সৃপ্তি জানি অক প্রাণে নবধিলো । বীৰৰ দ্বাৰৰ সমীপক পাছে যাই । অনেক গৰ্জিলে। বড়মতীক শুনাই ।৩০৫ ( ১৪ ) [ ১৫৮ ] ১৫৮ ত ৰামায়ণ । ভয়ে যমুমতী আসি মোক দেখা দিল। বুলি প্ৰিয় বাণী দ্বাৰ মুকুত কৰি ল । মাতৃৰ আদেশে লৱ কুশ আসি ভৈল দুইহন্তে আশ্বাস কৰি মোক লৈয়৷ গৈল ।৬৫ ৬ মহাৰঙ্গে যাই পাছে সভাত পশিলো গোসা0ীৰ সম দেনী ‘ স্তৰ দেখিলো মোহোক ঞ্চিতে দে ী কপট কৰিল। র্গোমানাক •েদেখি’ চেতন হৰিল (৬৭৭ ময়ে! শৰীৰক প্ৰতি এড়িলে’াছে যুগ অগনি জালিলে কৰিবাক লাগি ঝাস । দেখিয়া গোসানী পাছে মোক দেখা দিল । সুমধুৰ বাক্যে দেবী মোহোক বুলিলা৷ ॥৬৫৮ মই বোলো মাতা যদি উচিত বুলিছা । বিচাৰি চাহিলে তুমি মোকেসে ভাগুিছা । সত্য কৰি বাস্থিত বৰক দিয়া আছে৷ অযোধ্যাক যাই ব৷ তু'ম এহি গোৰ বাৰ্থ' ॥৬৫৯ অন্য ইচ্ছা নাহি মোৰ কহিলা সভাত অন্যধর অঃিত পড়ি,মৰিবেঁ। সাক্ষাত । জীবোবা মৰিবে। আাজি কৈলোঁ। সত্য বাক ঘাই বা কি নযাই। মাৰ কহিয়ে আমাক ।৬৬০ [ ১৫৯ ] অস্তৃত ৰাম’য়ণ । ৫৯ মোহোৰ সত্যৰ আজি দেখাওঁ প্ৰমণ ঝাণ্ট কৰি মাত: মাক দিখো সমিধান । গোলানী বুলিল শুন পবন তনয় । ভালে শ্ৰী ৰামৰ পদ সেৰি আছ তয় ৬৬১ প্রাণকে উৎ নগি টিন্ত শাবৰ fহ ত তোগোৰ লমান ভক্ত নাহি পৃথিবীত । লৱকুশ সমে তুমি অযোধ্যাক যাহা । সেহিস্থানে সবেও মোহোক, দেখি বাণ ॥৬৬২ মনত শঙ্কিয়া লৱ কুকেনামিলে। গোসানীৰ সঙ্গে থৈই একলে আ সিলে।। মাৰুতি কহিল কথা প্ৰপঞ্চিয়। যত বিস্ময় আনন্দ শুনি সমাৰে। ১ামত ।৬৬৩ সেহি বেলা বাসন্তিক পবন বহিল । সবাৰো মনত নহ? আনন্দ জন্মিল । ৰামৰ সভাত দিব্য পুষ্প বৃষ্টি ভৈল । মন্দ মন্দ পয়োধৰে গৰ্জিবাক লৈল ॥৬৬৪ সভা চাৰি গিড় গিড় শবদ বাজিল ঠাৎকাৰ শব্দ কৰি ধৰণী ফাটিল । ৰত্নময় বিমানেক বঝাইলেক পাছে । দ্বীতিয় মাৰ্তণ্ড যেন প্রকাশন্ত আছে ॥৬ ৬৫ [ ১৬০ ] অদ্ভূত ৰামায়ণ । অস্তৃত বিমান উপমাৰ নাহি ঠাই। অসংখ্যাত নাগনাৰী গীত বাদ্য বাই । বিমানৰ মাঝে দিব্য ৰত্ম নিংহাসন । প্রকাশন্তে আছে তাত মহা ৰত্নগ ণ ॥৬৬৬ লব-সমে তাত আছে দেবী সীতা । যোগানে আছয় নাগনাৰী চতুৰ্ভিতা । ঘে ফেড়ি বাঝ ভৈল যেন দিবাক ৰ দেখিলেক পাছে সভাসদ নিৰন্তৰ ॥৬৬৭ কৰে জয় জয় ধ্বনি আনন্দে ভৰিল । আকাশ চানিয়া দেবে পুষ্প বৰষিল । বিদুৰৰ হন্তে সীত। স্বামীক দেখিল । দগ্ধ শৰীৰত যেন অমৃত পৰিল ।