ৰাম-লক্ষণৰ নাগপাশ মোচন

ৱিকিউৎসৰ পৰা
Jump to navigation Jump to search
সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ
লেখক মাধৱ কন্দলী, শংকৰদেৱ, মাধৱদেৱ
ৰামায়ণ বৃত্তান্ত
  1. আদিকাণ্ড - প্ৰথম অধ্যায়
  2. ৰামায়ণ বৃত্তান্ত - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২
  3. ৰাক্ষসৰ কথা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯
  4. সূৰ্যবংশৰ বিৱৰণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১০
  5. দশৰথৰ বিবাহ - কৌশল্যা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১২
  6. দশৰথৰ বিবাহ - কৈকেয়ী - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১২
  7. দশৰথৰ বিবাহ - সুমিত্ৰা আৰু অন্যান্য ৰাণী - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫
  8. শনিৰ দৃষ্টি - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৭
  9. শনিৰ বৰ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০
  10. সিন্ধু মুনি বধ আৰু অভিশাপ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২২
  11. দশৰথৰ বৰ : কৈকেয়ীক - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৬
  12. অপুত্ৰক দশৰথৰ চিন্তা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৭
  13. ঋষ্যশৃঙ্গৰ কাহিনী - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৮
  14. ঋষ্যশৃঙ্গৰ উপস্থিতিত যজ্ঞ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩২
  15. দশৰথৰ গৃহত নাৰায়ণৰ অংশৰ স্থিত - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৪
  16. পায়স ভক্ষণ আৰু সন্তান জন্ম - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪০
  17. জনকৰ ঘৰত সীতাৰ জন্ম - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৬
  18. গুহক চণ্ডাল - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৭
  19. ৰাক্ষস বধৰ উদ্দেশ্যে ৰাম - লক্ষণৰ আনয়ন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৫০
  20. ৰাম - লক্ষণ আৰু বিশ্বামিত্ৰ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৫২
  21. তাৰকা ৰাক্ষসীক বধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৫৪
  22. মাৰীচ বধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৫৬
  23. সীতা স্বয়ম্বৰলৈ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৫৮
  24. কান্যকুজ্বৰ বিৱৰণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৬৩
  25. উনপঞ্চাশত বায়ুৰ উত্পত্তি - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৬৪
  26. অহল্যাৰ শাপ - মুক্তি - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৬৫
  27. ৰামৰ হৰধনু ভঙ্গ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৭০
  28. স্বয়ম্বৰত যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৭৫
  29. দশৰথক আনিবলৈ কটকী প্ৰেৰণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৮০
  30. চাৰি ভাইৰ বিবাহ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৮২
  31. ৰাম - পৰশুৰাম সংঘৰ্ষ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৮৫
  32. ৰামচন্দ্ৰৰ অযোধ্যালৈ আগমন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯২
  33. ৰামচন্দ্ৰক যুৱৰাজ পতাৰ প্ৰস্তাৱ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯৩
  34. ৰামচন্দ্ৰৰ অভিষেকৰ আয়োজন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯৪
  35. মন্থৰাৰ কুমন্ত্ৰণা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯৬
  36. কৈকেয়ীয়ে বৰ বিচাৰে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯৭
  37. দশৰথৰ মনত দুখ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৯০২
  38. কৈকেয়ীয়ে ৰামক বৰৰ কথা কয় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১০৪
  39. ৰাম বনলৈ যাবলৈ ওলায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১০৪
  40. লক্ষণৰ ক্ৰোধ আৰু ৰামৰ প্ৰবোধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১০৬
  41. বনবাসৰ কথা সীতাক জনায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১১০
  42. লক্ষণো বনলৈ ওলায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১১৪
  43. ৰামচন্দ্ৰৰ বিদায় - প্ৰাৰ্থনা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১১৫
  44. ৰামচন্দ্ৰৰ বাকলি বস্ত্ৰ পৰিধাণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১১৭
  45. ৰাম - লক্ষণ - সীতাৰ বনবাস গমন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১১৯
  46. ৰামচন্দ্ৰই প্ৰজাক শান্ত্বনা দিয়ে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১২২
  47. ৰামচন্দ্ৰ - গুহক সাক্ষাত্ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১২৩
  48. মন্ত্ৰী সুনম্তক বিদায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১২৪
  49. ভৰদ্বাজ মুনিৰ আশ্ৰমত প্ৰৱেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১২৫
  50. দশৰথৰ মৃত্যু -গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৩১
  51. ৰাণীসকলৰ বিলাপ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৩৩
  52. কৌশল্যাই কৈকেয়ীক ভৰ্ত্সনা কৰে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৩৪
  53. ভৰতক মতাই আনে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৩৫
  54. ভৰতৰ খং - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৩৭
  55. কুঁজীৰ বিলাই - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৩৯
  56. কৌশল্যা আৰু ভৰতৰ কথা-বতৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৪০
  57. দশৰথ ৰজাৰ প্ৰেতকাৰ্য্য - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৪১
  58. ৰামক মাতি আনিবলৈ দিহা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৪৩
  59. ৰামক বিচাৰি ভৰতৰ যাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৪৪
  60. ভৰত-গুহৰ মিলন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৪৬
  61. গুহকৰ সাহায্য দান - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৪৯
  62. ভৰদ্বাজ মুনিৰ অতিথি সত্কাৰ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫০
  63. চিত্ৰকূটত ৰাম - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫১
  64. ভৰতে ৰামক লগ পায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৩
  65. দশৰথৰ মৃত্যুৰ বাতৰিত শোক-প্ৰকাশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৩
  66. ৰামৰ পিণ্ড দান - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৫
  67. ঋষি আৰু মাতৃসকলৰ লগত ৰামৰ সাক্ষাত্ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৫
  68. ৰামৰ খৰম লৈ ভৰতৰ প্ৰত্যাগমন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৭
  69. সিংহাসনত খৰম স্থাপন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৮
  70. অৰণ্যকাণ্ড
  71. অত্ৰি ঋষিৰ আশ্ৰমত ৰাম সীতা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৬৯
  72. দণ্ডকাৰণ্যত ৰামৰ প্ৰৱেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৬৪
  73. ৰামচন্দ্ৰ - সীতাৰ কথোপকথন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৬৭
  74. ৰামৰ আগত মাণ্ডকৰ্ণি মুনিৰ বৃত্তান্ত - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৬৯
  75. অগস্ত্য মুনিৰ আশ্ৰমত প্ৰৱেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৬৯
  76. জটায়ুৰ লগত সাক্ষাত্ আৰু শূৰ্পনখাৰ নাক - কাণ ছেদন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৭১
  77. ৰাক্ষসৰ লগত যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৭৫
  78. খৰ দুষণ বধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৭৬
  79. মাৰীচৰ মৃগৰূপ ধাৰণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৮৭
  80. ৰাৱণৰ তপস্বী বেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৮৭
  81. সীতাৰ আগত ৰাৱণৰ আত্ম পৰিচয় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৯১
  82. ৰাৱণৰ গৰ্ব - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৯৪
  83. ৰাৱণে সীতাক হৰণ কৰে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৯৫
  84. ৰামক মাৰিবলৈ ৰাক্ষস নিয়োগ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৯৮
  85. সীতাই ৰাৱণক অভিশাপ দিয়ে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৯৯
  86. সীতাই ৰাৱণক ৰ্ভতসনা কৰে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০০
  87. সীতাক বিচাৰি নেপাই ৰামৰ আক্ষেপ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০২
  88. জটায়ুৱে সীতাৰ বাতৰি দিয়ে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০৩
  89. কৱদ্ধৰ লগত সাক্ষাত্ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০৫
