অসমীয়া খণ্ডবাক্য-কোষ/পাতনি
Preface.
⸺:৹:⸺
The want of a Dictionary of Assamese Phrases has long been felt by those who are interested in the cause of the Assamese language and literature. The present work is intended to1emove this want to some extent. There are 2387 phrases in this book. There can be no doubt that the book will be found to contain numerous inaccuracies. I have not been able to give it a shape as I had desired originally, for wait of sufficient leisure. My excuse in rushing it through hurriedly is that the demand for such a book has been felt to be pressing, and I have thought that any book is better than no book.
I have endeavoured to eliminate the phrases in in the best way possible. I have found that people use some phrases freely in their ordinary parlance, though they are absolutely ignorant of their origin. In those cases, I have given such explanations as conform as early as possible to their current meanings. Again, there are phrases which are susceptible to two or more explanations. In those cases, I have given the explanations which appear to be reasonable and bound. If any explanation of u phrase which I have given in this book is found to be incorrect, it is hopped that the generous public will communicate the fact to me, so that tho error may be removed from it in the next edition. I may add, that tho number of phrases in the Assamese language is so large that it is next to impossible to write a dictionary which call claim to be exhaustive. That the number will certainly be lot less than double in the next edition goes without saying. The phrases are used as ordinary parts of speech such as verbs, nouns, adjectives, adverbs etc. These are indicated in the book by means of abbreviated forms. It should be borne in mind that a phrase, though shown as a particular part of speech, can be conveniently adapted for use as some other part of speech. A phrase also can be split up and the parts used separately by themselves. A phrase again can be expanded or modified according to convenience.
I have included in this book those phrases only, as a general rule, which are idiomatic. But some important words and compound words also have been used in it. As they are idiomatic in character al d expressive of particular ideas in a forcible way, I have not omitted them from the present volume, though really they ought to find a place in a dictionary of words.
| Dibrugarh; 15th October 1916 |
পাতনি
অসমীয়া খণ্ডবাক্য-কোষৰ অভাৱ বহু কালৰেপৰা অসমীয়া সাহিত্যৰ হিতাকাক্ষী সকলে অনুভৱ কৰি আহিছে। সেই অভাৱ কথঞ্চিৎ পৰিমাণে পূৰ্ণ কৰিবৰ নিমিত্তে আমি এই পুথিখনি যুগুত কৰিলোঁ। ইয়াত ২৩৮৭ টা খণ্ডবাক্য আছে। পুথিৰ গাত যে বহু আসোঁৱাহ ৰৈ গৈছে, সেই কথা আমি নিঃসন্দেহে বুজিব পাৰিচোঁ। আমি পুথিখনিৰ গাত যেনে সাজ পিন্ধাম বুলি ভাবিছিলোঁ, সময়ৰ নাটনিত তেনে কৰিব নোৱাৰিলোঁ। লৰালৰি কৰি ইয়াক প্ৰকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্য এইয়ে যে এই শ্ৰেণীৰ পুথিৰ অভাৱ এনে বেচি হৈছে যে এনে পুথি সমূলি নোলোৱাতকৈ খৰচীয়াকৈ ওলোৱাও ভাল।
খণ্ডবাক্যবিলাকৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা দিবৰ নিমিত্তে আমি সাধ্যমতে পুৰুষাৰ্থ কৰিছোঁ। কোনো কোনো খণ্ডবাক্য এনেকুৱা যে তাৰ চলিত অৰ্থটোকে হে মানুহে বুজি পায় মুল কি কোনেও কব নোৱাৰে। তেনেস্থলত যি ব্যাখ্যাৰ দ্বাৰা চলিত অৰ্থ সৰ্ব্বতোভাৱে বোধগম্য হব পাৰে, তেনে ব্যাখ্যা প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। আৰু য’ত কোনো খণ্ডবাক্যৰ মুলৰ ব্যাখ্যা দুই বা ততোধিক প্ৰকাৰে হব পাৰে তেনেস্থলত যি ব্যাখ্যা আটাইতকৈ অধিক যুক্তিসঙ্গত, তাকে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। সাহিত্য-ৰথী-সকলে কোনো ব্যাখ্যা অসঙ্গত দেখিলে যেন দয়া কৰি আমাক জানিবলৈ দিয়ে, ইয়াকে গোহাৰি কৰিলোঁ। আমি দ্বিতীয় তাঙ্গৰণত সকলো প্ৰকাৰৰ আসোঁৱাহ চাবৰ নিমিত্তে গাত ললোঁ। অসমীয়া ভাষাত খণ্ডবাক্যৰ সংখ্যা ইমান অধিক যে একেবাৰে সম্পূৰ্ণ খণ্ডবাক্য-কোষ প্ৰকাশ কৰা এক প্ৰকাৰ অসম্ভৱ বুলিলেও দায় নাই। মুঠতে এই কলেই হব, যে যত দূৰ সম্ভৱ সম্পূৰ্ণৰ ওচৰাওচৰি কৰিবৰ নিমিত্তে অহা বাৰলৈ যত্ন কৰা যাব। আমি ডাঠি কব পাৰে, যে দ্বিতীয় তাঙ্গৰণত থকাৰ সংখ্যা অতি কমেও দুগুণ বাঢ়িব।
খণ্ড বাক্যবিলাক ক্ৰিয়া, বিশেষ্য বিশেষণ ইত্যাদি শব্দ-প্ৰকৰণৰ বিভাগ মতে ব্যবহৃত হয়। কোন্টো খণ্ডবাক্য কেনে-স্বৰূপে ব্যৱহৃত হৈছে, তাক সংক্ষিপ্ত চিনৰ দ্বাৰা বুজাই দিয়া হৈছে। কোনো খণ্ডবাক্য যি বিভাগ দেখুৱালে ব্যাখ্যা বুজিবৰ নিমিত্তে সুচল হয়, সেই খণ্ডবাক্য সেই বিভাগত দেখুওৱা হৈছে। সেই বুলি তাক যে আন বিভাগত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাযায় এনে নহয়। আৰু কোনো খণ্ডবাক্য বিশ্লেষণ কৰি তাৰ এটা অংশকে পৃথকে ব্যৱহাৰ কৰা যায়। সেইৰূপে, খণ্ডবাক্য বৃদ্ধি বা সালসলনি কৰিও ব্যৱহাৰ কৰা ৰীতি চলিত আছে।
যিবিলাক খণ্ডবাক্যক ৰীতিসিদ্ধ প্ৰয়োগ-স্বৰূপে ধৰা গৈছে সাধাৰণতঃ সইবিলাকক মাথোন এই পুথিত ঠাই দিয়া হৈছে। তাৰ উপৰি, লাগতিয়াল বুজি কেতবিলাক গুটীয়া আৰু যুটীয়া শব্দকো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। যদিও তেনেকুৱা শব্দ শব্দকোষত ঠাই পাবলগীয়া আছিল, তথাপি ৰীতিসিদ্ধ আৰু বিশেষ ভাব প্ৰকাশৰ বাবে সেইবিলাককো আমি খণ্ডবাক্য-কোষত সুমাই লোৱাটো উচিত বিবেচনা কৰিলোঁ।
| ডিব্ৰুগড়। ২৯ আশ্বিন ১৮৩৮ শঁক। |