৬৬৮ ৰোমাঞ্চিত তনু নেত্রে লোতক ঝ বয় । আনন্দ সাগৰে মজি প্রফুল্ল হৃদয় । পাছে সীতা দেবী সিংহাসনৰ নামিল । পুত্ৰ সমে গৈয়। ৰাম চন্দ্ৰক নমিল । ৬৬৯ বুলিল বিনয় বাণী শুনা প্ৰাণ স্বাগৗ কতবা জন্ম ত দুঃখ সাঞ্চি আছে৷ আমি । সিকাৰণে তুমি হেন স্ব। ী হৰুয়াই । পাতাল পুৰত দুট দৈবে দিলে ঠাই ।৬৭৭ [ ১৬১ ] অস্তুত ৰামায়ণ । ১৬১ তোমাৰ খশস্ত। গুণ শুনিবাক প্ৰতি । কুব ও বিধাত। ঐত শিদিল বসতি। তথাপিতে। সত্য কর্থে শুনা প্ৰভু স্বামী । পাতালতে! তোমাকেসে চিন্ত আছে৷ আমি ৬৭১ তোমাৰ চৰণ এই হৃদয়ত ধৰি । , সদায় বঞ্চিবো হেন আছো আশা কৰি । ধৰ্ম্মক স্থাপিতে তুমি ভৈলা অবতাৰ । দুৰ্জনক বিনাশি হৰিলা ভূমি ভাৰ । ৬৭২ অমিত্য বিষয় গুখ লোকত-লেখ’ই । তেজিলা মোহোক জনা অপবাদ পাই। ধৰিবাহা ব্ৰহ্ম চাষ্য অতি কট ব্ৰত তোমাৰ ব্ৰতৰ মই ভৈলো অনুগত । ৬৭৩ তুমি আমি ভুঞ্জিবাক বিষয়ৰ ভোগ । ইতো অবতাৰত নোt.ছাক আৰ যোগ । শঙ্কৰ ৰ ব্ৰত যদি তুমি কৰ। নাশ । অধৰ্ম্ম অ ইৰি লোক হৈবেক বিনাশ ॥৬৭৪ শ্রেষ্ঠ জনে যদি বেদ পাঠ সমাদৰে। তাকে শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম্ম বুলি ইৰে আচৰে। বাস্তৱত তুমি সৰ্ব্ব গত সৰ্ব স্বামী। তোমাৰ উদৰে বাস কৰি অাছে। আমি ॥৬৭৫ [ ১৬২ ] ১৬২ অভূত ৰামায়ণ । কুৎতি বিষয সুখে পশুহেসে ৰতি । তে মাৰ ভূ ওঁ্যৰে। ত ত ন'হ +য় মতি । তুমি কি এম ব শ এ ত হে • • ম সুষ্যৰ নাট্য মাত্র কৰাই, সাক্ষাত ।৬৭৬ আমাৰ ামাৰ কিঞ্চিতেক •rfছ ভেদ

/ লোক ঐ @ায। তথাপিতে। কৰ। খেদ । দ্বাপৰ যুগৰ অন্তে ক লৰ আদিত হৈব অৱতাৰ তুমি জগত তাৰিত ॥৬৭৭ বাদেব নাম হৈব লোকত প্রখ্যাত । বাধা নাগে ময়ো গোকুলত হৈবে জাত । কংসভয় ছলে তুমি গোকুলক যাইবা তথাতে মোহোক প্ৰভু ভ’ৰ্য কৰি পাইবা । মিছা অপবাদে দুঃখ দিয়া আহা এথা । পপূর্ব। মোক তেবে ভাৰ্য্য পাইব। তথা । ভুঞ্জনে তোমাৰ সিতে। দুর্ঘণ কা ৰব ? কিন্তু তাক গাই থাকে it ৰ তৰিব ॥৬৭৯ তুম মাত্র অযশ পাইগাহা হেন নয় মোহোৰ যশ হৈব জানিবা নিশ্চয় । দুইৰো দু ট ত অতিশয় প্রীতিক ঘঢ়াইব। qছি.বানাতে থাকি পুনু খ্ৰীকৰাইবা । ৬৮০ [ ১৬৩ ] অৰ্ভত ৰামারশ । ১৬9 যিতো যাক যেনমত কণ্টক দিৱয় । দিতে। সেহি কন্ট জন্মান্তৰত ল ভয় । যত দ পথ ব তুমি জগত কাৰণ । তথাপিতো তুমি হৈব। দুৰ্যশ ভাজন ॥