  90. চম্পা সৰোবৰত ৰাম-লক্ষণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০৬
  91. কিষ্কিন্ধ্যাকাণ্ড
  92. ৰামৰ লগত সুগ্ৰীৱৰ মিত্ৰতা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২০৯
  93. ৰামৰ আগত সীতাৰ অলঙ্কাৰ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২১০
  94. বালী বধৰ আয়োজন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২১০
  95. বালী - সুগ্ৰীৱৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২১৪
  96. ৰামে বালীক বধ কৰে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২১৮
  97. বালীয়ে ৰামক তিৰস্কাৰ কৰে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২২১
  98. বালীৰ ভাৰ্য্যা তাৰাৰ বিলাপ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২২৩
  99. তাৰাৰ অভিশাপ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২২৪
  100. সুগ্ৰীৱৰ অভিষেক - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২২৭
  101. সুগ্ৰীৱৰ প্ৰতি ৰামৰ সন্দেহ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২২৮
  102. সুগ্ৰীৱৰ সৈন্য সংগ্ৰহ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৩২
  103. সসৈন্যে সুগ্ৰীৱ উপস্থিত - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৩৩
  104. বালীপুত্ৰ অঙ্গদৰ দ্ধাৰা ৰাক্ষস বধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৩৬
  105. বানৰ সৈন্যৰ স্বয়ংপ্ৰভা সাক্ষাত্ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৩৭
  106. বানৰ সৈন্যৰ সমাবেশ : সাগৰ দৰ্শন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৩৮
  107. জটায়ুৰ মৃত্যুত সম্পাতিৰ শোক - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৪১
  108. সুপাৰ্শ্বই ৰাৱণ আৰু সীতাক দেখে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৪৩
  109. সুন্দৰাকাণ্ড
  110. সাগৰৰ পাৰত বানৰ সৈন্যৰ মন্ত্ৰণা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৪৬
  111. হনুমন্তৰ পৰিচয় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৪৭
  112. হনুমন্তৰ লঙ্কা যাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৪৯
  113. লঙ্কাৰ বিৱৰণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫১
  114. হনুমন্তই সীতাক বিচাৰি পায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ১৫৬
  115. ৰাৱণৰ কক্ষত সীতা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৫৮
  116. সীতা আৰু হনুমন্তৰ কথোপকথন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৬৩
  117. হনুমন্ত আৰু ৰাক্ষসৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৬৯
  118. হনুমন্ত আৰু জম্বুমালীৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৭০
  119. হনুমন্ত আৰু বিৰুপাক্ষৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৭১
  120. হনুমন্ত আৰু অক্ষকুমাৰৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৭২
  121. ইন্দ্ৰজিত আৰু হনুমন্তৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৭৩
  122. হনুমন্তৰ নেজত জুই আৰু লঙ্কা দাহ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৭৭
  123. হনুমন্তৰ প্ৰত্যাগমন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৮০
  124. বানৰ সৈন্যই মধুফল খায় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৮৪
  125. হনুমন্তই ৰামক সীতাৰ বাতৰি দিয়ে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৮৫
  126. ৰাম-লক্ষণৰ লঙ্কা যাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৮৭
  127. ৰাৱণক বিভীষণৰ সজ উপদেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৮৯
  128. ৰাৱণৰ কুমন্ত্ৰণা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৯০
  129. বিভীষণক ৰাৱণৰ পদাঘাত - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৯২
  130. লঙ্কাকাণ্ড
  131. ৰামৰ সৈন্যবল সম্পৰ্কে জানিবলৈ ৰাৱণৰ আগ্ৰহ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ২৯৮
  132. ৰাৱণৰ ছলনা আৰু সীতাৰ বেজাৰ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩০৩
  133. ৰাৱণক সজউপদেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩০৬
  134. সুবেল পৰ্বতত ৰাম-লক্ষণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩০৮
  135. ৰাম-লক্ষণৰ নাগপাশ মোচন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩১২
  136. ধুম্ৰাক্ষৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৬২১
  137. সেনাপতি ব্ৰজদ্ৰংষ্ট - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩২৩
  138. প্ৰহস্তৰ যুদ্ধযাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩২৫
  139. অনেক ৰাক্ষসৰ যুদ্ধ আৰু পতন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩২৭
  140. ৰাৱণৰ যুদ্ধ যাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩২৮
  141. লক্ষণৰ হাতত ৰাৱণৰ পৰাজয় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩২৯
  142. কুম্ভকৰ্ণৰ যুদ্ধ - যাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৩৫
  143. কুম্ভকৰ্ণৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৩৮
  144. ৰাম-লক্ষণৰ হাতত কুম্ভকৰ্ণৰ পতন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৪৩
  145. অতিকায় ৰাক্ষসৰ যুদ্ধ আৰু পতন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৪৬
  146. ইন্দ্ৰজিতৰ যুদ্ধ : ৰাম-লক্ষণ অচেতন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৫১
  147. হনুমন্তই ঔষধ আনি জীৱন দান দিয়ে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৫৩
  148. বানৰ সৈন্যৰ আক্ৰমণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৫৪
  149. কুম্ভ নিকুম্ভৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৫৬
  150. ইন্দ্ৰজিতৰ পুনৰ যুদ্ধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৫৯
  151. ৰামক বিভীষণৰ প্ৰবোধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৬২
  152. ইন্দ্ৰজিত বধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৬৫
  153. ৰাৱণৰ ক্ৰোধ আৰু সীতাক হত্যা কৰিবলৈ উদ্যত - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৭৩
  154. লক্ষণৰ শক্তিশেল - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৭৯
  155. হনুমন্তৰ গন্ধমাদন আনয়ন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৮৫
  156. গন্ধমাদন পুনৰ থৈ আহে - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৮৮
  157. ৰাম ৰাৱণৰ যুদ্ধ : ৰাৱণ বধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৯০
  158. ৰামৰ আগত সীতাৰ উপস্থিতি - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৩৯৯
  159. সীতাৰ অগ্নি পৰীক্ষা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪০২
  160. ৰামৰ অযোধ্যালৈ যাত্ৰা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪০৭
  161. অযোধ্যাত ৰামৰ প্ৰৱেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪১০
  162. ৰামচন্দ্ৰৰ ৰাজ্যাভিষেক - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪১৬
  163. হনুমন্ত প্ৰভৃতিৰ অযোধ্যা ত্যাগ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪১৭
  164. উত্তৰা কাণ্ড
  165. সীতাৰ বনবাস - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪২০
  166. বাল্মীকিৰ আশ্ৰমত লৱ-কুশৰ জন্ম - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪২১
  167. ৰামৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪২২
  168. লৱ-কুশৰ ৰামায়ণ কথন - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪২৭
  169. হনুমন্তৰ জন্ম পৰিচয় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৩৩
  170. লৱ-কুশৰ পৰিচয় - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৩৬
  171. সীতাক আনিবলৈ হনুমন্তক প্ৰেৰণ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৩৭
  172. ৰামৰ ৰাজসভাত সীতা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৪১
  173. সীতাৰ বেজাৰ আৰু পাতাল প্ৰৱেশ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৪২
  174. পৃথিৱীৰ প্ৰতি ৰামৰ ক্ৰোধ - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৪৬
  175. পাতালত সীতা - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৪৭
  176. ভৰতৰ পুত্ৰক ৰাজ্য দান - - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৪৮
  177. ৰামৰ লক্ষণ বৰ্জন - - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৫২
  178. লক্ষণক বিচাৰি ৰামৰ বন যাত্ৰা - - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৫৮
  179. ৰামচন্দ্ৰৰ স্বৰ্গযাত্ৰা - - গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট পৃষ্ঠা নং ৪৬৪
৯ অধ্যায় ।


শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণৰ নাগপাশেৰে বন্ধন ।

পদ ।

ওৱাৰিৰ ভঙ্গ দেখি ৰাৱণ খঙ্গাইল ।

কহিৰ বানৰ গোট অদভূত আইল ॥১

চাৰি গোটা পাত্ৰ মোৰ মাৰিলা ডাঙ্গৰ ।

যুদ্ধত শকত বীৰ আতি থুলন্তৰ ॥২

আপোন বিনাশ জানি চিন্তা বৰ পাইল ।

সকল ৰাক্ষস বল চৌপাশে জণ্টাইল ॥৩

লঙ্কাক কপিল বৰ্ণ কৰিলা বানৰে ।

ৰাক্ষসে ধাইলেক তাক মহা আড়ম্বৰে ॥৪

বীৰবাহু বল আৰ সুবাহু বানৰে ।

কাঠগড়া নিৰ্ম্মিলেক আদেশে ৰামৰে ॥৫

পূৰব দুৱাৰে কুমুদাক্ষ নামে হৰি ।

দশ কোটি সেনা লৈয়া থাকিলা আবৰি ॥৬

দক্ষিণ দুৱাৰে কাঠগড়াক আকলি ।

ত্ৰিশ কৌটি বানৰ থাকিলা মহাবলী ॥৭

বালী ৰাইৰ শ্বশুৰ সুষেণ নাল হৰি ।

দশ কৌটি সৈন্য লইয়া থাকিলা আৱৰি ॥৮

উত্তৰ দুৱাৰে আছে ৰাম মহা বীৰ ।

লক্ষ্মণ শ্ৰীহৰি আৰু দুৰ্জ্জয় শৰীৰ ॥৯

গোলাঙ্গুল জাতি আৰো গৱাক্ষ বানৰ ।

কৌটি সহস্ৰেক বাছে ডাহিনে ৰামৰ ॥১০

দশ কৌটি বানৰ ৰামৰ বাম পাশে ।

ধূম্ৰে ৰহা কৰন্ত বৈৰৰ নাহি আশে ॥১১

সৰভ গৱয় গন্ধমৰ্দ্দন যে গজে ।

অসংখ্যাত বানৰ ফুৰয় সব সাজে ॥১২

বিভীষণে গদা হাতে থাকিলা উল্লাসি ।

সব সাজে ৰামৰ আজ্ঞাক বাত চাহি ॥১৩

সুষেন ফুৰন্ত ফটকৰ চাৰি দ্বাৰ ।

সুগ্ৰীৱৰ বোলে লৈয়া কটক অপাৰ ॥১৪

সহস্ৰ সংখ্যাত অক্ষৌহিনী কপি বলে ।

লঙ্কাক ৰাঘৱে বেঢ়িলন্ত সমদলে ॥১৫

হাতত পৰ্ব্বত বৃক্ষ শিলা শাল তাল ।

আকৰ্ণ শবদ মিলি গৈলা কোলাহল ॥১৬

ৰাৱণে আদেশ সেনাপতি সব সাজ ।

সব সাজে ৰাক্ষস লঙ্কাৰ হোৱা বাজ ॥১৭

চাৰিয়ো দুৱাৰে চতুৰঙ্গ দলে তোল ।

নিকলিলা ৰাক্ষস ৰাজাৰ শুনি বোল ॥১৮

সিন্দুৰে মণ্ডিত চলাইলেক মত্ত গজ ।

সাক্ষাততে ভাৰ্গৱ মাহুত সব সাজ ॥১৯

মেঘত বিজুলী যেন বিভূষিত কালা ।

সাক্ষাতে চলিলা যেন চন্দ্ৰমাৰ কলা ॥২০

ঘোড়া সব সাজিল ভূমিত নেদে পাৱ ।

যেন দেখি আকাশক কৰয় উৰাৱ ॥২১

সুশিক্ষিত ৰাহুতে চলাইলে বৰ জাম্পে ।

খুৰাৰ প্ৰহাৰে সবে বসুমতী কাম্পে ॥২২

ৰথ সব চলি ভৈলা নগৰ বিয়াপি ।

আকাশত মেঘ সব চলিলেক চাপি ॥২৩

কৌটি সহস্ৰেক কোম্ভকৰ কোবে ধাৱে ।

সমৰে ভঙ্গাইবোঁ দেৱ ৰাজা যদি আৱে ॥২৪

খাণ্ডায়ে পদাতি সব আৰাৱ কৰয় ।

ফলাৰ ছাতিত খসি কপাট পৰয় ॥২৫

ৰাক্ষসৰ গিৰে ধূলি উৰিলা অপাৰ ।

পৃথিৱীয়ে গগনে দেখিয় একাকাৰ ॥২৬

ৰাক্ষস বানৰ বলে দেখা দেখি ভৈলা ।

বাদ্য ভণ্ড ৰিঙ্গ জাণ্টি উথলিয়া গৈলা ॥২৭

নিশাচৰ সেনা বলে কৰে পাঞ্চ কাণ্ডি ।

বানৰক সমৰে সালয় গাণ্ডি মুণ্ডি ॥২৮

কাষ্ঠগড়া বাজ হুইয়া যুজয় বানৰ ।

শিলা বৃক্ষ হানি মু্ণ্ড ভাঙ্গে ৰাক্ষসৰ ॥২৯

ৰাক্ষসৰ সেনায়ে দিলেক অস্ত্ৰজাক ।

শিলায়ে বানৰ বলে চুৰ কৰে তাক ॥৩০

কপিবলে শিলা বৃক্ষ হানিলেক যত ।

নিশাচৰে শৰে চূৰ্ণ কৰে আকাশত ॥৩১

আশেষ বানৰ বল প্ৰাঞ্চীত চড়িল ।

বৃক্ষ শিলা বৰিষি ৰাক্ষস সংহাৰিল ॥৩২

নিশাচৰ সৈন্য যুজে প্ৰাঞ্চীত চড়িয়া ।

ভূমিত আছাৰি মাৰে বানৰক নিয়া ॥৩৩

চাপিয়া কোবাৱে গদা পৰিঘৰ বাৰি ।

গড়হন্তে বানৰ পৰয় প্ৰাণ ছাৰি ॥৩৪

ৰাক্ষসেয়ো পটোৱাৰে থাকে ঢাল ধৰি ।

লাঠি হানি বানৰে পেলাৱে চিত কৰি ॥৩৫

ৰাক্ষসে বানৰে লাগি গৈলা হাতাহাতি ।

ধুমাজয় ৰণত লাগিল লাঠালাঠি ॥৩৬

ৰাক্ষস বানৰে যুজে হইয়া এক পিণ্ড ।

চাপিয়া পৰয় যেন পৰ্ব্বতৰ ভিণ্ড ॥৩৭

ৰাক্ষসে বানৰ বল মাৰি মাৰি খান্ত ।

ৰাক্ষসক মাৰিয়া বানৰে দোহে আন্ত ॥৩৮

বানৰে আগক লাগি দিৱয় লৱৰ ।

বজ্ৰৰ সদৃশ কৰি মাৰয় চৱৰ ॥৩৯

চৱৰৰ চোটে সবে দশন সৰয় ।

বানৰৰ হাতত ৰাক্ষস কুল ক্ষয় ॥৪০

দুয়ো কুল সেনায়ে বোলয় তোল তোল ।

প্ৰলয়ত যেন দুই সাগৰ কল্লোল ॥৪১

ৰাউত সমে ঘোড়া মাৰি আন্তক বিচাৰে ।

লাঠি হানি ৰথ ভাঙ্গে সাৰথিক মাৰে ॥৪২

অদভূত যুদ্ধ ভৈলা বানৰে ৰাক্ষসে ।

দুই ভিতি সেনাৰ ৰুধিৰে নদী বহে ॥৪৩

ঘোড়া সব মৰিয়া সাগৰত ভাসি যাই ।

দিগগজ সমান হস্তী অন্তৰ্দ্দিশে প্ৰায় ॥৪৪

কটকৰ সংগ্ৰাম সংক্ষেপে কৰি থওঁ ।

মুখ্য মুখ্য বীৰৰ যুদ্ধৰ কথা কওঁ ॥৪৫

ইন্দ্ৰজিত অঙ্গদৰ দুৰ্ঘোৰ সমৰ ।

প্ৰজঙ্ঘ ৰাক্ষস সমে সম্পাতি বানৰ ॥৪৬

জাম্বুমালী হনুমন্তে ভৈলা ঘোৰ ৰণ ।

মিত্ৰঘোষে সম্মুখ ভৈলন্ত বিভীষণ ॥৪৭

তপন ৰাক্ষস সমে যুজে বীৰ নল ।

সুকৰ্ণক কৰে ৰণ নীল মহাবল ॥৪৮

সুগ্ৰীৱ ৰাজাৱে সমে যুজয় প্ৰজঙ্ঘ ।

বিৰূপাক্ষ ৰাক্ষসক লক্ষ্মণে অভঙ্গ ॥৪৯

অগ্নিকেতু যজ্ঞকেতু সুপ্ৰৰশ্মি কেতু ।

এহি চাৰি সম্মুখ ৰামক যুদ্ধ হেতু ॥৫০

বজ্ৰ মুঠি ৰাক্ষসক ইন্দ্ৰজানু সজ ।

তপন সহিতে যুদ্ধ কৰে কপি গজ ॥৫১

সুষেন সহিতে যুজে দ্বিবিদ বানৰে ।

সুশীলক যুজে বিন্দুমালি নিশাচৰে ॥৫২

ঋষভেয়ো সম্মুখে যুজয় সাৰণক ।

অতিকায় কুন্তে দুই মিলি বিনোদক ॥৫৩

ধূম্ৰাক্ষক মাৰুতিয়ে কেশৰীৰ পিতা ।

বেগদৰসিয়ে শুক ৰাক্ষসৰ ভিতা ॥৫৪

মহাপাৰ্শ্বক যে গন্ধমাৰ্দ্দনে আকলি ।

বিদ্যুতজিহ্ব ৰাক্ষসক যুজে শতবলী ॥৫৫

মকৰাক্ষ বীৰৰ সম্মুখ জাম্বৱন্ত ।

নিকুন্ত ৰাক্ষস সমে ধূম্ৰাক্ষ যুজন্ত ॥৫৬

নৰান্তক ৰাক্ষসে সম্মুখ পনসক ।

গৱাক্ষ সহিতে যুদ্ধ কৰে দেৱান্তক ॥৫৭

ত্ৰিশিৰায়ে কৰয় সৰভ সমে যুদ্ধ ।

অকম্পন সমে যুজে বানৰ কুমুদ ॥৫৮

কৌটি কৌটি সমৰ লাগিলা ঘাটা ঘাটি ।

কাণ্ডে খাণ্ডে জাঠি জোঙ্গে ভৈলা কাটা কাটি ॥৫৯

নিশাচৰে কপি বলে ভ্ৰুকুটা ভ্ৰুকুটি ।

কতো কতো ভূমিত পৰিয়া লুটা লুটি ॥৬০

ত্ৰিদশে অজয় বীৰবৰ ইন্দ্ৰজিত ।

