সময়ত বৰ জাৰ আছিল। আমি ল'ৰাবিলাকক আন নেলাগে বিছনাকে কৰি
দিব নোৱাৰিছিলোঁ। ল'ৰাহঁতে জাৰত বৰ কষ্ট পাইছিল, কিয়নো বেচিভাগ
ল'ৰাই মাটিত শুব লগাত পৰিছিল, আৰু ইপিনে গাত ল'বলৈ বেচিকৈ
কাপোৰো নাছিল। অনেক সময়ত মই ৰাতি উঠি তেওঁলোকক সান্ত্বনা
দিছিলোঁ। কোনোটো কোঠাত সোমাই দেখোঁ, কেইবাটাও ল’ৰাই জাৰত
শুব নোৱাৰি জুইকে সাবটি ধৰিছে।
এদিন ৰাতি বৰ বেচি জাৰ পৰিছিল। পিচদিনা পুৱা ধৰ্ম্মমন্দিৰত তেওঁলোকক সুধিলোঁ, “কালি ৰাতি কোন কোন জাৰত ঠেৰেঙা লাগিছিল।” মোৰ কথা শুনি কেৱল তিনিজন লৰাই হাত দাঙিলে। ইমান কষ্টত পৰিও কোনেও এদিনলৈকে বেজাৰ পোৱা নাছিল। কিয়নো আমি তেওঁলোকৰ কষ্ট নিবাৰণ কৰিবৰ নিমিত্তে যে, কিমান যত্ন কৰিছোঁ, সেই কথা তেওঁলোকে ভালকৈয়ে জানে। শিক্ষকে যাতে কোনো কষ্ট নেপায়, তেওঁলোকে তালৈ হে চকু ৰাখিছিল। তেওঁলোকে নিজৰ কষ্টক কষ্ট বুলিয়েই নধৰিছিল।
সেই সময়ত অনেকৰ দৃঢ় বিশ্বাস আছিল যে, কোনো নিগ্ৰ’ক দায়িত্বপূৰ্ণ কাম দিলে, আন নিগ্ৰ'ৱে তেওঁক নেমানিব। কিন্তু মোৰ ১৯ বছৰৰ অভিজ্ঞতাৰ ফলত কওঁ যে, তেনে ঘটনা এতিয়ালৈকে হোৱা নাই। এতিয়ালৈকে কোনো ছাত্ৰই শিক্ষক বা আন কৰ্ম্মচাৰীক অপমান বা নিন্দা কৰাৰ কথা মোৰ মনত নপৰে। তেওঁলোকেও গুৰু ভক্তি জানে আৰু গুৰুজনক শ্ৰদ্ধা কৰে। অনেক সময়ত দেখিছোঁ, মই কেতিয়াবা কিবা ডাঙৰ টোপোলা এটা অনা দেখিলে, ল'ৰাহঁতে হাতৰ পৰা কাঢ়ি লয়। কেতিয়াবা বৰষুণত তিতি কিবা কাৰণত আন ঠাইলৈ যাব লগা হলেও ল'ৰাহতে মোৰ মুৰৰ ওপৰত ছাটি ধৰেহি। এই দৰেই আন শিক্ষক সকলকো সুখেৰে ৰাখিবলৈ তেওঁলোকে অতিপাত
