১২
ত্ৰিপদী
ঐহিক উন্নতি সাধন কৰা, জ্ঞান আৰু শক্তি-সামর্থ্য থকা সত্ত্বেও দেশৰ কোনো উপকাৰ নিচিন্তা, কোনো কথা নিজে অসত্য বুলি জানিও মানুহৰ মনত তাক সত্য বুলি প্ৰচাৰ কৰা, সন্মুখত মিত্ৰভাৱ দেখুৱাই অসাক্ষাতে দ্রোহ আচৰণ কৰা, লোকৰ দোষবোৰক প্রাধান্য দি জিলিকাই পোহৰলৈ অনা আৰু জানি শুনিও গুণবোৰক তললৈ হেচি থোৱা,–এইবোৰ দিনৌ দেখা প্ৰচেষ্টাক অধৰ্ম্ম বুলি ধৰিব পাৰি ৷
ডেকা-গাভৰুৰ প্ৰেমৰ উঠন-পতনতো ধৰ্ম্ম-অধৰ্ম্মৰ লীলা দেখিবলৈ পোৱা যায়। নিজে ভাবিবপৰা শক্তি থকা বুজন মাটিৰামে মালতীক বাক্য দিলে, – “তুমি মোৰ চিৰসঙ্গিনী হবা।” মালতীয়ে মাটিৰামৰ কথাত বিশ্বাস কৰি অইন কাবো পোনে মূৰ নোদোৱাই মাটিৰামকে ভবিষ্যৎ স্বামী বুলি ভাবি ললে । মাটিবানে কিন্তু সত্য-অঙ্গীকাৰ দলিয়াই পেলাই ধনীৰ জীয়াবী পেশ্বৰীকহে বিয়া কৰিলে। মাটিৰামৰ এই বিশ্বাসঘাতকী কাৰ্য্যৰ পৰিণামত মালতীৰ জীৱন চিৰকাললৈ মাটি হৈ গল । মাটিৰামৰ এই অধৰ্ম্ম কাম কৰি আৰু সাহিত্যিকৰ কাৰণে ৰস সৃষ্টিৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ উপাদান। ধৰ্ম্মৰ জয় আৰু অধৰ্ম্মৰ পৰাজয়, ইয়াক পোনপটীয়াকৈ দেখুৱাবলৈ গলে উচ্চধৰণৰ সাহিত্যৰ সৃষ্টি নহয়। এইখিনিতে আৰ্টৰ আৱশ্যক। গল্প, আখ্যান আদিব মাজেদি মনস্তত্ত্ব আদি বিশ্লেষণ কৰি আওপাকে কবি আৰু সাহিত্যিকে নিজৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধি কৰিব লাগিব ।
সমাজৰ ৰাজহুৱা বা ব্যক্তিগত দোষ দেখি কবিতা বা অন্য প্ৰকাৰৰ সাহিত্যত তাক আঁকিবলৈ হলে সাহৰ প্রয়োজন, কাৰণ