গদাহানি অঙ্গদক পাৰিলা ভূমিত ॥৬১

দুই হাতে উচ্ছায়া অনেক দূৰ তুলি ।

নিষ্ঠুৰ কোবেক বৈসাইলেক হুঃ বুলি ॥৬২

গদাৰ প্ৰহাৰ যেবে বালীপুত্ৰ পাইলা ।

দশগুণ তেজ বলে ৰাৱণিক ধাইলা ॥৬৩

চাৰি ঘোড়া ৰথৰ মাৰিলা লাঞ্জ বাৰি ।

সাৰথিয়ো ভূমিত পৰিলা প্ৰাণ ছাৰি ॥৬৪

লাঠি হানি ৰথক ভাঙ্গিলা সেহি থানে ।

হেঁট মুখে ইন্দ্ৰজিত পৰিলা সন্ধানে ॥৬৫

তাৰাৰ তনয় আতি নাদিলা অপাৰ ।

ইন্দ্ৰজিতে বোলে কিনো বানৰা দুৰ্ব্বাৰ ॥৬৬

কৰ্ণমানে প্ৰজঙ্ঘে তানিয়া ধনুখান ।

সম্পাতিক সন্ধানে হানিলা পঞ্চবাণ ॥৬৭

শৰ হানি নিশাচৰে তুলিলন্ত হাস ।

দুৰ্জ্জন বানৰা আদি জীৱন্তে নযাস ॥৬৮

ক্ৰোধিলন্ত সম্পাতি মলিন মুখ বৰ্ণ ।

প্ৰজঙ্ঘক বৃক্ষ হানিলেক অশ্বকৰ্ণ ॥৬৯

মাথাত পৰিয়া ভাঙ্গিলেক শিৰখুলি ।

প্ৰজঙ্ঘ চলিলা যম সদনক বুলি ॥৭০

শৰ হানি তপন নলৰ পাশে গৈল ।

তালুত মুটুকি দিয়া ঢেল নিকলাইল ॥৭১

ৰুধিৰ বজাইলা মুখে পৰিলা তপন ।

নলৰ প্ৰহাৰে গৈলা যমৰ সদন ॥৭২

মাৰুতিক হাসি জাম্বুমালী বীৰে ধাইল ।

দৃঢ় শকতিৰ কোব হৃদয়ে বসাইল ॥৭৩

তাহাৰ ৰথত চৰি কপি মহাবীৰ ।

চৱৰে ছিণ্ডিল তাৰ গিৰি সম শিৰ ॥৭৪

নিশাচৰে মিত্ৰঘ্নে অনেক শত শৰে ।

বিভীষণ বীৰক হানিলা নিৰন্তৰে ॥৭৫

ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ নিশঙ্ক বীৰবৰ ।

শৰে হানি ৰণত চেদিলা তাৰ শীৰ ॥৭৬

সুগ্ৰীৱক প্ৰজঙ্ঘে বিন্ধিলা দশ শৰে ।

চাতিয়ান বৃক্ষে বীৰ নিলা যম ঘৰে ॥৭৭

বিৰূপাক্ষে লক্ষ্মণক সৰ জাঁক দিল ।

ৰামৰ কনিষ্ঠে তাক যম ঘৰে নিল ॥৭৮

অগ্নিকেতু যজ্ঞকেতু নাম নিশাচৰে ।

সুপ্ৰতঘ্ন ৰশ্মিকেতু চাৰি বীৰ বৰে ॥৭৯

চাৰি মিলি ৰাঘৱক দিলা শৰ জাঁক ।

আমাৰ হাতত তুলি পলাইবাক থাক ॥৮০

হেন শুনি ৰাৱণৰ ক্ৰোধ বৰ মনে ।

চাৰি গোটা নৰাচ জুৰিলা নিয়া গুণে ॥৮১

শৰে হানি শিৰ ছেদিলন্ত একৈকৰ ।

মৰিয়া ৰাক্ষস গৈলা যমৰ নগৰ ॥৮২

মহেন্দ্ৰক বজ্ৰবৰ মাৰিলন্ত তুষ্টি ।

তেতিক্ষণে তাহাৰ পৰাণ গৈলা ছুটি ॥৮৩

দিলেক সৰভে দ্বিবিধক শৰ জাঁক ।

মুষ্টি হানি দ্বিবিধেয়ো মাৰিলন্ত তাক ॥৮৪

নীল মহাকপিক সুবেল নিশাচৰে ।

নিৰন্তৰে শৰীৰক তাৰিলন্ত শৰে ॥৮৫

তাহাৰ ৰথক চায়া দিলা শৰ জাঁক ।

সুকৰ্ণ মৰিয়া গৈলা যমৰ সভাক ॥৮৬

বিন্দুমালী সুষেনক ঘোৰ সমৰত ।

অসংখ্যাত অস্ত্ৰে বিন্ধিলেক শৰীৰত ॥৮৭

মহাবীৰ সুষেনে কৌতুকে তাক পাইল ।

পৰ্ব্বতৰ শৃঙ্গ গোট হানিয়া পঠাইল ॥৮৮

গদা লৈয়া বিন্দুমালী ৰথৰ নামিল ।

একে কোবে গিৰিৰ শৃঙ্গক সংহৰিল ॥৮৯

ক্ৰোধিলা সুষেন যেন মত্ত গজ লীলা ।

আৰকা হানিলা তাক অসংখ্যাত শিলা ॥৯০

শিলা বহি যান্তে বিন্দুমালী ভেট পাইল ।

গদাৰ প্ৰহাৰে চুৰ কৰিয়া পঠাইল ॥৯১

নিশাচৰে বোলে মই কিবা চাওঁ আৰ ।

সুষেণক বৈসাইলেক গদাৰ প্ৰহাৰ ॥৯২

সুষেন বানৰ আতি সমৰে প্ৰচণ্ড ।

ৰাক্ষসক হানিলেক পৰ্ব্বতৰ খণ্ড ॥৯৩

শিলাৰ প্ৰহাৰে তৰা হিয়া ভৈল চূৰ ।

বিন্দুমালী নিশাচৰ গৈলা যমপুৰ ॥৯৪

এহি মতে যতেকৰ দ্বন্দ্বযুদ্ধ ভৈল ।

ৰামসেনা জিনিল ৰাক্ষস ক্ষয় গৈল ॥৯৫

ইন্দ্ৰজিত এৰি সবে পৰিলা নিশেষ ।

সূৰ্য্য অস্ত গৈল ভৈলা ৰজনী প্ৰবেশ ॥৯৬

নিশাযুদ্ধ ভৈল যেন ৰাক্ষস বানৰে ।

অন্ধকাৰে নিচিনয় আপন কি পৰে ॥৯৭

ভালুক বানৰ বুলি হানে নিশাচৰে ।

ৰাক্ষসৰ মত বুজি যুজয় বানৰে ॥৯৮

কলিয়া মেঘক যেন কাল মেঘে ধাইল ।

অসংখ্যাত ভালুকে ৰাক্ষস খেদি খাইল ॥৯৯

মাথাত কামোৰ মাৰে খেদি পাৱে যাক ।

যাৱে প্ৰাণবৰ্ত্তে কদাচিতো নেৰে তাক ॥১০০

ৰাক্ষসেয়ো বানৰক মাৰে হাত গুৰি ।

মাথাত কামুৰি ছোবাৱয় মৰমৰি ॥১০১

খাৱা খাই লাগিলা মিলিল ধুমাজয় ।

নিশাচৰ ভালুক অৰনক ভৈলা ক্ষয় ॥১০২

ৰাঘৱে দেখন্ত অন্ধকাৰ তমোময় ।

চতুৰ্দ্দিশে বেঢ়িলন্ত নিশাচৰ চয় ॥১০৩

যজ্ঞকেতু মহাপাৰ্শ্ব বীৰ মহোদৰ ।

শুক যে সাৰণ বজ্ৰদংষ্ট্ৰ নিশাচৰ ॥১০৪

ছয়ো বানে ৰামৰ ফুটিল ছয় শৰে ।

চতুৰ্দ্দিকে আকাশ বেঢ়িলা নিৰন্তৰে ॥১০৫

ছয়ো বানে ৰাঘৱে বিন্ধিলা মৰ্ম্ম স্থানে ।

ছয় হন্তে পলাই গৈলা ৰাখি জীৱ মানে ॥১০৬

সুবৰ্ণৰ শৰ অগ্নি সব আসৰিস ।

অন্ধকাৰ ফেৰিয়া প্ৰসন্ন দশ দিশ ॥১০৭

যি দিশে ৰাক্ষস সব গুচি গুচি যাই ।

ৰামৰ অব্যৰ্থ শৰে খেদি খেদি খাই ॥১০৮

ইন্দ্ৰজিত মনে মনে কৰে বৰ খঙ্গ ।

বানৰ গোটত মোৰ এত মান ভঙ্গ ॥১০৯

গুঞ্জ যেন চক্ষু ফুৰাইলেক ক্ৰোধ দৃষ্টি ।

অঙ্গদক কৰিলেক ঘোৰ শৰ বৃষ্টি ॥১১০

গদা মুদ্গৰ হানে বহু শৰ জাঁক ।

দুৰ্জ্জন বানৰা আজি মাৰোঁ থাক থাক ॥১১১

শাল বৃক্ষ অঙ্গদে ফুৰাইলা যেন ডাঙ্গ ।

অস্ত্ৰ উফৰিয়া গৈলা নুচুইলেক অঙ্গ ॥১১২

আথাকে ৰাৱণি শৰ মাৰিতে লাগিলা ।

গিৰিসাই অঙ্গদৰ কটক ভাঙ্গিলা ॥১১৩

সৈন্য ভাঙ্গিবাৰ দেখি অঙ্গদে খঙ্গিলা ।

ইন্দ্ৰজিত কুমাৰক হানিলন্ত শিলা ॥১১৪

শিলা পৰি ৰাৱণিৰ ৰথ গৈলা ভাগি ।

ইন্দ্ৰজিতে ডেৱ দিলা পৃথিৱীক লাগি ॥১১৫

ক্ৰোধিয়া বোলন্ত আজি লৈবোহোঁ পৰাণ ।

তেতিক্ষণে ৰাৱণি ভৈলাহা অন্তৰ্দ্ধান ॥১১৬

ইন্দ্ৰজিত বীৰক ভঙ্গাইলা যুবৰাজে ।

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ জিনিলন্ত ৰণমাজে ॥১১৭

দেৱলোকে আকাশত আশেষ হৰিষে ।

তিনিৰো মাথত মালা কুসুম বৰিষে ॥১১৮

কপিবলে মিলি অঙ্গদক প্ৰশংসিল ।

সাধু যুৱৰাজ পিতৃনামক আদিল ॥১১৯

ইন্দ্ৰে যাত হাৰিলেক তাহাক ভঙ্গাইল ।

অদভূত বীৰতো যশক বৰ পাইল ॥১২০

অন্তৰ্দ্ধান হুইয়া বীৰ ৰাৱণি কুপিল ।

যজ্ঞভূমি সংযোজিয়া অগনি জ্বালিল ॥১২১

