তৃতীয় পাঠ।
[ দেশীমতে বস্তুৰ লেখ ]
দৈনিক ব্যৱহাৰত আহি থকা কড়ি, মাৰ্ব্বল, আম, তামোল ইত্যাদি বস্তুৰ লেখ তলত দিয়া নিয়মে কৰিব পাৰি :-
৪ কড়াত বা ৪ টাত........গণ্ডা বা অঁৰা ৻১
৫ গণ্ডাত...........১ বুড়ি বা কুড়ি ৻৫
২০ গণ্ডাত ................ ১ পোণ ৴৹
৪ পোণে ............. ১ চৌক ৷৹
১৬ পৌণে বা ৪ চোকে...... ১ কাওণ ১৲
‘কড়া এই শব্দটো কড়িৰ পৰাই হৈছে। ইয়াৰ পৰাই বুজা যায় যে আগৰ দিনত আমাৰ দেশত কড়ি পয়চাৰ দৰে চলিছিল ৷ সাধাৰণতে ৪টা বস্তুৰে ১ অঁৰা বা গণ্ডা হয়। এতেকে ১টা বস্তু ১ অঁৰা বা ১ গণ্ডাৰ পোৱা অংশ। সেই কাৰণে একড়া বা পোৱা গণ্ডা লিখিবৰ হলে এসিকিৰ দৰে এটা থিয় আঁচ মাৰিব লাগে । আৰু ইয়াক এসিকিৰ পৰা বেলেগ কৰি দেখুৱাবৰ কাৰণে বাওঁ ফালে সোঁহাতলৈ ‘ ৻ ’ এইদৰে এটা চিন দিব লাগে । ‘ ৻ ’ এই চিনটোক আলেফ্ বোলে। যেনে :—
৻৷ একড়া বা পোৱা গণ্ডা ।
সেই দৰেই ছকড়া বা আধা গণ্ডা ৻॥
তিনি কড়া বা–পোণে এগণ্ডা ৻৸
একটা আৰু একাওণ একে। সেই কাৰণে একাওণ ১ টকাৰ দৰে ১৲ এই দৰে ১ৰ সোঁ ফালে এটা আলেফ, দি লেখা যায় ।
১ গণ্ডাক ১ টকা বা কাওণৰ পৰা বেলেগ কৰি দেখুৱাবৰ কাৰণে কড়াৰ দৰে এটা আলেফ দিলেই গণ্ডা লিখা হয়। যেনে ৻৫ পাঁচ গণ্ডা ।
১ম উদাহৰণ :—১১টা আম আৰু ১৬টা কড়িক গণ্ডাৰ আকাৰত লিখা উত্তৰ :— ৻২৸ পোণে তিনি গণ্ডা আম, ৻৪ গণ্ডা কড়ি ।