৫৮২ পুনু অংশে জন্মিবোহে। ভাত্মক জাগাৰে । তেবে সুৰসতি হৈব তোমাৰে আমাৰে । ৰাঘৱৰ চিত্ত লক্ষি পুনুহেঁ। গোগামী । পতিব্ৰতা ধৰ্ম্মে থাকি বুলিলন্ত বাণী । ৬৮২ য়াৱে তুমি থা ক। দাশৰথী বাদ ধৰি । দিনে এক বাৰে মই যাইবো সেৱা কৰি । নিত্য ক্রিয়া শেষ তুমি কৰ। যেতিক্ষণ আমিও আসিয়। সেৱা কৰিবো তেখন ৬৮৩ তুমি লৱ কুশ দুই পবন ননন্দন । চাৰিত বিনাই নেদেখিল অন্য সন ॥ বাস্ত ৱতে তোমাৰ আমাৰ ভিন্ন নাই কে ৱল কৰাহা খেদ লোক ক দেখাই । ৬৮৪ শুনিয়া সন্তু ট ভৈল ৰাঘৱ ৰ মন । জয় জয় ঘুষিলন্ত সভাসদ গণ + প্রদক্ষিণে ৰামক কৰিলা নমস্কাৰ ৰত্নধ্ব বি মাত ভৈল পয়োসাধৰ ; ৬৮৫ [ ১৬৪ ] ১৬৪ অস্তুত ৰামায়ণ । বিদুৎ আকাৰ হুই পাতালক গৈল । পুনৰপি ভূমিখান পুৰ্বৱত ভৈল । স্বপনৰ নিধি যেন জাগিলে নপাই । সীতাতে! দর্শন জানা ভৈল সোহ প্রাই .৬৮৬ হাহা কাৰ কৰে সবে অন্যো মন্যে চাই । সপোন কি সচেত প্রজাৰ লুত নাই । দিঘিনাৰ হন্তে পূৰ্ণকাম প্ৰভু ৰাম । বিৰহ দুঃখৰ কিছু পাইলা উপশাম । ৬৮৭ অলক্ষিত ৰূপে সীতা গোসানী আসয় । দিনে দিনে শ্ৰীৰামৰ চৰণ দেবয় । ইতো কথা এহিমানে সমাপতি ভৈল। মার্কণ্ডেয় ঋষি যুধিষ্ঠিৰ আগে কৈল । ৬৮৮ শুনা সভাসদ ইতো ৰামৰ চৰিত্ৰ । এহিসে কৰিবে ঘোৰ পাপত পবিত্ৰ । ভাঙ্গিলে ধৰ্মৰ কলি চাৰিও চৰণ। ৰামৰ নামত ৰৈণ পশিয়। শৰণ । ৬৮ ৯ ৰাম গুণ নাম যিতে। জনে ফুৰ গাই। সমস্তে ধৰ্ম্মৰ ফল সিতো জনে পাই । অজ্ঞানীৰ বাক্যত প্রমাণ কোন যাই । লভিবা প্রমাণ গীত৷ ভাগৱত চাই।৬৯৩ [ ১৬৫ ] মধুত ৰামায়ণ । ১৬৫ তাক নমানিবে অাৰ.কোননে৷ বৰ্ব্বৰ । বিতণ্ডা বাদীত পৰে জানা সাৰতৰ ৷ কুতৰ্কীৰ তক দে তেজিয় াদৰ । ৰাম নাম লৈয়। ত ব। ং না ৰ ৰ ।৬৯১ দেখ। মৰি গৈল কত জন ৰাজ্য কৰি তুমি সব থাকিবাহা জ।ন। কি নমৰি । কাত গহ কৰি আছা প্রমইৰ নয় । শাহ স্থিতি কোন দিন। আন্তকে ধব য় ৬৯২ না{হ কে ত৷ ৰন্ত! বোৰ অস্ত ক ৰ পৰা । কোনো জন নাহি জানা অন্ত ত বৰ।। যাৰ নাম শুনি কালো কম্পে তৰতৰি তাহাতে শৰণ লৈয়। থাক। ৰঙ্গ কৰি । ৬৯৩ ক ৰযোৰে বোলে শুনা সভাসদ লোক ! পদত দুষণ দেখি নতক্ৰিবা মোক । ব্যাসৰ কবিতা অৰ অর্থ গুৰুতৰ । তাত অধিকাৰ কিবা আছয় মুখৰ ॥৬ ৪৪ হৰি গু ক চৰণ ক ধৰি হৃদয়ত । ৰচিলো পয়াৰ যেন বুঝিলে। মনত । প্রস্তাব বুঝিয়। কাব্যৰ স দিলে। যিবা । আবিচাৰে তাত নিন্দাবাণী নুবুলিবা ?