মায়াৱন্ত ৰাক্ষস লোহিত বস্ত্ৰ মাথে ।

অগণিত হুময় লোহাৰ শ্ৰুব হাতে ॥১২২

কলিয়া ছাগল আনি মাথা ছেদ কৰি ।

আহুতিক কৰয় লোহাৰ শ্ৰুব ধৰি ॥১২৩

ভয়ৰা কাষ্ঠক আনি সমিধে আপোনে ।

যজ্ঞক কৰয় ইন্দ্ৰজিত ৰঙ্গ মনে ॥১২৪

বৰদত্ত বীৰে যেবে আহুতি দিলেক ।

সুবৰ্ণৰ বৰ্ণ উঠিলেক পুৰুষেক ॥১২৫

মূৰ্ত্তি ধৰি অগনিয়ে লৈলন্ত সমস্ত ।

বহ্নি মাজ হন্তে উঠিলেক দিব্য ৰথ ॥১২৬

হেমময় দিব্য ৰথখান যেন আছে ।

যত অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ সব নিবন্ধিয়া আছে ॥১২৭

স্বস্তি স্বস্তি মঙ্গলক কৈলা দ্বিজগণে ।

যজ্ঞত তৃপিতি পাইলা যক্ষ ৰক্ষগণে ॥১২৮

ৰণজয় হৈব হেন পাইলেক মঙ্গল ।

বিমৰিষি বোলে মেঘনাদ মহাবল ॥১২৯

আজি মই সাধিবোঁ বাপৰ যত কায ।

ৰাম লক্ষ্মণক মাৰি পেশোঁ যম ৰাজ ॥১৩০

নিবাৰণ কৰোঁ আজি যত পৃথিবীক ।

পশুজাতি হুয়া যুজিবাক আইলি কিক ॥১৩১

এহি বুলি আৰোহিলা সেহি দিব্য ৰথে ।

অন্তৰ্দ্ধান হুইয়া বীৰ গৈলা বায়ুপথে ॥১৩২

ৰথখান চলয় ত্ৰিদশ আগোচৰ ।

ৰাম লক্ষ্মণক লাগি প্ৰহাৰয় শৰ ॥১৩৩

দুই হান্তোক অগ্নিশৰে সমৰে নাচন্ত ।

ৰাক্ষস কুলক যেন দহন্তে আছন্ত ॥১৩৪

দুইহাঙ্কো চৌভিতি বেঢ়ি দিলা শৰ জাল ।

ত্ৰিকণ্টিক বেৰখ হানয় কনিয়াল ॥১৩৫

অৰ্দ্ধচন্দ্ৰ ভল্ল বান আৰো বসুদন্ত ।

ভল্ল ভিণ্ডিপাল শতঘ্নী যে পৰ্য্যন্ত ॥১৩৬

চৌভিতি বেঢ়িয়া পৰে নানা অস্ত্ৰ জাঁক ।

বানৰত পৰিয়া মৰয় জাঁকে জাক ॥১৩৭

দুই ভাই মিলি শৰ অনেক হানিল ।

ৰাৱণিক নপাই আসি তূণত পশিল ॥১৩৮

ৰাম লক্ষ্মণেয়ো আকাশক ছাইল শৰে ।

আপনাক ৰাখিতে হানিলা নিৰন্তৰে ॥১৩৯

ব্ৰহ্মাৰ বৰত অগণিত উতপন্ন ।

ৰাৱণিৰ শৰে তাক কৰিলন্ত চূৰ্ণ ॥১৪০

লক্ষ্মণে বোলন্ত দাদা আজ্ঞা দিয়া মোক ।

যাৱে প্ৰাণে বৰ্ত্তিবাৰ হিত চিন্তিয়োক ॥১৪১

ইন্দ্ৰজিত সমে যত ৰাক্ষসৰ কুল ।

ব্ৰহ্ম অস্ত্ৰ হানি কৰোঁ সবাকো নিৰ্ম্মূল ॥১৪২

ৰাঘৱে বোলন্ত ভাই হেন কি বোলস ।

একৰ দোষতে কেনে সবাকে মাৰস ॥১৪৩

পাপিষ্ঠ জনেসে কৰিবেক হেন কৰ্ম্ম ।

প্ৰাণান্তিকো বীৰৰ নোহয় যেন ধৰ্ম্ম ॥১৪৪

নুযুজিয়া পলাই আপনি উপস্থিত ।

শৰণ পশয় ৰণে হুয়া নিশকত ॥১৪৫

মুখে তৃণ লইয়া যিটো কৰয় কাতৰ ।

হেনয় প্ৰাণীৰ বাপু নকৰিয়ো শৰ ॥১৪৬

অন্ধকাৰ ৰাত্ৰিত দাৰুণ তমোময় ।

অন্তৰীক্ষে ইন্দ্ৰজিত মায়ায়ে মাৰয় ॥১৪৭

সবে মিলি আলোচিয়া উপায় জোৰাহা ।

ৰণশ্ৰমী বীৰগণ বানৰক চাহাঁ ॥১৪৮

তহিত আছন্ত দুই পাঞ্চ সেনাপতি ।

দশকো পঠাইলা ৰিপু খুজিবাক প্ৰতি ॥১৪৯

সুষেনৰ পুত্ৰ দুই নীল মনুমান ।

অঙ্গদ যে অন্নপ্ৰস্ত গন্ধ যে মাৰ্দ্দন ॥১৫০

দ্বিবিদ সৰভ গজ নল সমে দশ ।

ইন্দ্ৰজিত খুজিবাক গৈলন্ত আকাশ ॥১৫১

বৃক্ষশিলা শিখৰ পৰ্ব্বত ধৰি কৰে ।

খুজিয়া নপাইলা তাক গগন ভিতৰে ॥১৫২

ইন্দ্ৰজিত আছে সবাতো অগোচৰে ।

সৈন্যক জৰ্জ্জৰীকৃতে বিন্ধিলেক শৰে ॥১৫৩

ৰামত কহিলা আসি আকাশৰ নামি ।

মায়াবী ৰাক্ষস খুজি নপাইলোহোঁ আমি ॥১৫৪

ইন্দ্ৰজিত শৰ মাৰি হানয় আথাকে ।

ৰাম লক্ষ্মণক বিন্ধিলেক শৰ জাঁকে ॥১৫৫

ভাল দুই বীৰ হেন ৰাৱণি বোলয় ।

এহি বুলি গণ্ডি মুণ্ড ছাপিয়া চালয় ॥১৫৬

ৰাক্ষস মাৰিলে যত তাৰ মান পাইলোঁ ।

এহি মায়া কৰি মই ইন্দ্ৰক ভাঙ্গাইলোঁ ॥১৫৭

শত বৰিষত মায়া নপাৰে জানিত ।

মাৰিয়া পঠাওঁ যাহাঁ যমৰ সন্নিত ॥১৫৮

কুশৰ কণ্টক দিতে নাহি আৰ সন্ধি ।

নাগপাশে দুয়ো ভাই কৰিলেক বন্দী ॥১৫৯

তনু ভৈল যেন ঘট সহস্ৰ জলিয়া ।

হাতে ধনু ধৰি ৰাম পৰিলা ঢলিয়া ॥১৬০

লক্ষ্মণ পৰিল দৃঢ় মুঠি ধৰি ধনু ।

অতি অচেতন আজুৰি নেই জুনু ॥১৬১

দুইহান শৰীৰে বহে ৰুধিৰ অপাৰ ।

পৰ্ব্বতৰ পৰা পৰি যাই গেৰু ধাৰ ॥১৬২

বীৰ শয়নত শুতিলন্ত দুই ভাই ।

বানৰ লোকৰ শোকে প্ৰাণ ফুটি যাই ॥১৬৩

হাহা বিধি আবেসে কিসত কিস ভৈল ।

ৰামৰ আগত প্ৰাণ আমাৰ নগৈল ॥১৬৪

সুগ্ৰীৱ বোলন্ত নুহি অনুশোচ বেলা ।

দুৰ্ঘোৰ আপদ পাইলে নুজুৱাই হেলা ॥১৬৫

বৰ বৰ বাৰ সবদিশে বেঢ়ি থাকাঁ ।

বৃক্ষ শিলা ধৰি ৰাম লক্ষ্মণক ৰাখাঁ ॥১৬৬

ৰাজাৰ আদেশে কতো ৰাখয় আকাশে ।

হনুমন্ত প্ৰথমে বেঢ়িয়া চাৰি পাশে ॥১৬৭

উৱাহ নৰহে দেখি ৰাম লক্ষ্মণৰ ।

শ্ৰী হানি ভৈলেক সকল বানৰৰ ॥১৬৮

যত যত আছে মুখ্য মুখ্য বীৰবৰ ।

ইন্দ্ৰজিতে মৰ্ম্মস্থানে হানিলা সবাৰ ॥১৬৯

ৰাৱচাৱ নাহি তেজ বহিলা সকল ।

সূৰ্য্য অস্ত গৈলে যেন সঙ্কোচে কমল ॥১৭০

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ দুইৰো বিনাশ আকলি ।

আকাশত ৰাৱণি হাসয় খলখলি ॥১৭১

নিশাচৰে বোলয় খবৰ মান পাইলোঁ ।

নিশা যুদ্ধে দুয়ো ভাইক যমক পঠাইলোঁ ॥১৭২

শুনি সবে ৰাক্ষসৰ উল্লাসিল গাৱে ।

বান্য ভণ্ড ৰিঙ্গ জাণ্টি ঢাক ঢোল বাৱে ॥১৭৩

ইন্দ্ৰজিতে ৰণজয় কৰিয়া আছয় ।

নগৰ মাজত নন্দি বধাই বাজয় ॥১৭৪

মাধৱে বোলন্ত কথা ভৈলা জপ্ৰজোল ।

একে হাতে কোনে ধৰিবেক দুই শল ॥১৭৫

ৰাৱণিৰ কথা যত এখন আছোক ।

ৰামৰ কাহিনী কহোঁ বানৰৰ শোক ॥১৭৬

সুগ্ৰীৱ কান্দন্ত ৰাঘৱৰ পাৱে পৰি ।

হৃদয়ত মুষ্টি হানে মাটিত বাগৰি ॥১৭৭

হা মিত্ৰ কত মই পাতেক কৰিলোঁ ।

তোমাৰ আগত মই কিয় নমৰিলোঁ ॥১৭৮

যম কৰণক তুমি চলিলা আপোনে ।

হৰিষ বদনে মোক মাতিবেক কোনে ॥১৭৯

যাহাৰ প্ৰসাদে হৰাইবাৰ ৰাজ পাইলো ।

সি হেন মিত্ৰক মই কমনে হৰাইলো ॥১৮০

হৰি হৰি কৈক যাহা প্ৰাণৰ লখাই ।

জন্মান্তৰে আছিলো সোদৰ দুই ভাই ॥১৮১

