পৃষ্ঠা:সাধনা- দণ্ডিনাথ কলিতা.djvu/৩৯৫

ৱিকিউৎসৰ পৰা
Jump to navigation Jump to search
এই পৃষ্ঠাটোৰ মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই


উপসংহাৰ চাই দেখিলে—সম্মুখত স্বয়ং দীনবন্ধু। দুয়াে বিগ্ৰহৰ পৰি . দীনবন্ধুক সাষ্টাঙ্গে প্রণিপাত কৰিলে। দীনবন্ধুৰ এবছৰ কাৰাদণ্ড হােৱাৰ কথা সকলােৱে জানে। তে এই দণ্ডৰ বিৰুদ্ধে হাইকোর্টত আপীলাে কৰিছিল কিন্তু হাইকোর্টে আগৰ দণ্ডকেই বহাল ৰাখিলে, মাত্র সশ্রম গুচাই বিনাশ্রম কৰিলে। ফাটেকত দীনবন্ধুৰ ছমাহ অন্ত হােৱাৰ পিচতে মহাৰাজাধিৰাজ পঞ্চম জর্জ ভাৰত-সম্রাট-স্বৰূপে দিল্লীৰ ৰাজপাটত বহিল। সম্রাটে বঙ্গবিচ্ছেদ ৰহিত কৰে, আৰু লগে লগে বহুতে ৰাজনৈতিক বন্দীৰ মুক্তি হয়। দীনবন্ধুৱেও এই ঘােষণামতেই মুক্তিলাভ কৰে। এই ছমাহ ফাটেকত তেওঁ বহুত গ্রন্থ অধ্যয়ন কৰিলে, আৰু “ধৰ্ম আৰু সমাজ” নামেৰে এখন ডাঙৰ কিতাপ লিখিলে। অবিৰাম পৰিশ্ৰমৰ পাচত এই ছমাহৰ বিশ্রাম তেওঁক লগাও হৈছিল । ফাটেকত তেওঁ বিশেষ অসুবিধা একো পােৱা নাছিল ; জেইলৰ কৰ্মচাৰীসকলে তেওঁক যথেষ্ট শ্রদ্ধা কৰিছিল। মুক্তি পাই দীনবন্ধু ঘৰলৈ আহিল। দীনবন্ধুক দেখা পাই গঙ্গাৰ কি আনন্দ তাক বৰ্ণনা কৰিব নােৱাৰি। দীনবন্ধুৱে সকলাে কাৰ্য্যৰ বুজ লৈ গঙ্গাৰ প্রভুপৰায়ণতাত মুগ্ধ হ’ল ; গঙ্গাক সাৱটি ধৰি ক’লে,-“আজিৰ পৰা আৰু তই মােৰ ভৃত্য নহৰু, তই মােৰ সহােদৰ ভাই।” সন্ধ্যা সময়ত দীনবন্ধু স্ত্রীশিক্ষাশ্ৰমলৈ গ'ল। প্ৰভাৱতীয়ে দীনবন্ধুৰ মুক্তিৰ সংবাদ পােৱা নাছিল। দীনবন্ধুৱে বাহিৰত প্ৰভাক দেখা নাপালে ; তেওঁ ভিতৰলৈ সােমাই গল। ঠিক সেই সময়তে সান্ধ্য আৰতিৰ মধুৰ খনি তেওঁৰ কাণত পৰিল। তেওঁ নীৰৱে শুনি থাকিবলৈ ধৰিলে। আৰতিৰ অন্ত হ’লত