৬৯৫ [ ১৬৬ ] ১৬৬ অঙত ৰামায়ণ ব্যাস বাল্মীকিও ববি কথাৰ প্ৰসঙ্গ । ঠাই ঠাই কাব্যৰস দেন্ত কৰি ৰঙ্গ । যদি fন্দবৌলা তাত মোৰ নাহি ৰুট ; নন্দ বুলি তু' যা সব হ11 মাত তুষ্ট ॥৬৯৬ তোমাসাৰ স্ব'ৰ্থহানি মোৰ পাপ মন্ট। ইহাক নজানে যিতে। সিদে পাৱে কট । অযত্ন ত যদি বা স্বাৰ্থৰ সিদ্ধি হয় । তাতে ভৰি তৰ ঘদি নিলয় প্ৰলয় .৬৯৭ ৷ তাত নিন্দা বুলি কোম ক্ৰ ৰ মন্দমতি। উপকাৰ নজানিয়া যাইবে অধোগতি । ই কথ চাড়িলো আৰ শুনা বুদ্ধ লোক । মহা মূঢ় জানি দোষ ক্ষমিবাঙ্গা মোক ।৬৯৮ কৃষ্ণৰ কিঙ্কৰ বড়ভ বংশে জাত । অল্ল মতি ৰঘুনাথ নাৰত বিখ্যাত ॥ অস্তুত কাণ্ডৰ কথা অতি মনোহৰ । তাৰ পদ নি তুট হোৱা নিৰন্তৰ ॥৬৯৯ নমো নমো ৰাম ভকতৰ ভয় হৰ । ইবাৰ কৰুণাময় ভব দুৰ কৰ । শুনি আছো তযু নাম পতিত পাৱন তাৰিবা বুলিয়া ম’য়ে৷ পশিলে৷ শৰণ ॥৭% • [ ১৬৭ ] অৰ্ভত ৰামায়ণ । ১৬৭ অজামিল বিপ্ৰক তাৰিল. সত্য হয় মোৰ মনে প্রভু তাতে সংশয় আছয় । ব্ৰাহ্মণ তযুয়ে পুণ্য বিশেষ সঞ্চিল সেহি পণ্য হন্তে নাম মুখত আসিল ॥৭ • ১ সমস্তে পাপত তৰি মুকুণ্ডি লাভলা পতিত পাৱন নাম এতেকে ধৰিলা । জন্মে জন্মে আছো ময় মহাপাপ কৰি এতেকে মুখত মোৰ নাসে ৰাম হৰি ৭•২ তোমাৰ চৰণে আবে পশিলো শৰণ । পৰীক্ষিয়ো মোত নাম পতিত পাৱন । নকৰি উপেক্ষা মোক দাস বুলি ধৰা । দুৰ্ঘোৰ সংসাৰময় দুঃখ দুৰ কৰা ৭৩ তুমি কৃপাময় হৰি জগতে বিখ্যাত । এতেকে ভৰসা মই কৰিছো তোমাক। হে কৃপাময় কৃষ্ণ দয়াময় হৰি হেন কৃপা কৰা মাগো চৰণত ধৰি ।৭• ৪ অহমি শি মুখে ৰৌক তযু গুণ নাম । সজ্জনৰ সঙ্গ নচাৰোক অগ্ৰিম । এহি মানে সাধো নমাগোহেঁ আন কাম। কহে ৰঘুনাথে সবেবোলা ৰাম ৰাম 1.0 ৫। । [ ১৬৮ ] [ ১৬৯ ] [ ১৭০ ] তলত লিখা কিতাপ বিলাক তামলৈ লিখিলে পাব। কীৰ্বন ঘোষা পকাবন্ধ ২॥• ¥ বৃহৎ বৈদ্য সাৰ নিদান।

  • কে ছাবন্ধা ২] পাতালী বtল ৰ'ম' ফণ

বঘাতৰ বধ পর্ব গুপ্ৰমণী ২। কুলাচল বধ পর্ব ১iকলঙ্ক ভঞ্জন ভক্তিৰত্নাৱলী মনোহৰ কুমিৰ ভক্তি প্রেমাৱলী প্রমুল্য বী সিন্ধুৰ৷ পক । পদ্ম পুৰাণ " । ক {•ক পুব দশম স্কন্ধ ভাগৱত ঐ সক বই) - ১. বড কৰতি

  • ঙ্গাচুৰ বধ বৰ (বজালী

কণি হৰ ও ৭ম বধ পৰু । পশাঁ চৰিত কমৰ হ2• 'ড হব 1, . বৈবস্ব পুৰাণ। ৰধ ই হ, আইন'ম ১|• ' | M) পৰিজাত হৰণ শিশুপ'শ স , ৬ স্বমস্ত ন৷মতী অ।ই মীৰাৱণ বধ বড়নাত গুণম’ ভটিমা। My• ভট্টাচার্য্য এজেন্সী । পোঃ আঃৰিহনাৰী