মইসে জানিলোঁ মোত যতমান স্নেহ ।

কিয় প্ৰাণ নযায় দাৰুণ সাৰ দেহ ॥১৮২

বিভীষণে আসিয়া দেখিলন্ত দুই ভাই ।

বীৰ শয়নত শুতিছন্ত একে ঠাই ॥১৮৩

ৰামৰ চৰণে ধৰি কাদন্ত সুগ্ৰীৱ ।

গিৰিসাই বোলে মই কিক ধৰোঁ জীৱ ॥১৮৪

ৰামৰ লক্ষ্মণৰ ভৈলা হেনসে বিপতি ।

দুই হানো নাসাত নাহি পৱনৰ গতি ॥১৮৫

এতমান তেবে মোৰ মনে ভৈলা স্নেহ ।

এহি শোক অগনিত পেলাইবোহোঁ দেহ ॥১৮৬

এহি মিত্ৰ বিভীষণে সু্গ্ৰীৱক চাইল ।

জল লইয়া সুগ্ৰীৱৰ লোতক গুচাইল ॥১৮৭

নকান্দা নকান্দা মিত্ৰ পৰিহৰাঁ শোক ।

ৰাজাৰ আকুলে হৈবে আউল সৰ্ব্বলোক ॥১৮৮

সব সৈন্যে মিত্ৰ তুমি দুই ভাইক ৰাখাঁ ।

সেনা থিৰ কৰোঁ মই সাৱহিতে থাকাঁ ॥১৮৯

বানৰ ভালুক সবে নুবুজিয়া মন ।

কানাকানি কৰে দেখোঁ তবে কপিগণ ॥১৯০

সন্ধুক্ষণ ভৈলন্ত সুগ্ৰীৱ কপিৰাজে ।

চাৰি পাত্ৰ লৈয়া বিভীষণ ভৈলা সাজে ॥১৯১

গদাহাতে চতুৰ্দ্দিশে সৈন্য কৰি থিৰ ।

ৰামৰ সন্তাপ তাপে নসহে শৰীৰ ॥১৯২

ইন্দ্ৰজিত মায়াবলে সবাক জিনিয়া ।

লঙ্কাত পশিলা গৈয়া সব সৈন্য লৈয়া ॥১৯৩

জয় জয় বাদ্য ভণ্ড বাজে আগে পাছে ।

ভঙ্গি ভাৱ কৰিয়াছে ৰাক্ষস পিশাচে ॥১৯৪

আউৰে আউৰ হাতাহাতি ডেৱা ডেইপাৰে ।

কাহাকো ভাবুকি ৰিঙ্গ কাহাকো চিহৰে ॥১৯৫

পৰিহাসে থাপা ভুকু মাৰিয়া পলাই ।

পাইক ভাই ধৰ বুলি তাকে খেদি যাই ॥১৯৬

মুখে চূণ চুই নাচে থিউয়ুৰা কৰি ।

আশেষ ৰাক্ষস মিলি বজাৱে চাপৰি ॥১৯৭

দুই খান পাৱ তুলি উপৰক মেলে ।

ছৱালক ভাবুকি পাৰয় চক্ষু ঢেলে ॥১৯৮

ৰাৱণে শুনয় পু্ত্ৰ ৰণজয় ভৈলা ।

ইন্দ্ৰজিত পু্ত্ৰ দেখি উল্লাসিয়া গৈলা ॥১৯৯

বাপু আসি ভৈলি সাৰ পিতৃ পিতামহ ।

কিবা ৰণ জিনিলি প্ৰস্তুত কথা কহ ॥২০০

চৰণে পৰিয়া নমিলেক ছপকৰে ।

বাপেকত কহে ইন্দ্ৰজিত বীৰবৰে ॥২০১

যাৰ কাৰ্য্যে চিৰকাল নিদ্ৰা নযাৱাহাঁ ।

হৃদি সিদ্ধি নাহিকে নিশ্বাস ফোকাৰাহাঁ ॥২০২

যাৰ কাৰ্য্যে লঙ্কাপুৰী ভৈলা ৰণ্ড ভণ্ড ।

তাহাৰ কৰিলোঁ আজি প্ৰাণান্তিক দণ্ড ॥২০৩

দুই ভাই পৰিয়া আছন্ত ৰবিতলে ।

মায়াশৰে বান্ধি ধৰি থৈলো মায়াবলে ॥২০৪

খৰ যে দুষণ ত্ৰিশিৰাৰ মান পাইলোঁ ।

ৰাক্ষস কুলৰ ঘোৰ সন্তাপ গুচাইলোঁ ॥২০৫

সিংহাসন হন্তে গাৱ ছালি কৌতূহলে ।

হসিত বদনে চাপি ধৰিলন্ত গলে ॥২০৬

ৰাৱণিক প্ৰশংসা কৰিলা লঙ্কানাথ ।

আশ্বাসি চুম্বন দিয়া ঘ্ৰানিলন্ত মাথ ॥২০৭

মেঘনাদ বাপু তোক প্ৰশংসিবো কিক ।

কুলৰ প্ৰদীপ ভৈলা পিতৃতো অধিক ॥২০৮

মন্দোদৰী সাৰ্থক যে পতিব্ৰতা সতী ।

তই হেন পুত্ৰ যাৰ মই হেন পতি ॥২০৯

ৰাৱণিক আশ্বাসিয়া ঠাৱক পঠাইল ।

এবে কি কৰিবো বুলি বিমৰিষি চাইল ॥২১০

ৰাৱণ ৰাজাৰ চিত্ত উত্ৰাৱল কৰে ।

সীতাত কহিলে জানোঁ প্ৰাণ পৰিহৰে ॥২১১

ৰাৱণে গুণয় পাছে যেহি কিনো হয় ।

স্ত্ৰীজাতি চঞ্চল ক্ষণেকে উটলয় ॥২১২

সীতায়ে বুলিবে মোৰ মৰিলেক স্বামী ।

ৰাৱণৰ পটেশ্বৰী কিক নোহোঁ আমি ॥২১৩

স্ত্ৰীজাতি উত্ৰাৱল সৰ্ব্বলোকে ভাষি ।

বুলিব মৃতক ৰামে কি কৰিব আসি ॥২১৪

হেন শুনি ৰাৱণৰ মনে মনে হাস ।

সীতা পটেশ্বৰী হইব মনে অভিলাষ ॥২১৫

দশগ্ৰীৱ ৰাজা পাছে কাৰ্য্য বিমৰিষি ।

আগক আনিলা মাতি বৃদ্ধ যে ৰাক্ষসী ॥২১৬

শুনিলা কি বচন ত্ৰিজটা কৃপাময়ী ।

ইন্দ্ৰজিত পুত্ৰ মোৰ ভৈলা ৰণজয়ী ॥২১৭

যি কাৰণে সীতা মোক কৰয় নৈৰাশ ।

তাহাৰ স্বামীক পুত্ৰে কৰিলা বিনাশ ॥২১৮

ৰামৰ মৰণ দেখি সমৰ ভূমিত ।

নৈৰাশ দেখিয়া মোত বলাইবেক চিত ॥২১৯

পুষ্পক যানত নিয়া সীতাক তোলাহাঁ ।

সমৰ ভূমিক লাগি সীতাক লৈযাহাঁ ॥২২০

অবিলম্বে চলা ঐত থাকি কৰাঁ কিক ।

প্ৰত্যক্ষে দেখিবে সীতা মৃতক স্বামীক ॥২২১

ত্ৰিজটাক ৰাৱণে কৰিলা বহু মান ।

অশোকা বনক নিলা পুষ্পক বিমান ॥২২২

জনকৰ জীউক সেহি বিমানতে তুলি ।

ৰথ ডাকি চলিলা ৰামৰ পাশ বুলি ॥২২৩

সীতাদেবী পুষ্পক ৰথত চড়িলন্ত ।

জয়নন্দি বধাই লঙ্কাত শুনিলন্ত ॥২২৪

ৰাৱণৰ আদেশ শুনন্ত সতী সীতা ।

ৰামৰ মৰণ লোকে কহে চতুৰ্ভিতা ॥২২৫

চক্ষু বলাই চান্ত সীতা বিমানৰ হন্তে ।

পৃথিবীক ঢাকিলা বানৰ অপৰ্য্যন্তে ॥২২৬

দুই পাশে সীতায়ে চৌদিশে আলিল ।

সকলে দেখিলা দেবী বৰণ কপিল ॥২২৭

কাংসপৰি জিম গৈলা সকলে বানৰ ।

বায়ু নবহন্তে যেন তবধ সাগৰ ॥২২৮

শ্ৰীহানি ভৈলেক পাইলেক যেন মন্দে ।

ৰাম লক্ষ্মণক বেঢ়ি বেঢ়ি কতো কান্দে ॥২২৯

সীতা দেবী আকোলিলা বিমানতে থাকি ।

স্বামী দেৱৰক কপি বলে আছে ৰাখি ॥২৩০

নিশ্চেষ্ট স্বৰূপে পৰি আছন্ত দুই ভাই ।

শৰে হানি ইন্দ্ৰজিতে থৈলন্ত জণ্টাই ॥২৩১

সকল শৰীৰে বহে বোম্বালে ৰুধিৰ ।

দেখিয়া সীতাৰ বহে নয়নৰ নীৰ ॥২৩২

স্বামী দেৱৰৰ মৃত্যু ভৈলা হেন জানি ।

পুষ্পক ৰথত ঢলি পৰিলা গোসাঁনী ॥২৩৩

পঠাইবে আপন কেহোঁ নাহি পৰিচয় ।

বিমৰ্ষিত ভৈলা দেবী দেখি তমোময় ॥২৩৪

কতো বেলি শৰীৰত আসি ভৈলা জীউ ।

হাকুলে ব্যাকুলে কান্দে জনকৰ জীউ ॥২৩৫

হৰি হৰি অলখণী প্ৰাণ ধৰোঁ কিক ।

কাঁচক লাগিয়া আনি হৰাইলোঁ মাণিক ॥২৩৬

উতপাত কৰে যিটো নেতকামলিত ।

হেন প্ৰভু শুতি আছা কেৱলে মাটিত ॥২৩৭

হা হা ৰাম মোহোৰ বল্লভ প্ৰাণেশ্বৰ ।

আমাৰ অন্তৰে প্ৰভু গৈলা যমঘৰ ॥২৩৮

ৰাজ্যভাৰ ধন যত অসাৰ কৰিলা ।

দাৰুণ সমৰে পৰি প্ৰাণক সুজাইলা ॥২৩৯

স্বামীৰ শোকত মোৰ প্ৰাণ হৌক হত ।

অবিলম্বে ভেট পাইবোঁ যম কৰণত ॥২৪০

প্ৰাণে উৎসৰ্গিলোঁ যেবে ভৈলোঁ পৰবাসু ।

গোসাঁনীক অনুশৌচ কেনে জীৱ শ্বাশু ॥২৪১

হেন কি দাৰুণ সংসাৰৰ মোহ মায়া ।

