পৃষ্ঠা:শিক্ষা-বিচাৰ.pdf/১১৭

ৱিকিউৎসৰ পৰা
Jump to navigation Jump to search
এই পৃষ্ঠাটোৰ মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই


শিক্ষান। ৪। উদাৰ শিক্ষা ব্যক্তিৰ কাৰণে উপযুক্ত, ই যেই-সেই সমুহকে যষ্টে মনৰ স্বাধীনতা দিব পাৰে, ব্যক্তি, সমাজ। অাৰুটে বুলি মাৰিলো। কিন্তু সেই পৰিমাণে ২ | সমাজৰ আৰু ষ্টেটৰ হিতকৰ হব নে? সাধাৰণ শিক্ষা পাই মানুহৰ মন মুকলি হলে, সকলো কথা ভু-ভতং পালে, মানুহ সমাজ বিধি আৰু ষ্টেটৰ শাসন কিৰােগী হৈ উঠাৰ দৃষ্টান্ত তাে অভাৱ নাই। তেন্তে ব্যক্তিৰ পক্ষে উদাৰ শিক্ষা বিমান উপযােগী নহক, সমাজ আৰু ইটৰ পৰেক্ষে অহিতকাৰী নহয় নে ? ব্যক্তি আৰু সমাজ, ব্যক্তি আৰু ষ্টেটৰ লগত বিবাদ, পুৰণি কলীয়া বিবাদ । সাধুকথাৰ দিনত পেটৰ লগত হাত মুখ আদি অঙ্গ-প্রত্যই কাজিয়া কৰি কোনে কি গতি পাইছিল আমি জানােহঁক। প্রতে , সেই সাধুকথাৰ বিবাদৰ দৰে, এই বিৰােধিতাৰে। কোনাে হেছু নাই। বাহুল্যকৈ কোৱাৰ সকাম নাই; কিয়নাে সকলােৰে, জান। আৰু সহজতে বুজা কথা যে ব্যক্তি বাতিৰেকে সমাজ বা ষ্টেটৰ কোনো সন্ধা নাই। বক্তিৰ নিশাৰ সমষ্টি সমাজ ; আৰু ব্যক্তি হিতৰ কাৰণে সমাজে ষ্টেটৰ সৃষ্টি কৰে। এতেকে যি ব্যক্তিৰ হিতকৰ সি সেই পৰিমাণে ষ্টেট বা সমাজৰ উপকাৰত আহে। এনে হােৱা কিন্তু অসম্ভৱ নহয়—যি দৰে কোনাে মাংস