ৰামত অধিক মোৰ গোসাঁনীক দায়া ॥২৪২

ৰামত অধিক মোৰ গোসাঁনীত স্নেহ ।

কিক ছাৰি নজাই দাৰুণ ছাৰ দেহ ॥২৪৩

বুলিবন্ত গৈল প্ৰায় চৌধয় বৰিষ ।

পথ চাহি থাকিবন্ত পৰম হৰিষ ॥২৪৪

পদুলি পদুলি পাতিবন্ত দীপ ঘট ।

তেহোঁ কেনে জানিবন্ত বিধিৰ কপট ॥২৪৫

পণ্ডিতে শ্বাশুত কিবা কৈলা শাস্ত্ৰ জানি ।

বুলিলন্ত সীতা দেবী আয়তা কল্যাণী ॥২৪৬

ৰাজধৰ পুত্ৰ এন্তে হৈব পুত্ৰৱতী ।

ৰামৰ মৰণ তেহোঁ কিছো নজানন্তি ॥২৪৭

বিধৱা লক্ষণ শুনি আছোহোঁ লোকত ।

অনুমাত্ৰ নেদেখোহোঁ মোৰ শৰীৰত ॥২৪৮

নীলফুল মৃদুল কুন্তল সুকোমল ।

ভুজ যুগ সুকোমল শুনয় বিৰল ॥২৪৯

নেত্ৰ নীলোৎপল সম তিল ফুল নাস ।

অবিৰল দশন দাড়িম্ব পৰকাশ ॥২৫০

বাহু দুই মৃণালৰ কান্তি সৰোবৰ ।

নীলতন যুগ জ্বলে আতি মনোহৰ ॥২৫১

হাত দুইত পদ্ম দুই আছয় লিখিল ।

শঙ্খ দুই মুঠিক বিধিয়ে নিৰমিল ॥২৫২

বলিত গম্ভীৰ নাভি জঙ্ঘন বিপুল ।

উদৰত শোভয় পঙ্কতি লোমাঙ্কল ॥২৫৩

উৰু যুগ ৰাম যেন কদলী কোমল ।

জঙ্ঘা দুই বৰ্ত্তুল কুন্দত বলিয়াইল ॥২৫৪

চৰণ যুগল শোভে ৰকত কমলে ।

আৰকত কুৰি নখ প্ৰতিবিম্ব জ্বলে ॥২৫৫

কঠোৰ বচনী নহে সুকোমল ধ্বনি ।

সৰ্ব্ব সুলক্ষনী যে সম্পূৰ্ণ বিতোপনী ॥২৫৬

একোয়ে নেদেখোঁ মোত কুলক্ষনী ছটা ।

কিসকা বিধৱা ভৈলোঁ কহিয়ো ত্ৰিজটা ॥২৫৭

হেন বাণী শুনি পাছে ত্ৰিজটা ৰাক্ষসী ।

সীতাক প্ৰবোধ বোলে পুষ্পকত বসি ॥২৫৮

স্বামী দেৱৰক তোৰ চাহাতো জানেকী ।

মৃতকৰ মুখ কি জ্বলয় ভকভকি ॥২৫৯

বিষাদ এৰিয়া মাৱ মন কৰা থিৰ ।

জীৱন্তে আছন্ত তোৰ সুস্বামী দেৱৰ ॥২৬০

পুষ্পক বিমানে ইটো কল্যাণক কহে ।

বিধৱা নাৰীক ইটো খানিক নবহে ॥২৬১

কুলক্ষণ তোহোৰ নেদেখোঁ এক অঙ্গে ।

বিধৱা নোহস তাক জানোঁ সাঙ্গে সাঙ্গে ॥২৬২

শৰ পৰি মূৰ্চ্ছা গৈয়া আছা দুই ভাই ।

জীৱন্ত শুনিবি মাৱ আনন্দ বৰ্ধাই ॥২৬৩

ধূম্ৰ যেবে আছয় অগনি আছে জ্বলি ।

কাৰ্য্যৰ যে নিমিত্তে কাৰণ পৰিমিলি ॥২৬৪

কান্দয় যে ৰামসেনা দেখিয়া শ্ৰীমন্ত ।

নিশ্ৰীক দেখিলে জানা ৰাম নিজীৱন্ত ॥২৬৫

এবমস্তু বুলি সীতা থাকিলা বিমানে ।

পৰিৱৰ্ত্তি গৈলা পাছে অশোকাৰ বনে ॥২৬৬

সীতা থৈয়া ৰথক থাপিলা পূৰ্ব্ব থানে ।

জনক জীউৰ কথা আছো এহিমানে ॥২৬৭

ঘোৰ শৰ জালে বন্দী আছা দুই ভাই ।

বৰ বৰ বীৰে ৰাখে চতুৰ্দ্দিশে চাই ॥২৬৮

কতো বেলি ৰামে পাছে পাইলন্ত চেতন ।

শোণিতে শৰীৰ ভৈলা লোহিত বৰণ ॥২৬৯

লক্ষ্মণক দেখিলে শৰীৰে জীৱ নাই ।

মহামৰ্ম্মে ফোকাৰন্ত হা প্ৰাণ ভাই ॥২৭০

হা বিধি কি কৰিলোঁ কৈক লাগি যাওঁ ।

লক্ষ্মণ সমান ভাই কৈত খুজি পাওঁ ॥২৭১

সীতা গোসাঁনীত জীৱনত কোন ফল ।

পৃথ্বী ফাট দেন্ত যদি যাওঁ ৰসাতল ॥২৭২

সব বন্ধু এৰি মোক কৰিলেক সাৰ ।

লখাই এৰি যাই মোৰ কি কাৰ্য্য জীবাৰ ॥২৭৩

ভাৰ্য্যা পুত্ৰ বন্ধু সব পাই যথা তথা ।

হেন নতো শুনুহোঁ সোদৰ পাই কোথা ॥২৭৪

মেঘ সবে বৃষ্টি উপজাৱে দশোদিশে ।

মাৱৰ অপত্য একো দিশে নবৰিষে ॥২৭৫

এভো প্ৰাণ ভাইৰ শোকে নবহে যাৱত ।

কি কথা কহিবোঁ গৈয়া সুমিত্ৰা মাৱত ॥২৭৬

সুমিত্ৰায়ে বুলিবন্ত কহিবা লখাই ।

কি মতে বুলিব আইলোঁ ৰণত পেলাই ॥২৭৭

দুস্তৰৰ সখা মোৰ বান্ধৱ লখাই ।

মোক এৰি যাস কৈক প্ৰাণৰ ভৈয়াই ॥২৭৮

সীতা হেন ভাৰ্য্যাক প্ৰবন্ধে খুজি পাই ।

কৈক গৈলে পাইবোহোঁ লক্ষ্মণ হেন ভাই ॥২৭৯

দণ্ডকা বনত মৰোঁ জানকীৰ শোকে ।

সকৰুণ বাক্যে বাপু প্ৰবোধিলি মোকে ॥২৮০

মোৰ দুখ দেখি তোৰ শৰীৰত ঘাহা ।

যম পুৰে গৈলি বাপু মোক লৈয়া যাহাঁ ॥২৮১

একে বেলি পাঞ্চ পাঞ্চ শত হান শৰ ।

সহস্ৰ অৰ্জ্জুনে তোক নোহে সমসৰ ॥২৮২

এতিক্ষণে কৌটি সংখ্যা ৰাক্ষস মাৰিলি ।

মায়াশৰে এবে কেন চেতন হৰিলি ॥২৮৩

শুনিয়ো সুগ্ৰীৱ মিত্ৰ মোৰ বোল কৰাঁ ।

অঙ্গদ প্ৰমুখ্যে কিষ্কিন্ধাৰ দিশ ধৰাঁ ॥২৮৪

মিত্ৰৰ ধাৰক তুমি সকলে সুজিলা ।

সসৈন্যে প্ৰাণক টাঙ্কি অনেক যুজিলা ॥২৮৫

হনুমন্ত জাম্বৱন্ত দধিমুখ তাৰ ।

নিৰন্তৰে বীৰে হিত চিন্তিলা আমাৰ ॥২৮৬

তুমি সব বন্ধু হৈবা জনমে জনমে ।

আমি চলি ভৈলোঁ বিধি লিখিত কৰমে ॥২৮৭

আধৃতি থাকিল মোৰ একে খানি কায ।

বিভীষণ বপুৰায়ে নপাইলন্ত ৰাজ ॥২৮৮

মিছাত কৰিলোঁ তাঙ্ক ৰাজ্য অভিষেক ।

যমকৰণত দুখ থাকিল অনেক ॥২৮৯

ৰাৱণি নমাৰে যাৱে শীঘ্ৰে যায়ো দেশ ।

হেন শুনি কপি বলে কান্দিলা আশেষ ॥২৯০

লক্ষ্মণৰ শোকত আকুল ভৈলা মন ।

পুনু গৈলা মূৰ্চ্ছা ৰাম হৰিলা চেতন ॥২৯১

এতাহন্তে বিভীষণে সেনা থিৰ কৰি ।

চাৰি পাত্ৰ সহিতে হাতত গদা ধৰি ॥২৯২

পৰ্ব্বতৰ আকাৰ ৰাক্ষস দেখে যাই ।

ইন্দ্ৰজিতে পাইলা বুলি বানৰ পলাই ॥২৯৩

থিউ লাঞ্জে পলাই নচাৱে আউৰ পাছ ।

জোলকে জোলকে পৰে ইগাছ সিগাছ ॥২৯৪

আউৰে আউৰে বোলে সবে ভৈলেক প্ৰলয় ।

মায়াশৰ মাৰি জুনু সবাকো মাৰয় ॥২৯৫

এহি বুলি নিৰন্তৰে বানৰ পলাই ।

বাপ ভাই দদা আউৰে আউৰক নচাই ॥২৯৬

ককা ভায়া সাৰা হেৰা আসি পাইলে মোক ।

ব্যুহ ভঙ্গে পলাই মুণ্ড বাজে ঠাকঠোক ॥২৯৭

আউৰে আউৰ ডৰে কতো ভূমিতে পৰয় ।

সহস্ৰ সংখ্যাতে পাছে তাকে গৰকয় ॥২৯৮

ৰাম লক্ষ্মণক মাৰি মায়া পৰিহৰি ।

আমাক মাৰিতে আসে হাতে গদা ধৰি ॥২৯৯

কাল পৰ্ব্বতেক যেন হেৰা আসে চাহাঁ ।

আপোনাৰ জীৱ ৰাখি সত্বৰে পলাহাঁ ॥৩০০

সুগ্ৰীৱক বোলন্ত অঙ্গদ যুৱৰাজ ।

কিসক পলাই সৈন্য কি ভৈলা অকায ॥৩০১

অসংখ্য পদাতি বল দশোদিশে যাই ।

সাগৰত ঢেউ যেন উথলিলা বাই ॥৩০২

অঙ্গদে বোলন্ত কিক পুছিতে লাগয় ।

ৰাম পৰিবাৰ দেখি বানৰ পলায় ॥৩০৩

ভালুক বানৰ পলাই বিহ্বল স্বভাৱ ।

কাণ্ডাৰ বিহিনে যেন থিৰ নোহে নাৱ ॥৩০৪

এতাহন্তে বিভীষণে হাতে গদা লৈ ।

ৰাম লক্ষ্মণৰ পাশ ছাপিলন্ত গৈ ॥৩০৫

বুলিলন্ত ধূম্ৰক সুগ্ৰীৱ মহাৰাজা ।

সৈন্য পলাইবাৰ মই আবে পাইলো মজা ॥৩০৬

ধূম্ৰ চলি যাহা ঝাণ্টে সৈন্য কৰাঁ থিৰ ।

বোলাঁ ইন্দ্ৰজিত নুহি বিভীষণ বীৰ ॥৩০৭

শুনি ভালুকৰ ৰাজা শীঘ্ৰ বেগে ধাইলা ।

আশ্বাস কৰিয়া সবে সৈন্যক চপাইলা ॥৩০৮

বিভীষণে তিন্তা হাতে দুইৰো মুখ মাজি ।

হেনসে অভাগ্য মোৰ সুগ্ৰীৱৰে সাজি ॥৩০৯

হা মোৰ মিত্ৰ মোৰ হা হাৰে লখাই ।

দুয়ো এৰি যাহা মোক বিপাকে পেলাই ॥৩১০

হৰি হৰি আবে কৈক যাওঁ কি কৰিলোঁ ।

এবেসে জানিলোঁ মই বিপাঙ্গে মৰিলোঁ ॥৩১১

আমাৰ ভতিজা কিনো মন্দ আচৰিল ।

ন্যায় যুদ্ধে নোৱাৰিয়া অন্যায়ে মাৰিল ॥৩১২

যাহাৰ বলত ত্যজিলোহোঁ বন্ধুলোক ।

সিটো গোসাঁই চলিল অনাথ কৰি মোক ॥৩১৩

ৰাৱম দদাৰ সাফলিল মনোৰথ ।

কি কাৰ্য্য জীৱন মই চলোঁ যমপথ ॥৩১৪

সুগ্ৰীৱ বোলন্ত মিত্ৰ ত্যজিয়োক শোক ।

আপনাক থিৰ কৰি আশ্বাসিয়ো মোক ॥৩১৫

ৰাম লক্ষ্মণৰ শোকে দহে অন্তৰ্গত ।

অগনিয়ে পোৰে পিম্পলিৰ দেশ পথ ॥৩১৬

ৰাম লক্ষ্মণক মায়াশৰে আছে জান্তি ।

সি কাৰণে মূৰ্চ্ছা গৈয়া আছন্ত নমাতি ॥৩১৭

ক্ষণেকে জীৱন্ত থিৰ কৰিয়োক মন ।

ৰাৱণক মাৰি লঙ্কা কৰিবন্ত ছন ॥৩১৮

শুনি বিভীষণৰ সন্তাপ গৈলা দূৰ ।

সুগ্ৰীৱ বোলন্ত শুনা সুষেণ শ্বশুৰ ॥৩১৯

আমাৰ আদেশে ঝাণ্টে চৌদোল অনাহাঁ ।

ৰাম লক্ষ্মণক কিষ্কিন্ধাক লৈয়া যাহাঁ ॥৩২০

দুয়ো ভাইক ভাল মতে তৈতে নিয়া চাহাঁ ।

মোহোৰ লগতে হনুমন্তক থোৱাহাঁ ॥৩২১

সসৈন্যে চলাহাঁ ঐত কিছু নাহি কায ।

দুয়োহন্তে ৰাৱণ মাৰি ছন কৰোঁ ৰাজ ॥৩২২

সূৰ্য্য পুত্ৰ হুই মই বীৰ বলিয়াৰ ।

ৰাক্ষস শুকান ৰণ পুৰি কৰোঁ ছাৰ ॥৩২৩

হনুমন্ত বায়ুয়ে জ্বালিব নিৰন্তৰে ।

কৌটি এক ৰাৱণে নুহিবে সমসৰে ॥৩২৪

সাফলোহোঁ বাসুকি সদৃশ দুই বাহু ।

ৰাৱণক গ্ৰাসওঁ চন্দ্ৰক যেন ৰাহু ॥৩২৫

দেখন্তোক ত্ৰিদশে মিত্ৰৰ সাধু কায ।

সীতাক উদ্ধাৰি বিভীষণে দেওঁ ৰাজ ॥৩২৬

নমোঁ নমোঁ ৰামচন্দ্ৰ প্ৰভু ৰঘুনাথ ।

যাৰ নাম গুণে কৰে পাপক বিঘাত ॥৩২৭

তোমাত শৰণ লৈলো নচাৰিবা মোক ।

বোলাঁ ৰাম ৰাম যত সভাসদ লোক ॥৩২৮


১০ অধ্যায় ।


ৰাম-লক্ষ্মণৰ নাগপাশ-মোচন ।

পদ ।

সুগ্ৰীৱক আশ্বাসিয়া,    সুষেন বোলন্ত বলী,

দেবাসুৰে দেখিলাহোঁ ৰণ ।

দুৰ্ব্বাৰ দানৱে ৰণে,    আশেষ অস্ত্ৰক জানে,

মাৰিলা অনেক দেৱগণ ॥১

গুৰু বৃহস্পতি জানি,    বিশল্যকৰণী আনি,

নিৰন্তৰে মৃতক জীৱাইল ।

দিব্য ঔষধিৰ গন্ধ,    যেহিতো থানত আছে,

তাহাৰ বাত্ৰাক আমি পাইল ॥২

ক্ষীৰোদ সাগৰ তীৰে,    দেৱাসুৰগণে মিলি,

কৰিলন্ত অমৃতক পান ।

দ্ৰোণ চন্দ্ৰ নামে মহা,    পৰ্ব্বত দুতৰ তুলি,

সবহি নিলন্ত সেহি থান ॥৩

বায়ুসুত হনুমন্ত,    শীঘ্ৰবেগে যায়া তাক,

চিনি গৈয়া আনন্ত ঔষধি ।

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ দুই,    জীৱন্ত হেনসে মতে,

আন একো নজানোহোঁ বুদ্ধি ॥৪

এতহন্তে বায়ুদেৱ,    কামত কহিলা আসি,

ৰাঘৱক চেতন কৰাইলা ।

সাক্ষাততে বিষ্ণু তুমি,    অবতৰি আছা প্ৰভু,

কি কাৰণে চেতন হৰাইলা ॥৫

ঝাণ্ট কৰি গৰুড়ক,    স্মৰণ যে কৰিয়োক,

নাগবান্ধ হৈবেক বিনাশ ।

দেৱকাৰ্য্য সাধিয়োক,    ৰাৱণক মাৰিয়োক,

সবাৰো গুচাইয়ো নিৰুৎসাহ ॥৬

বায়ুৰ বচনে ৰামে,    চেতন লভিয়া মনে,

পক্ষীৰ ৰাজাক সুমৰিল ।

তেতিক্ষণে গৰুড়ৰ,    হৃদিকম্প লৰি গৈল,

লঙ্কা লাগি উৰাৱ কৰিল ॥৭

পাখাৰ বাৱত আতি,    পৃথিবী পৰ্ব্বত যত,

সপত সাগৰ যে খলকিল ।

মেঘ কৈলা খণ্ড খণ্ড,    বৈনতানন্দন চাণ্ড,

ৰাঘৱৰ সমীপ চাপিল ॥৮

গৰুড়ক দেখি সবে,    নাগপাশ দূৰ গৈল,

কতো কতো মৰিলহোঁ জীল ।

হাতে জল লইয়া পাছে,    পক্ষীৰাজ সকৰুণে,

দুয়ো ভাইৰ শৰীৰ মাজিল ॥৯

দিব্য পুৰুষে যেবে,    কৰতলে পৰশিল,

ঘাৱ বেথ পলাইলা সকল ।

পূৰ্ব্ব কালতোহধিক,    শৰীৰ প্ৰসন্ন ভৈলা,

ষোলগুণ আৰো তেজ বল ॥১০

নিদ্ৰাৰ জাগিয়া যেন,    সচকিতে দুয়োভাই,

উঠিয়া বসিলা তেতিক্ষণে ।

গৰুড়ে সহিতে পাছে,    গলাগলি লাগি গৈলা,

সাবটি চুম্বন্ত ঘনে ঘনে ॥১১

আজি আমি দশৰথ,    নৃপতিক দেখিলোহোঁ,

কিবা তুমি অজ পিতামহ ।

যাহাৰ প্ৰসাদে আমি,    ৰাৱণৰ শৰ বন্ধ,

এৰাইলো দুৰ্গতি অনেকহ ॥১২

পক্ষীৰাজে দুয়ো ভাইৰ,    তেজ বৃদ্ধি কৰাইলন্ত,

বচন অমৃত বৰিষিয়া ।

তোমাৰ আপদ জানি,    আসি ভৈলোঁ বেগটানি,

সচকিত মনে তৰসিয়া ॥১৩

দেৱকাৰ্য্য সাধিলোহোঁ,    তোৰা দুইক আৰাধিলোঁ,

ৰাৱণিৰ নাগ পাশ ভঙ্গে ।

তৈসানি হৰিষ হৈৱোঁ,    ৰাৱণ মাৰিয়া তুমি,

সীতা সমে থাকিবাহাঁ ৰঙ্গে ॥১৪

দুয়ো ভাইক প্ৰদক্ষিণে,    প্ৰণামি গৰুড় যেবে,

চলি গৈলা পথে মাৰুতৰ ।

হেন দেখি নৃত্য গীত,    লাগি গৈলা ভঙ্গিভাৱ,

বানৰ ভালুক সমস্তৰ ॥১৫

কিছু কিছু হুক হুকি,    কুমৰ্থোলী নাচগীত,

বাদ্য ভণ্ড বজাইলা অপাৰ ।

আউৰ আউৰে হাতাহাতি,    ৰিঙ্গ জৌত পৰিহাস,

লঙ্ঘিলেক স্বৰ্গৰ দুৱাৰ ॥১৬

কটকৰ কোলাহল,    আকণা শবদ শুনি,

লঙ্কাত লাগিলা হুলস্থুলি ।

ৰাৱণৰ হৃদিকম্প,    শুনিয়া লাগিল শঙ্ক,

গগনমণ্ডলে চাইলা ধূলি ॥১৭

আথে বেথে শুনিবাক,    ৰাক্ষস পঠাইলা পাছে,

কিনো আসি মিলিলা বিস্ময় ।

আপদ কালত শুনু,    বানৰে হৰিষ কৰে,

আনন্দ বৰ্ধাই জয় জয় ॥১৮